(6762 S. K. m. 1066, 1099, 1114)
Taraflar arasındaki davadan dolayı Beyoğlu 1.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 16.7.1996 tarih ve 709-410 sayılı hükmün temyizen tetkiki davacı ve davalı E..... Şti.vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 24.1.1997 gününde davacı avukatı D.Gönen gelip, davalı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraf avukatı dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması duruşmadan sonraya bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkiline nakliyat poliçesi ile sigortalı cem emtiasının Mustafa Kemal gemisine hasarsız olarak yüklendiğini, emtianın taşıma sırasında hasarlanması sonucu sigorta ettirene 44.882.99 dolar ödendiğini ileri sürerek bu miktarın ödeme günündeki kur üzerinden TL olarak davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı E..... Denizcilik Ltd. Şti.vekili, müvekkilinin taşıyıcı durumunda olmadığını, husumetin kendilerine yöneltilemeyeceğini, TTK.1066 maddesi uyarınca kendilerine ihbar yapılmadığını, sorumluluklarının TTK.1114 md.olan 1100.000 TL ile sınırlı olduğunu, döviz olarak talepte bulunulamayacağını davanın reddini savunmuştur.
Diğer davalı vekili, müvekkilinin "Mustafa Kemal" adlı gemiyi davalı E.... Denizcilik Ltd. Şti.ne kiraladığını, bu nedenle kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, usulüne uygun ihbar yapılmadığını, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya arasındaki belgelere göre, her iki davalının husumet itirazında bulundukları, taşımanın yapıldığı Mustafa Kemal gemisi donatanının davalılardan M..... Okanoğulları Ltd. Şti.olduğu ve davalı E.... Ltd. Şti.ile sigorta ettiren T.Şişe ve C.... Fabrikaları A.Ş. arasında navlun sözleşmesi bulunduğundan, bu davalıya husumetin yöneltilmesi gerektiği, davalı durumundaki diğer davalıya karşı husumet yöneltilemeyeceği, TTK'nun 1066 ya göre ihbar yapılmadığı savunulmuş ise de, dosyada mevcut Statement of Fact (Olaylar Çizelgesi) kaptan protestosu ve yük operasyonun raporlarından ve bu raporlarda gemi kaptanının imzası bulunduğundan ayrıca ihbar yapılmasına gerek olmadığı, taşımanın FİOS kaydı ile yapıldığı; bilirkişi raporu ve diğer kanıtlara göre hasarın bir kısmının yükleme, boşaltma sırasında, bir kısmının da istifin usulüne uygun yapılmamasından kaynaklandığı ve taşıyanın sorumlu tutulabileceği zarar miktarının 29 kasa içindeki camlar yönünden 2.035.07 dolar olduğunun tespit edildiği, uyuşmazlık konusu olayda düzenlenen konşimentoda yükün cins ve mahiyeti açık bir şekilde belirtilmemekle birlikte, akreditif mektubuna atıfta bulunduğu, bu kaydın yükün değerini ortaya koymaya elverişli ve yeterli bulunduğundan TTK'nun 1114. md.nin uygulanamayacağı, sigorta poliçelerinin dolar üzerinden düzenlendiği gerekçesiyle, 2.035.07 doların hüküm tarihindeki TL karşılığı 9l.059.207 TL'nin reeskont faizi ile davalı E.... Ltd. Şti. den tahsiline, diğer davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı ve davalı E.... Ltd. Şti.vekilleri temyiz etmişlerdir.
Yukarıda da özet olarak açıklandığı üzere davacı sigorta şirketi, davalılar E..... Denizcilik ve Ticaret Limitet Şirketi ile M.... Okanoğulları Denizcilik ve Ticaret Limitet Şirketinin taşıyıcı olduğunu ileri sürmüş bulunmaktadır. Davalılardan E.... Ltd. Şti.ise, taşıyıcı olmayıp, broker (aracı) olduğunu ve diğer davalı M...... Ltd. Şti.de, taşıyıcı bulunmadığını ve gemi sahibi olduğunu, ancak davalı E..... Ltd. Şti.nin taşıyıcı bulunduğunu öne sürmüştür.
Tarafların iddia ve savunmaları ile dava dosyasına ibraz edilen delillere göre, dava dışı sigorta ettiren T. Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş ile davalı E..... Ltd. Şti.arasında 10.10.1994 günlü deniz taşıma sözleşmesi yapılmıştır. Ayrıca, davalı M..... Ltd. Şti.vekili, 21.11.1994 günlü sözleşmeyi ibraz etmiş ve bu sözleşmenin İngilizce düzenlendiği gözlenmiştir. Dosyada bulunan 20.11.1994 günlü konşimentoya göre de, taşıyıcının konşimento da gösterilmediği ve sadece gemi adının yazıldığı anlaşılmıştır.
Açıklanan bu durum karşısında, davalılardan E.... Ltd. Şti. nin gemi sahibi olmadığı ve dava dışı sigorta ettiren ile taşıma sözleşmesi yaptığı ve ayrıca, davalılar arasında, İngilizce bir sözleşme yapıldığı ve bu sözleşmenin niteliği üzerinde durulmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, konşimentonun da değerlendirilmediği anlaşılmıştır. Belirtilen sözleşmelerin asıl ve alt (tali) taşıma sözleşmeleri ile gemi işletme müteahhidi sözleşmesi olabileceği izlenimi gözlendiğinden, bu sözleşmelerin açıklığa kavuşturulması, İngilizce sözleşmenin tercümesinin yapılması ve konşimentoda, taşıyıcının niçin yazılmadığı ve TTK'nun 1099 uncu maddesi içeriği de göz önüne alınarak, davalıların sıfatlarının saptanması gerekirken, yazılı biçimde karar tesisi eksik araştırmaya dayanmakla doğru görülmemiş ve davacı ile davalı E.... Ltd. Şti. vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulması gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı ile davalılardan E..... Ltd. Şti.vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, davacı vekili için 6.000.000 lira vekillik ücreti takdiri ile davalı M...... Ltd. Şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harçların istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 24.02.1997 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy