MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1267 Esas, 2025/821 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI: 2020/469 E., 2022/161 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.03.2026 günü hazır bulunan davacı vekilleri Avukat..., Avukat ... ile davalılar vekili Avukat... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin sigortalısı ... ... A.Ş. tarafından Inshowen ...Ltd. firmasına satılan 04.01.2019 tarihli fatura içeriği 2 97... ,81 ... levha ... müvekkili tarafından sigortalandığını, emtianın...'ndan .... D... isimli gemiye yüklendiğini, yükleme işleminden önce yükleme gözetim raporu düzenletildiğini ve rapora göre emtianın uygun araçlarla donatılan bir kıyı vinciyle levhaların sağlam ve eksiksiz durumda gemi ambarlarına yüklendiğinin tespit edildiğini, davalıya ait geminin ...'na ulaştıktan sonra emtianın 21.01.2019 tarihinde tahliyesi sırasında levha sacların ıslak ve paslı olduğunun tespit edildiğini, bu hasara yönelik konşimento belgesine "bazı metal şeritler kırılmış, eksik, paslı" şeklinde şerh düzenlendiğini, alıcı firma sörvey raporuna göre gümüş nitrat testi sonucuna göre ıslanmanın deniz suyundan kaynaklanmadığını, bu ıslanmanın tatlı suyla gerçekleştiğini, yükün limana girmeden önce tuzlu su etkisinin kaybolması için tatlı suyla yıkandığını ve geminin tabanında ve ambalajın içinde tatlı su bulunduğunun tespit edildiğini, navlun faturasının davalı ... Ltd. Şti. tarafından düzenlendiğini, davalı ... sigortacı olması nedeniyle dava açıldığını, davalıya noter vasıtasıyla 03.04.2019 tarihinde ihtarname gönderildiğini, sevk edilen emtianın üretim sürecinde sıcak paketleme yapıldığından hasarın bu aşamada meydana gelmesinin mümkün olmadığını, ekspertiz raporu sonrası görüş alınan metalurji mühendisine göre korozyon hasarının sevkiyatın bir aşamasında emtianın maruz kaldığı sudan kaynaklandığının belirtildiğini, ekspertiz raporunda da emtianın gemi tahliye limanına yanaşmadan önce ambar içinde yıkanması, bunun ardından tam olarak tahliye edilemeyen suya ambar içindeki emtianın uzun süre maruz kalması sonucunda hasarın meydana gelmiş olabileceğinin belirtildiğini, davalıların bu kusurlu hareketin ötesinde kasıtlı eylemleri ile hasara sebebiyet verdiklerini, ekspertiz raporunda davalı taşıyıcının sorumlu olduğunun belirtildiğini, sigortalıya 228.900,00 USD zarar ödemesi yapıldığını, davalılara rücu hakkı doğduğunu, İstanbul 6. İcra Dairesi'nin 2019/40860 E. sayılı dosyasında takip başlatılmasına rağmen davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek davalıların itirazının iptaline, takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; uyuşmazlığın...'da tahkim yoluyla çözümü gerektiğini, emtianın ... teslim şekliyle satılması nedeniyle sigortalının mal üzerinde menfaati bulunmadığından ona tazminat ödeyen davacı ... şirketinin aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, ayrıca taşıyana usulüne uygun şekilde hasar bildirimi yapılmadığını, dava konusu emtianın gemiye yüklenmeden önce paslı olduğunun gerek yolculuk çarteri sözleşmesinde gerekse konşimentoda yazılı olduğunu ve bundan taşıyanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının 4 numaralı delili olan yükleme öncesi gözetim raporunda emtianın gemiye yüklenmeden önce yükleme limanındaki rıhtımda stoklandığının, rıhtımın liman işçileri tarafından tozu ve deniz suyunu önleme amaçlı olarak tatlı su ile yıkandığının, yükleme öncesinde emtiada gözetim yaparken havanın durumunun yağmurlu olduğunun, emtianın paslı olduğunun yazılı olduğunu, davacının 13 numaralı delili olan nakliyat hasarı ön ekspertiz raporunda emtianın 18.02.2019 günü incelendiğini, yapılan gümüş nitrat testinin negatif sonuç verdiğini ve tuzlu su tespit edilmediğini, emtiadaki pasın atmosferik pas olduğunu, emtiadaki hasarın tuzlu su kaynaklı olmadığının yazılı olduğunu, davacının sigortalısıyla müvekkilleri arasındaki sözleşmede taşıyanın sadece geminin denize elverişsizliğinden meydana gelecek emtia hasarından sorumlu olabileceğini, başka nedenlerle meydana gelecek emtia hasarlarından sorumlu olmayacağının düzenlendiğini, talebin fahiş olduğunu, hiçbir somut incelemeye, delile dayanmayan hasar tespitinin kabul edilemeyeceğini, yolculuk sözleşmesinde ve konşimentoda emtianın paketinin ve ambalajının yırtık, parçalanmış, bozuk olduğunu ve muhteviyatının açıkça paslı olduğunun çekince olarak kayıtlı olduğunu, müvekkilinin kusur ya da sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Diğer davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, uyuşmazlığın...’da tahkim yoluyla çözülmesi gerektiğini, davaya konu emtiayı ... teslim şekliyle satan ... ... A.Ş.’nin ve ona tazminat ödeyen ... Sigorta A.Ş.’nin aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, usulüne göre yapılmış bir hasar bildirimi veya tespit bulunmadığını, dava konusu emtianın gemiye yüklenmeden önce zaten paslı olduğunun gerek yolculuk çarteri sözleşmesinde gerekse konşimentoda yazılı olduğunu, bundan taşıyanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının 4 nolu delili olan yükleme öncesi gözetim raporunda emtianın gemiye yüklenmeden önce yükleme limanındaki rıhtımda stoklandığının, rıhtımın liman işçileri tarafından tozu ve deniz suyunu önleme amaçlı olarak tatlı su ile yıkandığının, yükleme öncesinde emtiada gözetim yaparken havanın durumunun yağmurlu olduğunun ve emtianın paslı olduğunun yazılı olduğunu, nakliyat hasarı ön ekspertiz raporunda emtianın 18.02.2019 günü incelendiğini, yapılan gümüş nitrat testinin negatif sonuç verdiğini ve tuzlu su tespit edilmediğini, emtiadaki pasın atmosferik pas olduğunu, emtiadaki hasarın tuzlu su kaynaklı olmadığını, sevkiyatı gerçekleştiren geminin meydana gelen hasardan sorumlu tutulamayacağının yazılı olduğunu, sözleşmeye göre taşıyanın sadece geminin denize elverişsizliğinden meydana gelecek emtia hasarından sorumlu olabileceğini, talebin fahiş olduğunu, dayanaksız hasar tespitinin kabul edilemeyeceğini, sigortalının kusur ya da sorumluluğu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bağlama özetinin yabancı dilde düzenlenmesi nedeniyle geçersiz olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1478. maddesinde zarar gören üçüncü kişilere, sigorta şirketine karşı doğrudan dava açma hakkı tanındığı, yabancılık unsuru bulunan somut uyuşmazlıkta anılan bu hükmün doğrudan uygulanması mümkün olmasa da, gemi donatanı ile geminin klüp sigortacısı davalı ... Ltd. arasındaki sigorta poliçesine konulan "..." klozunun Türk kamu düzenine aykırı olduğu, dolayısıyla davalı ... şirketine doğrudan dava açılabileceği, sigortalı satıcı firmanın mal bedelini tahsil etmekle birlikte dava dışı alıcı ... Ltd.’ye 21.05.2019 tarihinde 228.900,00 USD'yi iade ettiği, sigortalının mal üzerinde menfaati bulunduğu, sahip olduğu hakları temlik sözleşmesi ile davacıya devretmesi nedeniyle davacı yönünden aktif husumet koşulunun gerçekleştiği, davalı ... ...Ltd. Şti.’ni temsilen düzenlenen ... konşimentosunda yükletenin ... ve ... A.Ş., gönderilenin ve ihbar adresinin ... Ltd., yükleme limanının ..., boşaltma limanının Belfast, gemi adının .... D... olduğu ve konişmentonun gönderilen emrine düzenlendiği, konişmentoda yükün “kenar frezesi ile bobinden kesilmiş sıcak haddelenmiş levha” şeklinde tanımlandığı, açıklamalar başlığı altında ise “bazı metal şeritler kırılmış/eksik/gevşek/paslı, kağıt sargı üzerinde yağ damlacıkları, köşede çukur, elleçleme teçhizatı işaretli kenarlarda çukur, tozlu, ambalaj malzemesi kısmen yırtık, kağıt sargı buruşmuş, kağıt sargı girintili, içerik girintili/açılmış, içerik görünüş olarak paslı” ifadelerine yer verildiği, taşımanın yapıldığı .... D... gemisinin ambar kapaklarının kondisyonu nedeni ile ambara deniz suyu girdiğini gösterecek herhangi bir tespit yapılamadığı, gümüş nitrat testlerinin negatif sonuç verdiği, emtianın gemi tahliye limanına yanaşmadan önce tuzlu sudan arındırılmak için ambar içinde yıkandığı ileri sürülmüş ise de bunu ispatlayacak delil olmadığı, aksine levha saç paketlerin kağıt ile kaplı olduğu, kağıtla kaplı emtianın tatlı su ile yıkanarak tuzlu sudan arındırılamayacağı, aynı eksper raporunda, emtiada meydana gelen paslanma oranı ve biçiminin 40 günlük nakliye sürecinde ambar buğusu sebebiyle oluşmasının muhtemel olmadığı belirtilmekle birlikte yükleme öncesi ... firmasının düzenlediği gözetim raporunda, yükleme öncesi rıhtıma istiflenen yükün yağmur altında beklediği, yükleme sırasında havanın yağmurlu olduğunun belirtildiği, konşimentoda yüke ilişkin açıklamalarda yükün belli ölçüde paslı olduğuna dair şerh düşüldüğü, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere yükleme sırasında paketler arasında önemli oranda ahşap daneç kullanıldığı, suyu emen bir malzeme olan ahşap daneçlerin yağmurlu bir ortamda yükün aralarına konulduğu, kurumaya bırakıldığında ahşaptan ilk olarak serbest suyun buharlaştığı, ahşap daneçlerin ambar içinde ambar yağmuru ya da başka bir tabirle ambar buğusu oluşturarak yükün ıslanmasında ve hasarın artmasında etkili olduğu, nitekim ambar içinden üst sıralardan tahliye edilen yükteki hasarın dibe yakın yerlere nazaran az olmasının sebebinin alt kısımlardaki yükün üzerindeki ahşap daneç miktarının fazla olmasından kaynaklandığı, dolayısıyla yükte görülen hasarda davalı taşıyana atfedilecek bir kusur olmadığı, davalı taşıyanın ve sigortacısının hasardan sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşımanın yapıldığı .... D... gemisinin ambar kapaklarının kondisyonu nedeni ile ambara deniz suyu girdiğini gösterecek herhangi bir bulgu tespit edilememiş olup gümüş nitrat testlerinin negatif sonuç verdiğinin 09.04.2019 tarihli ekspertiz raporunda belirtildiği, aynı ekspertiz raporunda deniz suyuna maruz kalan emtianın gemi tahliye limanına yanaşmadan yıkanmış olabileceği belirtilmiş ise de, bunu ispatlayacak herhangi bir fotoğraf, rapor vs. delil sunulmadığı, bilirkişi raporunda, yükleme sırasında paketler (bundle) arasında önemli oranda ahşap daneç kullanıldığı, kullanılan ahşap daneçlerin yağmurlu bir ortamda higroskopik, yani suyu emen ve barındıran bir malzeme olduğu, içerdiği rutubet derecesine göre çevresine rutubet verebildiği, kurumaya bırakıldığında ahşaptan ilk olarak serbest suyun buharlaşacağı, ahşabın ortam ile yaptığı rutubet alışverişi, havanın sıcaklık ve bağıl nemine göre elde edeceği denge rutubetine ulaştığında sona ereceği, yüklemenin yağmur altında devam etmesi nedeniyle muhtemel olarak daneçlerin ıslanacağı, ahşap daneçlerin ambar içinde ambar yağmuru ya da başka bir tabirle ambar buğusu oluşturarak yükün ıslanmasında ve hasarın artmasında etkili olduğu, nitekim ambar içinden üst sıralardan tahliye edilen yükteki hasarın dibe yakın yerlere nazaran az olmasının sebebinin alt kısımlardaki yükün üzerindeki ahşap daneç miktarının fazla olmasından kaynaklandığı, dolayısıyla yükte görülen hasarda davalı taşıyana atfedilecek bir kusurun bulunmadığının belirtildiği, raporda belirtilen bu tespitlerin gerek konşimentoda gerekse ... gözetim raporunda emtianın yükleme öncesi durumu, stok sahası ve hava durumu ile uyumlu olduğu, bu açıklamalardan hasarın eşyanın davalı taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmediği sonucuna varıldığı, yükleme, istif, sabitleme ve boşaltma işlemlerinin taşıyan tarafından üstlenilmediği, hatta istifin özel istifçiler tarafından yapıldığı hallerde dahi kaptanın, bu işlemlerin denizcilik kurallarına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmekle yükümlü olduğu, doktrinde de ifade edildiği üzere bu tür durumlarda bu görevin, geminin denize ve yola elverişliliği ile sınırlı olduğu, nezaret görevinin yüklemenin yükleme planına uygun yapılıp yapılmadığı, yükleme kapasitesinin aşılmaması, yükün ambar içinde eşit bir şekilde dağıtılması, yükün sefer esnasında kaymaması için sabitlenmesi gibi sınırlı hususları kapsadığının kabulü gerektiği, taşınan emtiaların taşıma öncesi durumu gerek gözetim raporunda gerekse konşimentoda yazılı olup taşıma öncesi ve yükleme denetimi için ayrı bir firma görevlendirildiği, geminin yetersizliğine ilişkin bir delil bulunmadığı, paslanma hasarının meydana gelmesinde "..." kaydı nedeniyle sınırlı nezaret görevi bulunan kaptanın kusuru bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A.Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, deniz taşıması sırasında hasarlandığı ileri sürülen emtia nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın davalılara rücusu için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 12.03.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.