MAHKEMESİ :Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI :2024/1852 Esas, 2025/1191 Karar
HÜKÜM :Ret, kabul
SAYISI :2022/322 E., 2024/223 K.
BİRLEŞEN DAVA:Çorum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/430 E.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davalı tarafından müvekkili aleyhinde icra takibi başlatıldığını, ancak müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını, müvekkili şirket ile davalı arasında yapılan ticari faaliyet sonucu davalıdan soğan alımı yapıldığını, bunun karşılığında müvekkil şirkete 10.06.2022 tarihli 7 adet fatura keşide edildiğini, müvekkil şirket ile davalı arasında yapılan ticari faaliyet sonucu satın alınan soğanların müvekkil şirketçe Rusya'ya ihraç edildiğini ancak davalıdan satın alınan soğanların bir kısmının ayıplı ve kusurlu olması nedeniyle ihracata uygun olmadığının tespit edildiğini ve Rusya makamlarınca kabul edilmediğini, müvekkili şirketin bu nedenle maddi zarara uğradığını, davalı tarafından müvekkil şirkete keşide edilen faturalara ilişkin olarak iade faturalar kesilerek davalıya gönderilen mailde durumu belirten şekilde açıklama yapıldığını, bu mailin davalıya ulaştığını, davalının bilgisi dahilinde olduğunu ancak davalı tarafça ihtarname ile fatura bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini ancak davalının gönderdiği soğanların ayıplı ve kusurlu olması nedeniyle ihraç edilemediğini, davalı tarafça faturaların tahsili amacıyla ihtiyati haciz kararı alınarak takip başlatıldığını, bu takip neticesinde müvekkil şirketin taşınır ve taşınmaz malları ile tüm bankalarda bulunan mevduat hesapları üzerine ihtiyati haciz konulduğunu, bu durumun müvekkil şirketin ticari hayatına telafisi imkansız şekilde zarar verdiğini, itiraz üzerine icra takibinin durduğunu ancak ihtiyati haciz halen devam etmekte olduğundan müvekkilinin halen haciz baskısı altında olduğunu ileri sürerek müvekkili şirketin davalıya borcu olmadığının tespitine, davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafça ... Müdürlüğü 2022/... E. sayılı dosyaya yapılan borca itirazın haksız olduğunu ileri sürerek itirazın kaldırılmasını ve takibin devamını, davalı aleyhine haksız ve kötüniyetli borca itiraz sebebiyle %20' den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, Çorum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/322 E. sayılı menfi tespit davası ile işbu itirazın iptaline konu davanın birleştirilmesini istemiştir.
II. CEVAP
1-Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından davacıya 7 adet fatura keşide edilerek toplamda 756.894,00 TL değerinde soğan satımı yapıldığını, alımı gerçekleştiren şirket tarafından keşide tarihinden yaklaşık 20 gün sonra 30.06.2022 tarihinde 756.894,00 TL'lik iade faturası düzenlendiğini, bu işlemin soğanların ayıplı ve kusurlu olması sebebiyle Rusya makamlarınca kabul edilmemesi nedeniyle yapıldığının belirtildiğini, soğanların ayıplı ve kusurlu olduğu fikrine katılmanın mümkün olmadığını malların müvekkil tarafından teslim edilmesi ile Rusya'ya ulaşması tarihi arasında 20 günlük bir süre olduğunu, bu süre zarfında soğanların hangi koşullarda ve kaç derece hava sıcaklığında ihraç edildiğinin bilinmediğini, borçlu şirket tarafından malların teslim alındığında hemen incelenmesi gerektiğini ve bir ayıp söz konusu olması halinde satıcıya hemen bildirilerek tespit yapılması gerektiğini bu hususun borçlu şirket tarafından yerine getirilmediğini, alıcının ürünü kabul ettiğini, mevzuat gereği ihracata konu malın muayene ve analiz raporunda alıcı ülke kriterlerine uygun olması nedeniyle ihracatın gerçekleştiğini, iddia edildiği üzere soğanlarda bir hasar veya ayıp olması durumunda bitki sağlık sertifikasının verilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2-Birleşen davada davalı vekili, davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava davacısının satılan kuru soğanların teslim alınması tarihinde ayıplı olduğunu 10.10.2023 tarihli bilirkişi raporu da dikkate alınarak ispat edemediği, soğanların teslim alınmasından sonra Rusya ülkesine ihraç yapıldığı, yaklaşık 20 gün sonra malların ayıplı olduğunu iddia edildiği, alıcının muayene ve ihbar külfetini yerine getirmeyerek basiretli bir tacir gibi davranmadığı anlaşıldığı, bu nedenle asıl dosya davacısının davasının reddi ile davalı/birleşen dosya davacısının faturalardan kaynaklı alacaklı olduğu anlaşıldığından birleşen davanın kabulüne karar vermek gerektiği, asıl dosya davacısın menfi tespit davasının takip dosyasındaki toplam alacak miktarına ilişkin olduğu, dolayısıyla alacağın likit olmadığı, birleşen dosyada ise faturaya dayalı alacağa ilişkin icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin alacağın likit olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine, birleşen davanın kabulü ile ... Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı takip dosyasına davalı itirazının iptali ile, takibin aynen devamına, alacak likit olduğundan asıl alacak olan 756.894,00 TL'nin %20'si olan 151.378,8 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karar, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle, yerel mahkemece davacının ayıplı mal satışına yönelik olarak ziraat mühendisi bilirkişiden alınan 10.10.2023 tarihli bilirkişi ile dava konusu kuru soğandaki bozulmanın hasat sonrasında yapılan nakliye ve depolama uygulamaların yanlış ve/veya eksik yapılmasından kaynaklandığı, kuru soğanlardaki bozulmanın davacı ihracatçı şirketin ürünü satın aldıktan sonra gerçekleştiği, soğanlardaki bozulmadan davalının sorumlu olmadığına yönelik tespit nedeniyle davacının soğanların davalı tarafından satın alınması aşamasında ayıplı olduğu ispat edilemediğinden asıl davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar vermek gerektiği, davalı vekilinin istinaf başvurusuna gelindiğinde somut olayda davacı vekilinin talebi üzerine ... Müdürlüğü'ne 2022/... E. sayılı icra dosyasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72/3 hükmü uyarınca icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir konulmasına karar verildiği, davacı tarafça söz konusu teminatın yatırıldığı ve davalı alacaklının alacağına geç kavuşması söz konusu olduğundan İİK'nın 72/4 hükmüne uygun olarak tazminata hükmedilmesi gerekirken koşulları oluşmadığından reddine karar verilmesi isabetli görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, asıl davanın reddi ile davalının kötüniyet tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacak olan 756.894,00 TL'nin %20'si olan 151.378,80 TL kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, birleşen davanın kabulü ile ... Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı takip dosyasına davalı itirazının iptali ile, takibin 756.894,00 TL asıl alacak yönünden aynen devamına, alacak likit olduğundan İİK'nın 67/2 hükmü uyarınca asıl alacak olan 756.894,00 TL'nin %20'si olan 151.378,8 TL icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, taraf arasındaki soğan alım satımı nedeniyle düzenlenen faturaya dayalı alacağın tahsili amacıyla yapılan icra takibi nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti, birleşen dava aynı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 25.03.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.