(743 S. K. m. 790, 796)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı Ankara As.1.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 11.5.1979 tarih ve 528/116 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı avukatı tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 25.12.1979 günde davacı Avukatı Semahat Okur ile davalı Avukatı Zeki Tekiner gelip temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karar bağlanması duruşmadan sonraya bırakılmıştı. Dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili bankaca (200.000) liralık teminat mektubunun alacaklının istemi ile nakte çevrilerek ödendiğini bu borcun faiz gider vergisi ve diğer ferileri ile birlikte (303.450.855) lirayı bulunduğunu ve yapılan icra takibine ipotek veren davalının haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline karar verilmesine talip ve dava etmiştir.
Davalı davaya süresinde cevap vermemiş ve yargılama yokluğunda yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Mahkemece, toplanılan delillere ve alınan bilirkişi raporuna dayanılarak davalının itirazı yersiz bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve delillere takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve borçlu davalının icra safhasında dava konusu borca vekili marifetiyle itiraz etmiş bulunmasının bu davada da dava dava dilekçesinin icradaki vekiline tebliğini gerektiren yasal bir hüküm bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bentler dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Ancak dava dayanağı olan (Kredi taahhütnamesi) başlıklı sözleşmenin 3. maddesinde işleyecek sözleşme faiz oranının (%10,5) olarak tespit edilmesinden sonra Ancak, faiz hadleri kanunla artırıldığı veya artırılmasının takdirinize bırakılması halinde bankanız 15 gün evvel haber vermek şartıyla bu maddede yazılı faiz nisbetlerini çoğaltmak hakkına haizdir.) denilmek suretiyle sözleşmede tespit edilen (% 10,5) faiz haddinin üzerinde faiz oranı talep edilmesi bu konuda kredi alacaklarına yapılacak ihbar (bildirim) koşuluna bağlanmış bulunmaktadır. Mahkeme tarafından sözleşme hükmün yerine getirilip getirilmediği yani; sözleşmedeki faiz oranının üzerinde olan talep konusu (% 11.5) faiz oranı üzerinden sözleşme faizi yürütüleceği konusunda gerekli bildirimin kredi alacaklısına yapılıp yapılmadığı araştırılmadan sözleşmedeki faiz oranını aşar şekilde % 11,5 üzerinden faiz talebinin kabülü yerinde görülmemiştir.
3 - Bunun dışında, davacı tarafın iddiası ile davalı vekilinin temyiz dilekçesindeki açıklamalarından ve mahkemenin kabul şekline göre; dava konusu alacağın teminatı teşkil eden ipoteğin MK.796. maddesi gereğince (...ileride vücut bulacak yahut vücut bulması muhtemel olan herhangi bir alacağın) temini için yapılmış (maksimal ipotek) değilde, yine aynı madde hükmü gereğince (mevcut bir alacağın) temini için yapılmış bir (ana para rehni) diğer bir deyişle (kesin rehin) olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı alacaklı banka açısından mevcut bir alacağın munzam teminatını teşkil eden bu nevi ipotek teminatının kapsamına MK.790. maddesindeki 1, 2, ve 3 numaralı bentlerinde sayılan hususlar dahil bulunmaktadır. MK.790. maddesinin 3 numaralı bendine göre ise (gayrimenkulün satılması talep edildiği zamanda vadeleri hulül etmiş bulunan 3 senelik faizler ile son vadeden itibaren cerayan eden (faizlerin) taşınmaz ipoteği ile teminat altına alındığı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Dava konusu talep kalemleri içerisinde yer alan (sözleşme faizi)nin hesaplanmasında bu madde hükmü gözönünde tutularak davacı ipotek alacaklısının taşınmaz üzerindeki rehnin paraya çevrilmesi istemi tarihinden itibaren geriye doğru ancak üç yıllık talep hakkı bulunduğuna göre kalemden dolayı fazlaca ilişkin talebin reddi gerekir. Nitekim bu husus gerek uygulamada gerekse doktirinde bu şekilde açıklanıp, kabul edilmektedir. (Prof. Dr. Kemal T.Gürsoy, Prof Dr. Fikret Eren, Prof Dr. Erol Cansel Türk Eşya Hukuku Ankara 1978 sf.(1021-1031) ve Prof. Dr. Kemal Oğuzman, Doç.Dr.Özer Seliçi, Eşya Hukuku İstanbul 1978 Sf. (840-843)
Yukarıda açıklanan bu hususlar gözönünde tutulmayarak ipotek teminatının kapsamı dışında kalan sürelere ait (sözleşme faizlerinin) davalıdan tahsiline karar verilmeside doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerden dolayı davalı vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak 2 ve 3 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerden dolayı davalı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ve 3000 lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 27.12.1979 tarihinde oybirliği ile karar verildi. *
Full & Egal Universal Law Academy