(2004 S. K. m. 67)
Dava: Şekerbank A.Ş. ile T. Tar. Mak. İmalat San. A.Ş. arasında çıkan davadan dolayı İstanbul Asliye 6.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 22.2.1985 gün ve 399-58 sayılı hükmü bozan dairenin 25.9.1985 gün ve 3529-4796 sayılı ilamı aleyhinde davalılar vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, vekil edeni banka tarafından davalı anonim şirkete açılan ithalat kredisine diğer davalının müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduğunu, borcun ödenmemesi üzerine yapılan icra takibine davalıların itiraz ettiklerini ileri sürerek itirazın iptali ile takip tarihi itibariyle 26.775.000 liranın faiz, gider vergisi ve inkar tazminatıyla birlikte davalılardın tahsilini istemiş, mahkemece, borcun tamamı dava açıldıktan sonra ödendiğinden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine ve davalı kefil H.'den faiz ve gider vergisi alınmamasına yer olmadığına, takip tarihinden itibaren %51 faiz ve %3 gider vergisinin davalı T. A.Ş.'den alınmasına, davalı H.'nin sorumluluğu kefaletle sınırlı olmak kaydıyla %15 inkar tazminatının her iki davalıdan tahsiline dair verilen hüküm, taraf vekillerinin temyizi üzerine dairenin 25.9.1985 gün ve 85/3529-4796 sayılı kararı ile davacı lehine bozulmuştur.
Davalılar vekili karar düzeltilmesi isteminde bulunmuştur.
1- Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre davalıların aşağıda yazılı bent dışında kalan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.
2- 3.12.1975 tarihli umumi kredi taahhütnamesinden kaynaklanan 38.473.772 liranın borçlu T. A.Ş. ile aynı taahhütnamede müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzası bulunan diğer davalı H.'den tahsilini temin bakımından davacı bankaca 9.1.1984 tarihinde ihtiyati haciz kararı alındığı, ihtiyati haciz safhasında, 12.1.1984 tarihinde T. A.Ş. adına 11.702.200 ve H.G. adına 26.775.000 lira olmak üzere toplam 38.477.200 liranın İstanbul 6.İcra Memurluğu'nun 984/294 sayılı dosyasına davalılar vekili tarafından yatırıldığı, kredi taahhütnamesinin limiti olan 26.775.000 lirayı ödemekle kefaletinin sona erdiğini iddia eden davalı H.'nin, paranın bu ihtirazı kayıtla davacıya ödenmesine muvafakat ettiği, paranın tamamı 13.1.1984 tarihinde alacaklı bankaya ödendiği, alacaklının bu ihtirazı kayıt hususunda bir beyanda bulunmadığı, davalı vekilinin şikayeti üzerine icra tetkik merciince ...alacaklıdan borçlu vekilinin H.G. bakımından dosyada kefaletin sorumluluğunun sadece 26.775.000 lira olduğunu kabul edip etmediğinin sorulması, kabul etmediği takdirde fazladan ödenen 26.775.000 liranın haklı olduğunu ispatlayıncaya kadar icra veznesinde tutulmak üzere gere alınmasına ... karar verildiği, 26.1.1984 tarihinde paranın tekrar icraya yatırıldığı, 30.1.1984 tarihinde davalı borçlulardan 26.775.000 liranın müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla tahsili için ilamsız takipte bulunduğu, davalılar vekili 8.2.1984 tarihli dilekçesi ile borçlu H.'nin sorumluluğu kefalet ettiği miktarla sınırlı olduğu ve diğer borçlu T. A.Ş. ile birlikte borcun tamamını ihtiyati haciz safhasında ödemiş olduklarından faiz, masraf ve ücreti vekaletle sorumlu olmayacağı yönünden itiraz ettiği, 21.2.1984 tarihinde de takibe itiraz edildiğinden bahisle, bu itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.
İtirazın iptali davası; konusu, ilamsız icra takibi yapılmış ve borçlu tarafından itiraz edilmiş, belirli sürede açılabilen bir alacak (eda) davasıdır. Bu davada, borçlunun dava konusu alacağı ödemeye (açıkça talep varsa borçlunun icra inkar tazminatına) mahkum edilmesi ve borçlunun itirazının iptaline karar verilmesi istenir.
Dava konusu olayda, likit olan alacağın aslına ve miktarına bir itiraz bulunmamaktadır. İtirazın iptali davası her şeyden önce bir alacak davası olduğundan, doğrudan doğruya takip konusu olmayan itiraz hallerinde alacaklı itirazın iptali davası açamaz. O halde ortada, davacı alacaklının 3.12.1975 tarihli kredi sözleşmesinden doğan ve kredi limitini aşan (likit) bir icra takibine karşı yapılmış itiraz ve buna dayalı itirazın iptali davası yoktur.
İcra inkar tazminatı, alacaklının genel mahkemede açtığı itirazın iptali davası sonunda, borçlunun itirazının haksızlığına karar verilmesi halinde alacaklı lehine hükmolunan bir tazminattır. (İİK.67/2). Diğer bir anlatımla, gerçekten borçlu olduğu halde hakkında yapılan icra takibine itiraz sonucu, takibin durması üzerine borçluya yükletilen bir tazminattır. İhtiyati haciz safhasında talep edilen borcun tamamı davalılar T. A.Ş. ve H.G. tarafından ödenmiş olduğuna göre, kefaletin mahiyet ve şümulü itirazın iptali davasında çözümlenmesi gerekmez. Ayrıca mahkemece, borçlu davalı H.'nin sorumluluğu kefaletle sınırlı olduğu kabul edildiği halde davalıların müştereken ve müteselsilen icra inkar tazminatına mahkum edilmek suretiyle tenakuza düşürülmüştür.
Diğer taraftan, icra takibinden önce davacı bankaca talep edilen alacağın tamamı ödendiğinden yukarıda da açıklandığı gibi, itirazın iptali davası açılmasına gerek yoktur. Davacının böyle bir dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu bakımdan davalılar, dava açılmasına neden olmadıklarından, mahkeme masrafı ve vekalet ücreti ile ilzam edilemezler.
Bu itibarla, davalıların icra inkar tazminatı ile vekalet ücreti ve mahkeme masraflarına mahkum edilmeleri doğru görülmemiş, davalılar vekilinin bu yöne ilişen karar düzeltme isteminin kabulü ile her nasılsa onandığı anlaşılan hükmün bu yönden davalılar yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin 1 numaralı bentte yazılı karar düzeltme isteminin reddine 2 numaralı bentte açıklanan konulara ilişkin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 29.5.1985 gün ve 85/3529 - 4796 sayılı ve 2 numaralı bendinde yazılı onama kararının kaldırılarak bu bent yerine 2 numara altında, yukarıda 2 numarada açıklanan gerekçenin konulmasına ve hükmün icra inkar tazminatı ile ücreti vekalet ve mahkeme masrafı yönünden davalılar lehine BOZULMASINA, ödedikleri temyiz ilam, temyiz peşin ve tashihi karar harçlarının isteği halinde karar düzeltme isteyene iadesine, 30.12.1985 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy