(1163 S. K. m. 53) (818 S. K. m. 72)
Taraflar arasındaki davadan dolayı, (Ankara Dördüncü Asliye Ticaret Mahkemesince) verilen 4.2.1993 tarih ve 401-49 sayılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla; dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacılar, davalı kooperatifin üyesi olduklarını, 25.5.1991 tarihli genel kurulda, ödemelerini zamanında yapmayan ortaklardan temerrüt faizi alınması ve (100.000) TL. aidat alınması, ödemelerini yapmayan ortakların ihracına ilişkin kararların iyiniyet kuralları ile bağdaşmadığını, oylamaların usulüne uygun yapılmadığını, kooperatifin tüzel kişiliğini yitirdiğini ileriye sürerek anılan genel kurulda alınan kararların iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevabında, kooperatif tüzel kişiliğinin devam ettiğini, alınan kararların usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece; iddia ve savunmaya, toplanan delillere, bilirkişi raporuna göre, 25.5.1991 tarihli genel kurulda alınan sair kararların ana sözleşme ve Kooperatifler Yasasına, iyiniyet kurallarına aykırı bulunmadığı ancak, "ortakların borçlu bulundukları tarihten itibaren % 54 oranında faiz uygulanmasına" ilişkin kararın yeterli oy nisabı ile alınmadığı gibi borcun doğum tarihinden itibaren temerrüt faizi yürütülmesinin genel hukuk ilkeleri ve BK. genel hükümlerine de aykırı olduğu sonucuna varılarak davacı S. Zeki yönünden davanın kısmen kabulü ile 25.5.1991 tarihli genel kurul toplantısında gündemin 9. maddesinde faize ilişkin genel kurul kararının iptaline, sair taleplerin reddine, diğer davacı yönünden davasının açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 51/1. maddesine göre, "yasa ve ana sözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça, genel kurul kararlarında oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur" hükmü yer almıştır. Davalı kooperatif ana sözleşmesinin "Görüşme ve karar nisabı" başlıklı 33. maddesinde yasa hükmüne paralel olarak "...konuların görüşülebilmesi için, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/4'ünün şahsen veya temsilen toplantıda hazır bulunması şarttır. Genel kurulda kararlar ortaklar cetvelinde imzası bulunanların yarıdan fazlasının oyu ile alınır" denilmektedir.
Açıklanan bu düzenlemelerin ışığı altında genel kurulda alınan kararların geçerli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Davalı kooperatifin ortak sayısı 300'dür. Toplantıya asaleten ve temsilen 171 ortak katılmış ve ortaklar (hazırun) cetvelini bu ortaklar imza etmişlerdir. Gündemin 9. maddesindeki hususların karara bağlanması için ana sözleşmenin 33/2. maddesinde yazılı ağırlaştırılmış çoğunluğun karar vermesine gerek yoktur. Nitekim, gündemin bu maddesinin görüşülmesi sırasında salonda 88 ortağın bulunduğu ve bu gündem maddesindeki hususlardan faize ilişkin 3. bentte kabul edilen hususun 79 ortağın oyu ile kabul edildiği anlaşılmaktadır. Davalı kooperatifin ortak sayısı 300 olduğuna ve 75 kişi ile toplanıp bu ortakların yarıdan fazlası ile karar alabildiğine göre 79 ortağın oyu ile alınan karar bu nedenle 1163 sayılı Kanunun 51/1 ve ana sözleşmenin 33/1. maddesine uygundur. Nitekim, aynı ilkeler Dairemizin 23.11.1993 gün, 5773-772 ve 30.12.1993 gün, 2151-8826 sayılı kararlarında da aynen benimsenmiştir.
Öte yandan, dava konusu 25.5.1991 tarihli genel kurulda gündemin 9. maddesinin 3. bendinde görüşülen "borcunu ödemeyen ortakların borçlu bulundukları tarihten itibaren % 54 faiz uygulanmasına" ilişkin karar yukarıda açıklandığı üzere genel kurulun iradesine uygun ve usulüne uygun alınmış bir sözleşme faizi niteliğinde olup hukuk genel ilkeleri ve BK.nun genel hükümlerine de aykırı yönü bulunmamaktadır. Bu itibarla mahkemece, davanın reddi gerekirken aksi düşünce ile ve yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına (BOZULMASINA), ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 21.1.1994 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YASISI
1163 sayılı Yasanın 51/21. maddesine göre, yasa ve ana sözleşmede aykırı hüküm olmadıkça, genel kurul kararlarında ve seçimlerde oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur. Ancak davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 33. maddesinde aynen: "...konuların görüşülebilmesi için, kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/4'ünün şahsen veya temsilen toplantıda hazır bulunması şarttır... genel kurulda alınan kararlar, ortaklar cetvelinde imzası bulunanların yarıdan fazlasının oyu ile alınır" denilmektedir.
Açıklanan bu hükümlere göre, davalı kooperatifin ana sözleşmesinde, 1163 sayılı Yasanın 51/1. maddesine aykırı olarak özel bir düzenleme getirilmiştir. Bu özel düzenlemede, karar yeter sayısı, ortaklar cetvelinde imzası olanların yarısından fazladır, yani ortaklar cetvelinde kaç imza varsa, bu miktar esas alınacak ve bu miktarın yarıdan fazlasının oyu ile de genel kurul kararı oluşacaktır. Genel kurulda yapılan görüşmeler sırasında bazı ortaklar genel kurul salonunu her nasılsa terketmiş olabilirler. İşte, ortakların genel kuruldan ayrılmalarına karşın yine ortaklar cetvelinde imzası olanların miktarı göz önüne alınarak genel kurul karar yetersayısı belli olacaktır. Genel kurulda alınan kararların, karar yetersayısı, bazı ortakların bilerek veya bilmeyerek genel kurulu terketmeleri halinde değişmeyecektir.
Somut olaya gelince; davalı kooperatifin ortak sayısı 300'dür. Bu kooperatif genel kurulu en az 75 ortak ile toplanabilir. Ancak, genel kurul 171 ortak ile toplanmış ve ortaklar cetvelini bu kadar ortak imza etmiştir. Bu durumda, davalı kooperatifin genel kurulunun karar yetersayısı, ana sözleşmenin 33. maddesine göre, 171'in yarıdan fazlası olan 86 oydur.
Demek ki, genel kurulca kararlar en az 86 oyla alınabilecektir. Gündemin 9. maddesinin 3. bendi görüşülürken, salonda 88 ortağın hazır bulunduğu anlaşılmasına göre, 9 ortak dava konusu kararın aleyhine oy kullandığından, 79 ortağın oyu ile genel kurul kararı oluşmayacaktır. Dairenin sayın çoğunluğun ana sözleşmenin 33. maddesindeki kuralı göz önüne almaksızın, oylama sırasında 88 ortağın bulunması halini, en az toplanma yetersayısı kabul ederek, alınan genel kurul kararının buna göre hesap edilebileceğini ve bunun sonucu geçerli sayması, ana sözleşmenin 33. maddesi hükmüne aykırıdır. Dairemizin emsal gösterilen kararlarına da aynı gerekçelerle "karşı oy yazısı" yazılması nedeniyle bu kararlar da kökleşmiş emsal karar sayılamaz.
Açıklanan bu nedenlerle, davalının temyiz itirazlarının reddi ile mahkeme kararının onanması gerektiğinden sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy