(2872 S. K. m. 28) (818 S. K. m. 44) (2004 S. K. m. 67)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı Dörtyol Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 26.5.1997 tarih ve 248-280 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 4.11.1997 gününde davacı avukatı N.Fırat Bayındır ile davalı avukatı B. Atay gelip temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması duruşmadan sonraya bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasındaki taşkömürü taşıma sözleşmesi gereğince müvekkili donatana ait iki geminin yük tahliyesi için davalıya ait limana yanaştıklarını, deniz yüzeyine dökülen fuel oil'in gemilere yapıştığını, davalının bu durumu bildiği halde hiçbir önlem almadığını ileri sürerek, şimdilik temizlik gideri için 107.000.000 lira, fıçı boyası için 15.000.000 lira alacağın tahsilini talep etmiş olup, birleşen davada da, saklı tutulan fazlaya ilişkin haklarla ilgili olarak 2.129.200.000 liranın tahsili için davalı aleyhine girişilen icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile %40 inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, olayın şiddetli fırtına ve dolayısıyla fors major nedeniyle meydana gelmesi nedeniyle müvekkilinin kusursuz olduğunu, öte yandan gemilerin temizlenerek limandan ayrıldıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
Bozma ilamına uyan mahkemece, toplanan delillere, bilirkişiler kurulu raporlarına nazaran, her ne kadar fırtına nedeniyle vincin devrilmesi sonucu borunun patlayarak deniz kirliliğine sebebiyet vermesi fors major ise de, olayın üzerinden 5 gün geçtikten sonra davacıya ait ilk geminin, 15 gün sonra da ikinci geminin limana gelmiş olup, bu sürede hiçbir tedbir olmayan ve gerekli ikazda bulunmayan davalı eylemi nedeniyle gemilerin kirlenmesi olayında fors majör bulunmadığı, gerek Limanlar Kanunu ve gerekse Çevre Kanunu'nun 3 ve 28.maddeleri gereği çevreye zarar verenlerin kusur şartı aranmaksızın verdikleri zarardan sorumlu oldukları, hesap ettirilen davacı zararından davalının sorumlu olduğu gerekçesi ile asıl davanın kabulüne, 107.000.000 lira temizlik gideri ile 15.000 USD gemi boyama giderinin davalıdan tahsiline, TL. alacağına 24.3.1992 tarihinden %30 faiz yürütülmesine, birleşen davanın kısmen kabulüne, 129.940.000 lira ve 1.261.780 SD üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dosyadaki yazılara mahkemece uyulan bozma karar gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve davanın İİK'nun 67.maddesine dayalı itirazın iptaline ilişkin olması ve icra takibinin de BK.'nun değişik 83.maddesindeki düzenlemeye uygun bulunması karşısında davalı vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Ancak BK.'nun 44.maddesi hükmü gereğince, mutazarrır olan taraf zarara razı olduğu lahut kendisinin fiili zararın ihdasına veya zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan şahsın hal ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakim, zarar ve ziyanın miktarını tenkis yahut zarar ve ziyan hükmünden sarfınazar edebileceği gibi, eğer zarar kasden veya ağır bir ihmal veya tedbirsizlikle yapılmamış olduğu taktirde, hakim, hakkaniyete tevfikan zarar ve ziyanı tenkis edebilir. Dairemiz önceki bozma ilamında da benimsendiği üzere, fors majör sebebine bağlı olarak bor patlaması ile denize dökülen akaryakıtın 20.9.1991 tarihinde yarattığı kirlenmenin giderilmesi için davalı kuruluş, birtakım temizleme ve kimyasal yöntem ile çökeltme çalışmalarına girişmiş, daha sonra 25.9.1991 tarihinde davacıya ait Marmara S gemisi limana alınmıştır. Davacı taraf gemi kirliliğinin tespiti için 2.10.1991 tarihinde ve gemi henüz limandan ayrılmadan mahkeme vasıtasıyla tespit yaptırmış, bu arada davalı idarenin gemiyi temizleme çalışmaları sürmüş ve bu gemi 3.10.1991 tarihinde limandan ayrılmıştır. İlk geminin bu halini ve limanın durumunu gördüğü halde davacı ikinci gemisi Ziya-S gemisini limana yanaştırmıştır. Yine Ziya-S gemisi ile ilgili olarak da 9.10.1991 tarihinde gemi henüz limanda iken mahkeme tespiti yaptırılmış ve bu arada gemi temizleme çalışmaları sürmüş 11.10.1991 tarihinde de bu gemi limandan ayrılmıştır.
Limanın ve ilk geminin durumunu bile bile ikinci gemisini de limana yanaştıran davacı taraf olayda müterafik kusurlu olup, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 28. maddesinde düzenlenen kusursuz sorumluluk halinin davalının bu müterafik kusurunu bertaraf etmesi mümkün değildir. Bu itibarla, 5.6.1995 tarihli bilirkişiler kurulu raporunda sonuç itibariyle davacıya %40, davalı tarafa ise %60 oranında izafe olunan kusur sonucu itibariyle yerinde olup, mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda zarar hesaplaması yaptırılarak hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte yazılı nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, 20.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 04.11.1997 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy