MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/63 Esas, 2025/865 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/667 E., 2021/490 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... ... ... Şti. ile davalı arasında 2005 yılında yapılan satış/dağıtıcılık sözleşmesi gereği ... ürünlerinin Türkiye'de satışının davalı şirketçe yürütüldüğünü, davalının, dava dışı ... şirketine satın aldığı ürünler nedeniyle toplam 5.257.099,00 USD borcu bulunduğunu, devam eden süreçte dava dışı ... Şti.'nin davalıdan toplam alacağını davacı şirkete devir ve temlik ettiğini, 5.257.099,00 USD cinsinden alacağının işleyecek faiziyle birlikte tahsili amacıyla davacı tarafından açılan davanın İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/... E. sayılı dosyası ile görüldüğünü ve İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E., 2019/1222 K. sayılı dosyasında birleştirildiğini, İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/... E. sayılı dosyasında yapılan inceleme ile davacının davalıdan 5.257.099,00 USD alacaklı olduğunun ortaya çıkarıldığını ve işbu dosyadan alınan bilirkişi raporunda davacı sigorta firmasının davalı ...'dan 5.257.099,00 USD alacağı olduğunun tespit edildiğini, davacı tarafından İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E. sayılı dosyasından verilen kararın .... İcra Müdürlüğünün 2020/4422 E. sayılı dosyası üzerinden icra takibine konu edildiğini ve bu dosyadaki alacağın TL cinsinden USD cinsine çevrilmek suretiyle 5.257.099,00 USD alacak ve faizinden mahsup edildikten sonra geriye kalan bakiye kur farkı 3.227.444,51 USD alacağın ticari avans faiziyle tahsilinin.... İcra Müdürlüğünün 2020/10186 E. sayılı dosyasında talep edildiği, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E., 2019/1222 K. sayılı dosyasının kesinleşmesinin bekletici mesele yapılmasını, kesinleşme ihtimali durumunda kur farkı nedeniyle oluşan alacağa ilişkin davanın kabulü ile, anılan dosyadaki alacak mahsup edildikten sonra geriye kalan bakiye kur farkı 3.227.444,51 USD alacağın ticari avans faiziyle tahsiline yönelik yapılan.... İcra Müdürlüğünün 2020/1086 E. sayılı dosyasına davalının itirazının iptaline, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacaklının daha önce 5.257.099,00 USD tutarlı alacak iddiası ile İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E., 2019/1222 K. ve 19.12.2019 tarihli ilamı ile .... İcra Müdürlüğünün 2020/4422 E. sayılı takibini ikame ettiğini, işbu davaya dayanak olan icra takibi ile bir ilam için iki farklı icra takibinin ikame edildiğini, bir alacak iddiası ile iki farklı icra takibi ikame edildiğini, bu durumun mükerrer bir işlem olmanın yanında derdestlik olduğunu, öncelikle derdestlik itirazında bulunduklarını, aynı alacak iddiasının daha önce İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından değerlendirildiğini ve sonucunda 19.12.2019 tarihinde 2019/1222 sayılı kararın tesis edildiğini ve alacaklı tarafça bu ilamın icra takibine konu edildiğini, davalı tarafından söz konusu karara karşı istinaf başvurusunda bulunulduğunu, dosyanın istinaf incelemesinde bulunduğunu, davacının kötü niyetli ve kusurlu olduğunu savunarak davanın reddine ve %20'den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E. sayılı dosyası ile işbu dava dosyasının konusunun ve dava sebeplerinin aynı olduğu, İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesindeki davanın daha önce açılmış olduğu ve buna yönelik asıl davada karar verildiğinden, ancak henüz karar kesinleşmediğinden, sonradan aynı iddialarla mahkememizde açılan davanın derdestlik oluşturduğu, derdestliğin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK)114 maddesi uyarınca dava şartı olduğu gerekçesiyle davanın HMK'nın 114/ı maddesi uyarınca derdestlik ön şartı nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece davanın derdestlik dava şartı sebebiyle usulden reddine karar verilmesinde usule ve yasaya aykırılık görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, distrbitörlük sözleşmesinden kaynaklanan açık hesap alacağının tahsiline dair daha önce açılan davada mahkemece Türk Lirası üzerinden davanın kabulüne karar verilmiş olması nedeniyle, hükmedilen Türk Lirası karşılığı USD tutarının mahsubu sonrasında geriye kalan kur farkı alacağının tahsili amacı ile başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına, davacı tarafından davalıya açılan İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/314 E. sayılı davada cari hesap alacağı olan 5.257.099,00 USD karşılığı olmak üzere şimdilik 10.702.402,14 TL alacağın avans faiziyle tahsilinin talep edilmesine, işbu davanın ise 2014/314 E. sayılı davada kabul kararı verilen 10.702.402,14 TL'nin USD cinsine çevrilmek suretiyle 5.257.099,00 USD alacak ve faizinden mahsup edildikten sonra geriye kalan bakiye kur farkı olan 3.227.444,51 USD alacağın ticari avans faiziyle tahsiline ilişkin başlatılan icra takibine itirazın iptaline ilişkin olmasına, derdestlik dava şartını düzenleyen HMK’nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (ı) ve (i) bentleri uyarınca, aynı davanın daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmamasının ve aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olmasının gerekmesine, 2014/314 E. sayılı alacak davasının işbu dava bakımından derdest olarak değerlendirilemeyecek olmasına, davacının alacak davasında alacağını TL olarak talep etmesi karşısında artık istenebilecek alacağının bulunmamasına ve temyiz edenin sıfatına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 12.03.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.