(1086 S.K. m. 9)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 31.01.1995 tarih ve 94/-62 sayılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin Impexbank Merkez Şubesinde 22.04.1994 tarihinde (130.000.000) liralık bir vadesiz hesap açtırdığını Impexbank'ın faaliyetlerinin 24.04.1994 tarihinde bakanlar kurulu kararı ile kaldırıldığını ve geçici yönetimi Emlak Bankasına devredildiği, Emlak Bankası bünyesindeki geçici yönetim kurulunun tasarruf mevduatı sigorta kapsamı içinde kalan miktarları bankalar yasasının 62/2. maddesi gereğince ödemeye başladığını bankalar yasasının 67. maddesinde mevduat kabul eden bütün bankaların tasarruf mevduatını sigorta ettirmek zorunda olduklarını, Bakanlar kurulunun kararı gereğince gerçek kişiye ait tasarruf mevduatının (150.000.000) liralık kısmının sigorta kapsamı içinde bulunduğunu ileri sürerek Impexbank geçici yönetim kurulunca ödenmeyen (130.000.000) liranın davalılardan müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Impexbank geçici yönetimi T.Emlak Bankası AŞ. vekili cevabında; davanın kendilerine karşı açılamayacağını, tasarruf mevduatı sigorta fonuna karşı açılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Tasarruf mevduatı sigorta fonu cevabında; Bankalar yasasının 65/1. maddesi gereğince tasarruf mevduatı sigorta fonu kurulduğunu ve fon merkezinin Ankara'da olup HUMK.9.maddesi gereğince davanın Ankara mahkemelerinde açılması gerektiğini bildirerek yetki yönünden davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddiaya, savunmaya, toplanan delillere göre, Bankalar kurulu tarafından yönetimine el konulan bankalarda ödeme yapacak olan makamı tasarruf mevduatı sigorta fonu olmakla ve mümkün olmadığından husumet itirazının kabulu ile Impexbank geçici yönetim kurulu AŞ. bünyesinde Emlak Bankası AŞ. aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddine, davalı Tasarruf Mevduatı Sigorta fonunun ikametgahının Ankara'da olması nedeniyle dava dilekçesinin tasarruf mevduatı sigorta fonu yönünden yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
3182 sayılı Bankalar Kanununun 64. maddesi uygulamasına rağmen mali bünyenin güçlendirilmesine imkan görülemeyen davalı Türkiye İthalat ve İhracat Bankası (Impexbank) AŞ.'nin Bankacılık İşlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni yukarıda alınan kanunu 12 ve 68. maddeleri uyarınca Bakanlar Kurulunun 24.04.1994 gün ve 94/5485 sayılı kararı ile kaldırılmış ve Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müşteşarlığının 25.04.1994 gün 31818 sayılı kararı ile Impexbank'ın yönetimi ve denetimi T.Emlak Bankası AŞ.'ne devredilmiştir.
3182 sayılı yasanın değişik 68/2. bendi hükmüne göre bankacılık yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bir bankanın yönetim ve denetimini alan banka, tasarruf mevduat sahiplerine, sigorta kapsamında gerekli ödemelerin yapılması, banka aleyhine sonuç yaratmayan başlamış işlemlerin sonuçlandırılması, bankadan alacaklı olan kişilerin hak ve menfaatlerinin korunması, kredilerin ve diğer alacakların tahsiline devam edilmesi ve benzeri işlemlerin gerçekleştirilmesi hususunda görevli ve yetkili olan mercii artık T.Emlak Bankası olmuştur. Bankalar Kanunu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu yönetmeliğinde Impexbank alacaklılarının dava ve takip hakkı bakımından özel bir hüküm bulunmadığından genel hükümler uygulanacaktır. Zorunlu devir nedeniyle borçlu bankanın malvarlığını devralan bir banka bulunmaktadır. Banka alacaklısı, borçlu bankaya ve onun yerini alan başka bir bankaya karşı dava ve takip hakkını kullanabilir. Davacı ile halen iflas prosedürü işletilmediği anlaşılan ve tüzel kişiliği devam eden Impexbank arasında sözleşme ilişkisi vardır. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Yönetmeliğinin 14. maddesi uyarınca bir bankanın mevduatı kabul yetkisi kaldırılınca tasarruf mevduatı işlemiş faizleri ile birlikte ve aynı şartlarla yönetim ve denetim ile yetkili bankaya devredilecektir. Böylece devir alan banka, borçlu banka ile alacaklısı arasında mevcut sözleşme ilişkisini aynen devir almış durumdadır. Tasarruf mevduatını devralan banka, mevduat karalaştırılmış şartlarla hesap açacaktır. Davalı Emlak Bankası, asıl borçlu (Impexbank) yanında hem yasa ve hem de sözleşme ilişkisi nedeniyle bu davalarda kanuni hasım durumunda olduğu için Emlak Bankası hakkındaki davanın hüsümetten reddi doğru olmamıştır.
Dava dilekçesinde Impexbank AŞ. adına hareket eden Türkiye Emlak Bankası gösterilmiş ve adres olarak borçlu Impexbank'ın adresi yazılmış ve dava bu davalının ikametgahı mahkemesinde açılmıştır. Nitekim davalı Emlak Bankası vekili yetki itirazında bulunmamış ve buradaki yetki kuralı kamu düzeni ile ilgili bulunmadığından bu davalı hakkındaki yetki kuralı kesinleşmiştir.
Davalı Fon idaresinin sorumluluğu 3182 sayılı kanunun 65 ve ardından gelen maddelerinden, Emlak Bankasının sorumluluğu ise Bakanlar Kurulu kararı Fon yönetmeliği ve sözleşme ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Bu davalarda davalı önce sözleşme ilişkisi olan Impexbank ve şimdi onu temsil eden Emlak Bankasından alacağı olduğunu kanıtlamak ve sonra da yasa uyarınca sorumlu olan fon idaresinden alacağını talep etmek zorundadır. Burada davalılar arasında dava sebebi aynı ve birbiri ile irtibat halindedir. Davalıların dava arkadaşlığı gerek delil ve gerekse dava ekonomisi yönünden zorunluluk halini almaktadır. HUMK.nun 9/1 uyarınca bir davada birden fazla davalı mevcut ise, dava bunlardan birinin ikametgahı mahkemesinde açılabilecektir. Diğer tarafttan davacının, sırf diğer davalıyı kendi mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla dava açtığını gösteren objektif belirtiler veya başka deliller mevcut olmadığı gibi böyle bir savunmaya davalı fon idaresi vekili dahi dayanmamıştır. Bu kurallar ortada iken fon yönetmeliğinde fonun merkezi Ankara'dadır kuralı başlı başına bir usul kuralı gibi dikkate alınarak bu davalı hakkında yetkisizlik kararı verilmesi de doğru olmamıştır. Mahkemece davalıların hüsumet ve yetki itirazları red edilerek işin esasına gidilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yukarıda açıklandığı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olduğundan davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine 01.06.1995 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy