(5846 S. K. m. 6, 10, 68, 70) (818 S. K. m. 66) (1086 S. K. m. 187)
Dava: Taraflar arasındaki davanın İstanbul Asliye 4.Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 2.12.1998 tarih ve 1995/961-1998/1776 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi A. Altun tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinin Döviz Kurları isimli çeviri eseri birlikte oluşturduklarını, dava dışı İ. Yayıncılık A.Ş'ne müvekkillerince verilen izin gereği 1995 yılında sadece 3000 adet basıldığını, anılan eserin manevi haklarının davacılarda olduğunu, davalılar B. Yayıncılık A.Ş ile Dinç B.'in imtiyaz sahibi olduğu Y. Gazetesinin, müvekkillerine ait bu çeviri eseri izinsiz olarak ve önemli ölçüde tahrif ederek 19.4.1995 tarihli gazete ekinde yayınladıklarını ileri sürerek her bir davacı için 150.000.000 ar TL manevi tazminat ile 150.000.000 TL maddi tazminatın 19.4.1995 tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalılar B. Yayıncılık A.Ş ve Dinç B.'den müştereken ve müteselsilen tahsilini hükmün ilanını talep ve dava etmiş; birleşen dava ile de, Döviz Kurları adlı çeviri eserin, eser sahiplerinin davacılar olduğunu, davalı İ. Yayıncılık A.Ş.'nin ise hiçbir hak ve yetkisi olmadığı halde davacılara ait çeviri eserin çoğaltılıp yayılması konusunda B. Yayıncılık A.Ş ile sözleşme yaptığını ve en az 320.000.000 TL maddi menfaat temin ettiğini ileri sürerek her bir davacı için 115.000.000'er TL. nın davalı İ. Yayıncılık A.Ş den 19.4.1995 tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte tahsiline, hükmün gazete ile ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar B. Yayıncılık A.Ş ve Dinç B. vekilleri, davacıların dava konusu eserin daha önce yayın hakkını devrettiği İ. Yayıncılık A.Ş ile müvekkilleri arasında yapılan sözleşme sonunda söz konusu eserin promosyon amacı ile basıldığını, müvekkillerine husumet yöneltilemeyeceğini, manevi tazminatın şartlarının olmadığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.
Birleşen davanın davalısı İ. Yayıncılık A.Ş vekili süresinde verdiği cevap dilekçesinde, BK.nun 66. maddesinde öngörülen bir yıllık zamanaşımı süresi içinde davanın açılmadığını, eserin Türkçe'ye çevrilmesi için müvekkilince davacılara siparişte bulunulduğunu, işlenme eserin sahibinin müvekkili olduğunu, davacıların mali hak sahibi müvekkiline karşı dava açamayacaklarını, B. Yayıncılık A.Ş ne karşı davacıların dava açmaları nedeniyle müvekkili aleyhine açılan işbu davanın mükerrer talep olduğunu, istenen tazminatın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunmalar, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu Döviz kurları adlı eserin orjinal nüshasında eserin davacılar tarafından çevrildiğinin yazılı olduğu, FSEK. nun 6. maddesine göre işleme eser olan dava konusu eserin müşterek sahiplerinin aynı Yasa'nın 10. maddesi gereğince davacılar olduğu, çeviri eserin izinsiz olarak çoğaltılan nüshalarında çeviri eserin 16 sayfasının kısaltıldığı ve davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerinin haklı olduğu; birleşen dosyada davalının, basılıp dağıtılmak üzere eserin B. Yayıncılık A.Ş ne verdiği ve eser üzerinde bedel talep etme hakkı bulunmayan davalının aldığı sabit olan 320.000.000 TL. nın davacıya iadesi gerektiği sonucuna varılarak, asıl davada 94.379.530 TL maddi, 300.000.000 TL manevi tazminatın 19.4.1995 yayın tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen alınıp davacılara mütesaviyen verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; birleşen davanın kısmen kabulüne 320.000.000 TL. nın 19.4.1995 yayın tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davacıların Döviz Kurları isimli işlenmiş eserin sahipleri olup dava açma hakkı bulunduğundan, davalılar B. yayın Gazetecilik A.Ş ve Dinç B.'in tüm, davalı İ. Yayıncılık A.Ş.'nin 2 numaralı bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
Ancak, tazminatın hesaplama yöntemi, promosyona esas olan gazete baskı adedine göre değil, bu eser başlı başına ve ayrıca yayınlanmış olsa idi, ne miktarda basılıp satılabilecek olabileceği belirlendikten sonra buna göre hesaplama yapılması gerekirken, aksine uygulamaya dayanılarak tazminatın hesaplanması doğru değil ise de, davacı tarafın bu yöne ilişkin temyizi bulunmadığından, aleyhe bozma yasağı gereği hükmedilen tazminat bozma gerekçesi yapılmamıştır.
2- Davalı İ. Yayın Gazetecilik A.Ş vekili, 30.9.1996 tarihli cevap dilekçesinde zamanaşımı def'inde bulunmuş, 21.11.1996 tarihli oturumda zamanaşımı konusunda karar verilmek üzere dosyanın heyete tevdiine karar verilmiş, ancak sonraki oturumlarda ve gerekçeli kararda bu def'i üzerinde durulmadan ve hukuki değerlendirilmesi yapılmadan bu davalı yönünden esas hakkında karar verilmesi de doğru görülmemiş, hükmün davalı İ. Yayıncılık A.Ş yararına bozulması gerekmiştir.
3- Bozma gerekçesine göre, davalı İ. Yayıncılık A.Ş vekilinin davacıların eser sahibi olduğu ve bozma nedeni yapılan zamanaşımı def'i dışında kalan diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
4- Davacılar vekilinin temyizine gelince; dava dilekçesinde diğer taleplerin yanında kesinleşmiş hüküm özetinin gazetede yayımlanmasını istemiş, ancak mahkemece bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiştir. HUMK. nun 388/son maddesi gereğince istek sonuçlarından her biri hakkında hüküm kurulması gerekirken, bu yasa hükmüne aykırı olarak taleplerden biri hakkında karar verilmemesi doğru görülmemiş, hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte yazılı nedenlerle tüm davalıların sair temyiz itirazlarının REDDİNE, 2 nolu bentte yazılı nedenlerle davalı İ. Yayıncılık A.Ş yararına, 4 nolu bentte yazılı nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, 3 nolu bentte yazılı nedenlerle davalı İ. Yayıncılık A.Ş.'nin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, ödedikleri temyiz peşin harçlarının istekleri halinde temyiz eden taraflara iadesine, 27.09.1999 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy