(743 S. K. m. 4)
Taraflar arasındaki davadan dolayı Çankırı Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 18.7.1977 tarih ve 292/333 sayılı hükmün temyizen tetkiki taraflar avukatı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kâğıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı vekili, Çankırı Merkez Abdülhalit Mahallesi ada 11 ve parsel 25 de kayıtlı bir parça taşınmaz müvekkiline ait olup çocuklarının borcuna karşılık 9.3.1973 tarihinde davalılardan Hasan lehine 65.000 lira üzerinden 31.1.1975 tarihine kadar ipotek edildiğini, müvekkilinin çocukları borcu ödedikleri halde davalının ipoteği kaldırmadığı, gönderilen ihtarname neticesiz kaldığından taşınmaz üzerindeki ipotek kaydının terkin ettirilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Hasan cevap dilekçesinde, davacının borcunu ödemediğini, bononun elinde olduğunu, davacının çocuklarının ödediği borç adı geçenlerin şahsi borçları bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı Hazine vekili, açılan davada husumetin müvekkiline yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve mübrez bonolardan senetlerin iki grup halinde düzenlendiğini ve senetler ile ipotek tarihinin aynı tarihli olduğu, birinci grup senetlerde Hakkı'nın kefil bulunduğu, ikinci grup senetlerde davacı ve çocuklarının imzası olup bu gruba dahil 9.3.1973 tanzim tarihli 65.000 liralık senedin ipotek ile aynı vadeli bulunduğu gibi davacı tarafından ibraz edildiği kabul edilerek parsel 25'de kayıtlı 65.000 liralık ipoteğin kaldırılmasına, Hazine hakkındaki davanın husumetten reddine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı vekili ile davalı Hasan'ın vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1 - Davalı Hasan'ın başlangıçta ortak olduğu, sonradan 7.3.1973 tarihli sözleşme ile davacının çocukları Hasan ve Muhittin'e devrettiği dükkân karşılığında toplam 160.000 liralık 7.3.1973 tanzim tarihli 16 adet emre muharrer senet aldığı ve bedellerinin ödendiği ihtilafsızdır. Bundan ayrı olarak, davacı ve adı geçen çocuklarının davalı Hasan'a karşı olan 66.160 lira borçları karşılığında 12.3.1973 tanzim tarihli beş adet senet verdikleri ve bunları vadelerinde ödemiş oldukları, senetlerin davacı tarafından ibraz edilmiş olmasından anlaşılmaktadır. Davacı başlangıçtan beri ve gönderdiği ihtarlarla bu ikinci grup senetlerin teminatı olarak, şahsen davalıya 65.000 liralık ipotek ve sonradan 65.000 liraya doldurulan boş bir senet bulunduğunu ileri sürmüştür. Gerçekten ipotek kaydı 9.3.1973 tarihinde tanzim edilmiş olup 31.1.1975 vade tarihini taşımakta, sonradan doldurulduğu iddia edilen bono dahi 9.3.1973 tanzim ve 31.1.1975 vade tarihlerini ihtiva etmektedir. Yukarda sözü edilen ikinci grup senetleri, ipotek ve son bononun tanzim tarihinden üç gün sonra düzenlenmiş, sonuncu takside ait bonoda ise her ikisinin vadeleri olan 31.1.1975 vade tarihi yazılmıştır. Görülüyor ki, gerek ipotek kaydı gerekse 65.000 liralık bononun tanzim ve vade tarihleri ile içerdikleri bedeller ihtilaf konusu bulunmayan ilk grup senetlerle bir ilgisi olmamakla beraber, ikinci grup senetlerle bir benzerlik ve paralellik arzetmekte ve bunların teminatı niteliğinde olduğunu göstermektedir. Çünkü ister kendisi için ister çocukları adına olsun, davacının aynı tarihte aynı miktarda üç ayrı borç yapması ve aynı tarih ve vadeleri taşımak üzere bunlardan biri için ipotek, birine beş adet senet ve diğerine de bir senet vermesi, olayın yukarıda anlatılan özelliğine ve hayatın olağan akışına, hatta mantık ölçülerine uygun değildir. Her şeyden önce hakim, M.K.'nun 4. maddesi gereğince hayatın normal akışını ve içinde bulunduğu toplumun sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerini düşünerek tarafların yararlarını hak ve nesafet ölçüleri içinde telif etmek ve delilleri de aynı amaç içinde değerlendirmek mevkiindedir. Olayda borcun vadesinden yaklaşık bir buçuk sene önce davacı ve çocuklarının davalı Hasan'ın keşide ettikleri 21.9.1973 tarihli ihtarnamede teminat olarak verdikleri açık bonoların iadesini istemeleri ve ihtarın cevapsız bırakılması varılan sonucu bir ölçüde kanıtlar niteliktedir. Mahkemenin olayda tanık dinlenmesi ve 65.000 liralık bononun davacı tarafından ibraz edildiğinin zuhulen kabul edilmesi varılan sonuca etkili bulunmamış ve davalı Hasan'ın temyiz itirazları anılan nedenlerle yerinde görülmemiştir.
2 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre de davacının temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda gösterilen sebeplerden dolayı davacı ve mümeyyiz davalının temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, bakiye 1440 lira temyiz ilam harcının temyiz eden davalıdan alınmasına bir oya karşı çoğunluk ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Söz konusu taşınmazın davacının davalıdan aldığı 65.000 liraya karşılık davalı lehine ipotek edildiği, ipotek akit tablosunda gayet açık bir şekilde yazılı bulunmaktadır.
Diğer taraftan, ihdas ve vade tarihleri ipotek kaydına tamamen uygun düşen 65.000 liralık bir emre muharrer senet de davalı tarafından ibraz edilmiştir.
Böylece, savunmanın doğruluğu kanıtlanmış bulunmaktadır. Davacı ise iddiasını ispat edememiştir. İpotek kaydı ve senet münderecatının hilafını ispat etmek, ancak aynı kuvvette delil ibraz etmekle mümkündür (HUMK. 290).
Olayımızda ise bu tür bir delil ibraz edilmemiştir.
Davalının davacının çocukları ile olan borç ilişkisi ayrı ayrı senetlere bağlanmıştır. Mücerret o senetlerdeki ihdas ve vade tarihlerinin ipotek kaydındaki bu tarihlere yakın olması davalı aleyhine elbette ki delil olamaz. Şu halde sırf tarihlerdeki benzerlikten hareket ederek, ipotek akit tablosundaki izahata ve davalı tarafından ibraz edilen bonoya rağmen, ipoteğin diğer borç senetlerinin teminatı olarak kabul edilmesinde isabet yoktur.
Diğer taraftan davada, ibraz edilen belgeler değerlendirilmek suretiyle kesin bir sonuca varmak mümkün olacağı için, M.K.'nun takdir hakkına ilişkin 4. maddesi hükmünün uygulanmasına da olanak bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün bozulması reyinde olarak çoğunluk kararına karşıyım.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy