(818 S. K. m. 133) (743 S. K. m. 565, 799) (6762 S. K. m. 87, 99)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı Samsun asliye 1. Hukuk Hakimliğince verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki taraf avukatları tarafından istenmiş olmakla işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili bankaya borçlu bulunan davalının murisi (T.Ö.) aleyhine dört ayrı icra takibi yapıldığını, borçlunun vefatı üzerine mirasçılardan bir kısmının mirası reddettiği ve davalının ise defter tutma talebinde bulunduğunu, bilahare de resmi tasfiye istediğini, banka alacağının süresinde tereke defterine kaydettirilmesine rağmen, davalının hukuka aykırı tutumu nedeniyle tasfiye işlemlerinin engellendiğini ve terekede bulunan taşınmazların satışının yapılmadığını, bu arada davalının mirası kabul ettiğini bildirmesi nedeniyle üçüncü kez satışı engellemesi üzerine, müvekkili bankanına Samsun 3. İcra Memurluğunun 1983/127 sayılı dosyası ile icra takibi yapmış ise de, takibe itirazda bulunduğunu belirterek (4.116.408,05) lira alacağın yasal banka faizi ve icra inkar tazminatı ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevabında, müvekkilinin murisinin ihraç etmek üzere piyasadan satın aldığı tütünleri davacı bankaya rehnederek karşılığında kredi aldığını, ayrıca banka lehine taşınmazını ipotek ettiğini, kredi borcunun ihracatın gerçekleşmemesi sebebiyle ödenememesi üzerine, davacının dört ayrı icra dosyası muris aleyhine ipoteğin ve rehnin paraya çevrilmesi ile iflas yoluyla takibe geçtiğini, bu arada murisin vefatı ile müvekkilinin değter tutma talebinde bulunduğunu, diğer misarçıların ise mirası reddettiklerini, bilahare davalının resmi tasfiye istemek zorunda kaldığını, davacı bankanın kendisine rehnedilen tütünlerin iyi bakım ve muhafazasını yapmadığı için tütünlerin telef olduğunu, ayrıca Tereke Hakimliğine müvekkilinin yaptığı taleplerin kabul edilmemesi üzerine mirası kabul etmek zorunda kaldığını, taraflar arasında cari hesap ilişkisi olduğundan TTK.'nun 99. maddesindeki beş yıllık zamanaşımının dolduğunu ileri sürerek, davanın reddini ve rehnedilen tütünlerin miktarı kadar alacağın takas ve mahsubunu istemiştir.
Mahkemece, icra dosyaları, Tereke Hakimliği dosyası, kredi taahhütnameleri, resmi tasfiye dosyası ile toplanan deliller dayanak yapılarak, davacı bankanın 968/1138 sayılı icra dosyası ile yaptığı (200.000) liralık ipoteğin paraya çevrilmesi, 968/1139 sayılı dosya ile (32.020) lira ve 968/1140 sayılı dosya ile 89.880) liralık rehnin paraya çevrilmesine ilişkin takiplerin düşmesinden itibaren on yıllık sürenin geçmemiş olması nedeniyle takipleri yenilemek suretiyle takibe devam etmekte muhtariyetine, 968/1137 sayılı dosya ile (1.251.056) lira için iflas yoluyla yaptığı takibin ise zaman aşımına uğradığından reddine, haksız görülen davacıdan İİK. 67/2. maddesi uyarınca (569.176,20) lira tazminatın tahsiline karar verilmiştir. Hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve banka alacağını TTK.'nun 87. ve müteakip maddelerinde yazılı olduğu şekilde aktedilmiş bir cari hesap sözleşmesine dayılı olmayıp, mücerret kredi sözleşmesinden doğan bir alacak olması hasebiyle davanın on yıllık zamanaşımına tabi olduğuna göre, davalı vekilinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2 - Davacı tarafın temyizine gelince; davacı banka, davalının murisi (D.T.Ö.)'ın kredi borcunun tahsili için 23.7.1968 tarihinde, ikisi rehninin paraya çevrilmesi, birisi iflas ve diğeri de ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla olmak üzere dört ayrı icra dosyası ile muris aleyhine icra takibinde bulunmuş, bu arada murisin vefatı üzerine varislerinden bir kısmı mirası reddetmiş, ancak davalı mirascı 22.10.1973 tarihinde defter tutulması talebinde bulunmuştur. Tereke Hakimliğince defter tutulması sırasında yapılan ilan üzerine davacı banka 12.2.1975 tarihinde alacağını deftere kaydettirmiştir. Bilahare davalı 21.11.1976 tarihli dilekçe ile resmi tasfiye talebinde bulunmuş ve mahkemece de 19.4.1977 tarihinde resmen tasfiyeye karar verilmiştir. Bunun üzerine resmi tasfiye işlemlerinin devamı sırasında bu defa davalı (C.Ö.) 31.8.1982 tarihinde verdiği dilekçe ile mirası mutlak olarak kabul ettiğini, tasfiyenin durdurularak resmi tasfiyeden rücu edilmesini istemesi üzerine, Samsun 2. Sulh Hukuk Mahkemesince 2.9.1982 tarihinde, tasfiye kararının kaldırılmasına, tasfiyeye müteallik işlemlerin durdurulmasına, müteveffanın terekesinin mirası reddetmemiş olan varislerine iadesine ve terekeden alacaklı olanların, müteveffanın terekesini kabul etmiş olan varislerine karşı takibatta bulunmakta muhtariyetlerine karar verilmiştir.
Davacı banka bu karar üzerine alacağın tamamanını miras kabul edip, tereke kendisine verilmiş olan davalı (O.Ö.)'dan tahsili için Samsun 3. İcra Memurluğunun 1983/127 sayılı dosyası ile icra takibine geçmiş ise de, davalı takibe karşı zamanaşımı ve borcu bulunmadığı yönünden itirazda bulunmuştur.
Bilindiği gibi BK.'nun 133. maddesinin ikinci bendine göre, alacaklının borçlu hakkında icra takibinde bulunması zamanaşımını keser. MK.'nun 779. maddesi hükmüne göre de, gayrimenkul rehni ile karşılanmış alacaklar zamanaşımına uğramaz.
Davacı banka da alacağının tahsili için davalının murisi aleyhine 23.7.1968 tarihinde icra takiplerinde bulunmakla zamanaşımı kesilmiştir. İcra takiplerinin devamı sırasında kredi borçlusu davalının miras bırakanı (D.T.Ö.) vefat etmiş olup, mirasçılardan bir kısmı mirası reddetmişlerse de davalı defter tutma talebinde bulunmuştur. MK.'nun 565. maddesi uyarınca "efter tutma muamelesinin devamı müddetince terekenin borçluları hakkında icra takibi yapılamayacağı gibi, zamanaşımı da işlemez. Bu itibarla defter tutma işlemlerine başlanınca davacı banka yasal zorunluluk nedeniyle icra takiplerine devam edememiş ve Tereke Hakimliğince yapılan ilan üzerine alacağını deftere kaydettirmiş, bilahare de davalının mirası kayıtsız şartsız kabul etmesi ve tasfiyenin kaldırılarak terekenin kendisine iade edilmesi üzerine de, alacağının tamamını tahsil etmek maksadıyla mirası kabul eden davalı aleyhine icra takibine geçmiştir.
Yukarıda yapılan bütün bu açıklamalara göre davada zamanaşımı gerçekleşmediğinden mahkemece işin esasına girilerek tarafların delilleri toplanılmak suretiyle hasıl olacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, aksine düşünce ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte yazılı nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine ve hükmün (2) numaralı bentte gösterilen nedenlerden dolayı davacı yararına BOZULMASINA, 22.1.1985 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy