(6762 S. K. m. 1065, 1066, 1264, 1279, 1280, 1344)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı (İstanbul 5. Asliye Ticaret mahkemesi)nce verilen 27.6.1984 tarih ve 148-418 sayılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla; dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili müvekkiline nakliyat poliçesiyle sigortalı 102.844 kg. plastik hammaddesinin konşimento tahtında Marsilya'dan İzmir'e taşınmak üzere davalının donatanı bulunduğu gemiye yüklendiğini, tahliye limanında 1187 kg. noksanlığın rezerve tutanağıyla saptandığını, ziya nedeniyle sigortalı malın sahibine 148.355 lira tazminat ödediğini ileri sürerek, mezkur meblağın tazmin tarihinden itibaren faiziyle birlikte rücuan tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili cevabında müvekkilinin taşımada kullanılan geminin donatanı olmadığını ve kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, taşıyan yetkili personeli'nin imzasını havi bir kargo zaptı olmaksızın ziya iddiasının kanıtlanamayacağını, boşaltmanın supalan icra edilmesi nedeniyle taşıyıcıya zorumluluk yüklenemeyeceğini, taşınan hamulenin değeri konşimento da belirtilmediğinden taşıyanın kaybolan beher parça için 1500 lira ile sınırlı sorumlu tutulabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece nakliyat poliçesi, konşimento, fatura, rezerve tutanağı, ekspertiz raporu, tazminat makbuzu, uzman bilirkişi raporu gibi delillerle subuta eren davanın tamamen kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve davalının konşimento düzenlemiş bulunmasına, bu durumda taşıyıcı olduğum kabulü gerekmesine göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2 - Ancak, davalı vekili temyiz itirazında "Nakliye Sigorta Poliçesi"nin taşıma tamamlandıktan sonra düzenlendiğini ileri sürerek vekiledenin hasardan sorumlu olmadığını belirtmiştir. Gerçekten davalı sigorta şirketinin sigorta poliçesi 6 Temmuz 1982 tarihini taşımaktadır. Bu poliçe, T. Emlak Kredi bankası İzmir Şubesi'nin 6.7.1982 tarihindeki telefonuna atfen düzenlenmiştir. Ayrıca poliçenin sağ üst kısmında 8.3.1982 gün ve 222 nolu sözleşmeye yollama yapılmıştır. Bazı istisnalar dışında rizikonun oluşmasından sonra yapılan sigorta sözleşmesi geçersiz olup, bu yön mahkemece resen gözönünde tutulur (TTK. 1264/ll, 1279, 1280 ve 1344). Açıklanan bu duruma göre, davacının sigorta ettiren ile aralarında taşımaya ilişkin bir çerçeve veya abonman sözleşmesi olup olmadığı, böyle bir sözleşme varsa bunun koşullarının tespiti ile düzenlenen sigorta poliçesinin buna göre yapılıp yapılmadığı ve boşaltmanın hangi tarihte olduğu ve sigorta sözleşmesinin tarihin saptanarak rizikonun önce veya sonra oluştuğunun kesin olarak belirlenerek, nakliye sigorta poliçesinin olup olmadığının tespiti ile ondan sonra davalının sorumluluğunun saptanması gerektiğinin gözden uzak tutulması doğru görülmemiştir.
3 - Davalı ayrıca iddia olunan zararın taşıma sırasında olmadığını savunmuştur. TTK.1065 ve 1066. maddelerinde malın teslim alınması sırasında, taşıyana malların uğradığı zararların bildiriminin ne biçimde yapılacağı düzenlenmiştir. TTK.nun 1066. maddesine göre alıcı, taşıyana ziya ve hasarı zamanında ihbar etmezse taşıyanın malları konşimentoda yazılı halde teslim ettiği ve bir zarar varsa, bu zarardan taşıyanın sorumlu olmayacağı bir nedenden ileri geldiği kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi ispat olunabilir. Taşıyıcının yetkili kişilerinin iştiraki olmaksızın düzenlenen "rezerve tutanağı" ile "gümrük muayene tutanağı" TTK.nun 1066/ son maddesinin taşıyıcı yararına koymuş olduğu karineyi ortadan kaldıramaz. Mahkemenin kabulüne göre de, bu hususlar göz ardı edilerek davanın sübutuna karar verilmesi doğru görülmemiştir. Fakat, sigorta poliçesinin rizikodan önce veya yasada öngörülen istisnalar çevresinde düzenlendiği sonucuna varıldığı takdirde her iki tarafın başkaca delillerinin olup olmadığının tespiti ile varsa ibraz ettirilmesi ve bu delillerin hep birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonuç çevresinde bir karar verilmesi icabederken eksik inceleme ile yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi de doğru görülmemiş ve hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 4.7.1986 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy