(6762 S. K. m. 310, 337, 361, 374, 377, 385, 466)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul Birinci Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 5.5.1982 tarih ve 3121/1454 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı avukatı tarafından istenmiş olmakla; dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, vekil edenlerinin davalı anonim şirketin paydaşı olduklarını, davalı şirketin 15.5.1981 günlü genel kurul toplantısının istemleri üzerine TTK. nun 337. maddesi uyarınca ertelendiğini, ancak davalı şirketçe ertelemeden söz edilmeksizin bağımsız bir toplantı ilanıyla yeni gündemli toplantı yapıldığını, bu nedenle alının tüm kararların geçersiz olduğunu, ayrıca, bilanço ve erteleme nedenleri hakkında yönetim yerine denetçi tarafından açıklamada bulunulması nedeniyle yeniden erteleme istemlerinin kabul edilmemesinin de toplantıyı geçersiz kılacağını, bunlar dışında TTK.nun 374. maddesi hükmüne aykırı biçimde yönetim kurulu üyelerinin ibrada asaleten ve vekaleten oy kullanmalarının ibra ve bilanço onanmasına ilişkin kararın iptalini gerektirdiğini, ortaklara kar payı dağıtılmamasına yönelik kararın da azınlığı baskı altına alma amacına dayalı ve nesnel (objektif-afaki) iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu bildirerek, söz konusu 7.09.1981 günlü genel kurul kararlarının tümüyle ve sayılanların ayrı ayrı iptallerine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, ertelenen genel kurul toplantısının devamı niteliğinde yapılan dava konusu toplantısına ait aynı gündem ve ek denetçi raporunun tüm paydaşlara bildirilip yöntemince ilan edildiğini, aynı yılda ve aynı gündemle tekrarlanan olağan genel kurul toplantısının doğal olarak ertelenen toplantının devamı niteliğinde bulunduğu, tersini savlamanın kötüniyete davalı olacağını, bilanço hakkındaki açıklamanın denetçi tarafından yapılması ve buna yönetim kurulunca katıldığının bildirilmesinin yasaya aykırı olmadığı, toplam 200 olan paydan 35'ine sahip yönetim kurulunun kendi ibralarında oy kullanmalarının; davacıların 40 pay sahibi oluşu ve tüm paydaşların toplantıda temsil edilmeleri karşısında, TTK. nun 361/son madde ve fıkrası uyarınca sonuca etkili olamayacağını, yönetim kurulu başkanının başka paydaşın temsilcisi sıfatıyla ibrada oy kullanabileceğini, aynı gündemli önceki toplantılara karşı çıkmayan davacıların kar dağıtmama kararına karşı iyiniyet iddiasında bulunamayacaklarını bildirerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, TTK. nun 377. maddesi uyarınca sadece bilançonun onanmasına yönelik tartışmaların bir ay sonraya bırakılması gerekirken; gündemin diğer maddeleri de görüşülmeden ve toplantı günü saptanmadan genel kurulun ertelendiği dava konusu genel kurul toplantısının; ilanlarda ilk toplantının devamına ilişkin herhangi bir kayıt konulmaksızın, yasal bir aylık erteleme süresinden çok sonra ve yeni bir gündemi içermesi nedeniyle ayrı ve bağımsız bir toplantı niteliği taşıdığı, bu yüzden tüm kararların iptali gerektiği ayrıca TTK. nun 374/2. maddesine aykırı biçimde yönetim kurulu üyelerinin kendi ibralarında oy kullanmalarının, sonuca etkisi gözetilmeksizin ibraya ilişkin kararın iptalini gerektirdiği, bunun dışında TTK. nun 310. maddesi uyarınca 1/10'u aşkın paya sahip davacıların karşı çıkmaları nedeniyle ibra yolunda karar alınamayacağı, karın dağıtılmaması kararının hiçbir haklı ya da yasal neden ve gerekçeye dayandırılmamış olmasının nesnel iyiniyet ilkelerine aykırı olduğu ancak bilanço açıklamasının murakıpça yapılıp yönetim kurulunca benimsenmesinde yasaya aykırı bir yön görülmediği gerekçesiyle, dava konusu 7.09.1981 günlü olağan genel kurulu toplantısında alınan tüm kararların iptaline karar verilmiştir.
Hüküm, davalı şirket vekilince temyiz edilmiştir.
1 - Bilançonun onanmasına ilişkin müzakerenin, yasaca öngörülen çoğunluğun istemi üzerine bir ay sonraya bırakılacağı yolundaki TTK. nun 377. maddesi hükmünde öngörülen bir aylık süre; azınlık yararına tanınmış olan ve kazanılmış hak niteliği bulunan en az süredir. Bu nedenle toplantı gerektiğinde bir aydan daha fazla bir süre ertelenebilir. Tersini kabul, bir ayı aşan ertelemelere dayalı tüm genel kurul toplantılarının iptali sonucunu doğurur ki, bu da azınlığın bilanço incelemesine olanak sağlamak için gerekli en az süreyi saptayan yasa koyucunun amacına aykırı düşer.
Ertelenen genel kurul toplantı gününün genel kurulca saptanmamış olması da, başlı başına iptal nedeni olarak kabul edilemez. Erteleme halinde, izleyen toplantının günü, toplantı yeri ve gündeminin, normal genel kurul toplantıları için yasaca öngörülen biçimde çağırı ve ilan yoluyla paydaşlara duyurma zorunluluğu bulunduğuna göre (TTK. nun 377) yollaması ile 368. maddesi hükmü uyarınca, genel kurulca erteleme toplantısı gününün belirlenmesinin, sonuca etkili ve katılmayı engeller bir yönü bulunmadığından iptal nedeni sayılması da düşünülemez.
Aynı faaliyet dönemi için ve aynı gündemle yıl içinde gerçekleştirilen olağan toplantının, doğal olarak, ertelenen genel kurul toplantısının devamı olduğunun kabulü gerekir. Ertelenen toplantıya ilişkin çağırı ya da ilanlarda, yapılacak bu toplantının, ilk toplantının devamı olduğuna ilişkin bir kayıt bulunmaması ve ertelemeden söz edilmemiş olması, anılan toplantının geçersizliği sonucunu doğurmaz.
Mahkemece, açıklanan bu konuların iptal için dayanak yapılması doğru görülmemiştir.
2 - Yargıtay'ın kökleşmiş nitelik kazanan içtihatlarıyla da kabul edildiği gibi; bilanço onanmasına ilişkin müzakerelerin ertelenmesi halinde; bilanço ile ilgisi bulunan ya da bağlantısı nedeniyle bilanço oylamasını etkiler nitelikteki tüm gündem maddelerinin müzakerelerinin de ertelenmesi zorunludur. Bilançoyla bağlantılı nitelik taşıyan diğer gündem maddelerinin görüşülüp karara bağlanması, bu kararların iptali sonucunu doğurur. Mahkemenin, diğer gündem maddelerinin görüşülmesi gerektiği ve buna uyulmamasının iptal nedeni sayılacağı yolundaki yaklaşımı da doğru değildir.
3 - Anonim ortaklığın tüzel kişi olan paydaşının yönetim kurulunda temsilcisi olsa da, bu temsilci ya da genel kurula gönderdiği temsilcisi aracılığı ile, yönetim kurulunun ibrası konusunda oy kullanabileceği ve bunun iptal nedeni sayılamayacağı konusundaki Yargıtay İnancı kökleşmiş durumdadır. (Örneğin, Yargıtay 11. HD.nin 29.4.1982 gün ve 1982/1360-1996 sayılı kararı).
Davalı anonim ortaklığın sermayesi, toplam 200 payla temsil edilmektedir. Yönetim kurulu başkanı C., paydaşlardan ... A.Ş.'nin sahip olduğu 90 payı temsilen de oy kullanmıştır. Yukarıda açıklandığı gibi, adı geçen yönetim kurulu başkanının, temsilcisi bulunduğu tüzel kişiye vekaleten kendi ibraları doğrultusunda kullandığı 90 oyun geçerli sayılması zorunludur. Yönetim kurulu üyelerinin 35, davacıların ise 40 pay sahibi oldukları gözetildiğinde; yönetim kurulu üyelerinin kendi oyları dışında kalan ve ibra doğrultusunda olan 125 oya karşı davacıların 40 olan karşı oylarının sonuca etkili olamayacağı açıktır. Bu nedenle TTK. nun 361/son madde ve fıkrası hükmü uyarınca, sonuca etkili bulunmadığından, yönetim kurulu üyelerinin kendi ibralarında oy kullanmaları iptal nedeni olarak kabul edilemez.
Ayrıca, anonim ortaklığın kuruluşu aşamasındaki kurucu ve yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarının yasada öngörülen 4 yıllık süre geçmeden ve azınlığın oluru bulunmadan genel kurulca sulh ve ibra edilemeyeceklerine ilişkin bulunun TTK. nun 310. maddesi hükmünün, yıllık olağan genel kurul toplantısına yönelik bulunan davamızda uygulanması olanağı da yoktur. Mahkemenin ibra konusundaki kabulü de doğru görülmemiştir.
4 - Kar payı dağıtımı konusunda TTK. nun 385, 466/f. 2b, 3 ve 469/2. maddeleri hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi zorunludur. Gerçekten, TTK. nun 385. maddesi hükmüyle kar payı alma kazanılmış hak kabul edilmiş ve paydaşın oluru bulunmaksızın bunda değişiklik yapılamayacağı öngörülmüş ve anılan Yasa'nın 466. maddesi 2. fıkrası 3. bendinde paydaşlara % 5 kar payı ayrılacağı düzenlemesi getirilmiştir. Ne var ki, aynı Yasa'nın 469/2. maddesi hükmüyle ise; ortaklığın sürekli gelişim ve paydaşlara olabildiğince düzenli biçimde kar dağıtımı sağlama amacıyla, uygun ve yararlı ise, genel kurulca yasa ve ana sözleşmede öngörülen sınırı da aşar biçimde olağan dışı yedek akçe ayrılabileceği öngörülerek anılan koşullarla, kar payı dağıtmama kararı alınabileceği olanaklı kılınmıştır. Ancak bu konudaki bağlantı ve duyarlı dengenin zorunlu koşulu, kar dağıtmamaya yönelik genel kurul kararının, yalnızca, şirketin sürekli gelişimi ve paydaşlara düzenli biçimde kar dağıtımı sağlama amacına yönelik bulunmasıdır.
Ayrıca bu konuda, kar payının gereksiz biçimde azaltılması ya da dağıtılmamasının anonim ortaklıklara karşı güven ve ilgiyi sarsabileceğinin ve kararın nesnel (afaki-objektif) iyiniyet kurallarına aykırı olmaması kuralının da özenle gözetilmesi gerekir.
Bu yaklaşımın doğal sonucu olarak, kar payı dağıtılmamasına ilişkin genel kurul kararının, ortaklığın sürekli gelişimi ve paydaşlara düzenli kar payı dağıtımı amacına yönelik olup olmadığının belirlenmesi ve gerekirse bu doğrultuda uzman bilirkişilere de inceleme yaptırılarak buna göre değerlendirilmesi gerekirken, dayanağı gösterilmeden ve anılan kararın hiçbir haklı nedeni bulunmadığından söz edilerek iptali yoluna gidilmesi de bozma nedeni sayılmıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davalı şirket yararına BOZULMASINA, 14.10.1982 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy