(6762 S. K. m. 20, 25)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı (İstanbul Birinci Asliye Ticaret Mahkemesi)nce verilen 13.7.1977 tarih ve 1122/1212 sayılı hükmün temyizen tetkiki davacı avukatı tarafından istenmiş olmakla dosyaki kağıtlar okunduntan sonra gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirketten bir ton kalay satın aldığını, bedeli olan 155.000 lirayı 22.1.1976 günlü makbuz ile ödediğini, ancak malın davalı yerinde bırakıldığını, 195.000 lira alıcı çıktığında, davalının malı teslim etmediğini ve ödenen bedelin şartlı olarak geriye alındığı, iddiası ile müvekkilinin 40.000 liralık zararının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, savunmasında, satışın peşin bedelle yapıldığını ve orinosunnu davacıya verildiğini, aktin tamamlanması nedeniyle, alıcının malı teslim almak mükellefiyeti doğurduğunu davacının, 22.1.1976 günlü bedelini ödediği malı, telefon görüşmelerine rağmen 30.3.1976 gününe kadar çekmediğini , bu nedenle, müvekkilinin akti feshepi, malı başkasına satmakta haklı bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve belgelere göre 20.1.1976 günü, davalının sattığı mal için, bedelini tahsil ederek ordino kestiği BK.nun 208. maddesi gereğince, davacının malı teslim almasıyla temerrüde düştüğü, ordinoda, malın istendiğinde çekileceğine dair bir kaydın bulunmadğı, bu nedenle BK. unnu 188. maddesi gereğince bir tazminat isteme hakkı doğmadığı gerekçeleriyle sabit görülmeyen davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
1 - Taraflar arasındaki satış akdinin gerçekleştiği hususunda uyuşmazlık yoktur. Davacı alıcı malın bedelini 22.1.1976 makbuzla davalı satıcıya ödemiştir.
2 - BK.nun 182. maddesinin, ikinci fıkrası gereğince kural olarak satıcı ile alıcı borçlarını aynı zamanda yerine getirmekle yükümlüdürler, 183. maddede de istisnalar hariç olmak üzere, satılan şeyin nefü ve hasarı aktin inikadından itibaren alıcıya geçer, mahkemeninde doğru olarak kabul etiği gibi, hilafına adet veya mukavelenin mevcudiyeti, idida edilmediğinden, alıcının malı 208. maddenin son fıkrası gereğince, derhal tesellüm etmesi lazımdır.
3 - Taraflar arasında akit intikar ettiğine göre bu ticari satışta, satıcının fesih hakkının doğması TTK.nun 25. madesi delaletiyle, alıcınıntememrürüdünün gerçekleşmiş olmasına bağlıdır. Alıcı, malın bedelii ödediğine göre, satıcının BK.nun 211. maddesi gereğince akti feshetmesi söz konusu olmaz. Kaldı ki bu halde dahi aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince fesih için alıcının derhal haberdar edilmesi ve malın teslim edilmiş olması halinde, satıcının akit gereğince fesih hakkını muhafaza etmesi üçüncü fıkra hükmü icabıdır.
4 - TTK. nun 20. maddesinin 3. fıkrası tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmek veya mukaveleyi fesih yahut ondan rücu maksadıyla yapılacak ihbar veya ihtarların muteber olması için, noter marifetiyle veya iadeli taahhütlü bir mektupla yahut telgrafla yapılmasını şart koşmuştur.Davalının idia ettiği gibi telefon konuşması, malın tesellümünden alıcının temerrüt ettiğini göstermez ve satıcıya akti fesih için hak vermez. Olayda, davacı alıcının malını tesellümünden temerrüde düşürüldüğü kanıtlanmadığına göre, davalı satıcının, haksız fesih nedeniyle sorumlu tutulması iktiza eder. BK.nun 188. maddesi gereğince, borcu ifa etmeyen satıcı alıcıya bu yüzden rededdüp eden zararı zamin olur.
5 - O halde mahkemece bu yönlerden inceleme yapılarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, TTK.nun 20. maddesinin 3. fıkrası gereğince temerrüdü saptanmayan alıcının malı tesellüm etmediğinin kabulü suretiyle tazminat davasının reddi yolunda hükmü tesisinde isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA ve (1400) lira duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde de temyiz edene iadesine, 2.12.1977 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy