(1163 S. K. m. 16)
Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 27.11.1997 tarih ve 497-1078 sayılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatife iki pay ile ortak olduğunu, 1993 yılına kadar aidatlarını ödediğini 1993 yılından sonra müvekkilinin genel kurul toplantılarına çağrılmadığını, bu nedenle üyeliğin tesbiti davası açıp bu hususta ilam aldığını, bu arada ortaklıktan ihraç edildiğini bu kararı dahi iptal ettirdikten sonra, davalı kooperatifin müvekkili adına 5.5.1997 günlü ihtarname göndererek belirtilen borcu ödememesi halinde üyelikten çıkarılacağının bildirildiğini, kooperatifin kendisini ortaklıktan çıkarmayı hedeflediğini, istenen miktarın astronomik olarak hesap edildiğini ileri sürerek, müvekkilinin davalı kooperatife var ise borç miktarının tesbitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacının kooperatiften ihraç edildiğini bu nedenle böyle bir dava açma sıfatının bulunmadığını savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, davacının beyanına göre, bu dava açıldıktan sonra hakkında bir ihraç kararı verilmediği halen kooperatif ortağı olduğunun anlaşıldığı, davacının bu dava ile davalı kooperatife borcu var ise borç miktarını tesbitinin hedeflendiği ve davacının kooperatife ortak olduğunun dahi tesbitinin istenmediği, bu durumda davanın bir delil tesbiti niteliği taşıdığı, HUMK. hükümlerine göre delil tesbitinin dahi delillerin kaybolması durumuna bağlı olduğu, olayda böyle bir durumun olmadığı gibi, davalı kooperatifin ihtarname ile davacıdan borçlu olduğu düşüncesi ile alacak talebinde bulunduğu, davacının dava açmadan davalı tarafın bu talebinin ileride icraya konulması şeklinde infaz yoluna gidebileceği, davacının bu hukuki yola karşı itirazda bulunabileceği davalı yanın yeniden ihraç yoluna gitmesi halinde de, davacının üyeliğin tesbiti davası açabileceği durumları düşünülerek, davacının var ise borç miktarının tesbiti şeklindeki bu davada hukuki menfaatinin olmadığı, davacının kooperatif üyesi olması davalının da, kooperatif olmasının düşünülmesi ile Kooperatifler Yasasında böyle bir dava açılacağı konusunda özel bir hüküm bulunmadığı hukuki menfaat konusunda kooperatiflerle üyeler arasındaki ihtilaflarda hukukun genel prensiplerinden ayrılmayı gerektiren bir durum olmadığı gerekçesiyle, davada hukuki menfaat bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin ortağı olduğunu ve müvekkiline 5.5.1997 tarihinde gönderilen ihtarla kooperatife borcu bulunduğundan bahisle, ödemediği takdirde kooperatif ortaklığından ihraç edileceğinin belirtildiğini davalı kooperatifin kendisine muaraza yarattığını iddia ederek, davalı kooperatife borcu bulunup bulunmadığının ya da varsa borç miktarının tesbitini istemiştir.
Dosya arasında, davacının sözünü ettiği ihtarnamenin mevcut olduğu saptanmıştır.
Davacının bu ihtara itiraz etmemesi halinde, kooperatifçe ortaklıktan ihracı sözkonusu olabilecektir. Oysa bu davanın görülmesi sonunda kooperatife borcu bulunup bulunmadığı varsa gerçek borç miktarı saptanacak ve kooperatifle arasındaki muaraza mahkeme kararıyla çözümlenmiş olacaktır. O nedenle bu dava delil tesbiti niteliğinde değerlendirilemeyeceği gibi, bu davanın açılmasında davacı kooperatif ortağının hukuki yararı olmadığından sözedilemez.
O halde mahkemece, bu davanın menfi tesbit davası olarak kabul edilmek tarafların kanıtları toplanmak ve oluşacak sonuç çerçevesinde işin esası hakkında bir karar verilmek gerekirken, yazılı şekilde davanın reddi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 14.09.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy