(818 S. K. m. 43) (1086 S. K. m. 275)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 26/5/1999 tarih ve 1997/227-199/302 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı kooperatif vekil tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi G. Gençkaya tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif ortağı olan davalı aydın Kara'dan 15/05/1991 tarihinde noter senedi ile ortaklığı devir aldığını, yönetim kurulunca ortak olarak kabul edildiğini, 6 nolu bağımsız bölümün tapuya tescil edildiğini, müvekkilinin devraldığı üyeliğin 1991 yılında ihraç edilen Fikret Özkan'a ait olduğunun ortaya çıktığı, bu şahsın ihraç kararının iptaline karar alarak müvekkiline ait tapu kaydını iptal ettirdiğini beyanla dairenin rayiç bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak üzere 2.000.000 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont oranında faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı kooperatif vekili, dairenin maliyet bedeli ile rayiç bedel arasındaki farkın tazminat olarak talep edilebileceğini beyan etmiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve dosyadaki belgeler göre benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda; hukuki sorunlardan arındırılmış bir pay devretme yükümlülüğünde olan kooperatif tüzel kişiliğinin bu yükümlülüğe uymayarak davacıya zarar verdiği, tazminat miktarının bilirkişi raporu ile belirlendiği, diğer davalıların sorumlulukları ve husumetleri bulunmadığı gerekçesiyle 2.000.000 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont oranında faizi ile davalı kooperatiften alınmasına, davalı Aydın Kaya hakkındaki davanın esastan reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Kararı davalı kooperatif vekili temyiz etmiştir.
Davacı, davalı kooperatifteki dairesinin tapu kaydının iptal edilmesi nedeniyle daire bedelinin tazminini istemiştir.
Dairemizin, ortağı olduğu kooperatiften haksız olarak konut alamayan bir ortağın kooperatiften tazminat istemine ilişkin davalarda uygulanması gereken tazminat hesaplama ilkesi aşağıdaki şekilde formüle edilmiştir.
1 - Önce, ortaklara tahsil edilen konut veya işyerinin dava tarihi itibariyle rayiç değeri saptanmalıdır.
2 - Davalı kooperatife normal ödemelerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin ödeme yaptıkları tarihler itibari ile toplam ödemeler dava tarihine kadar (Toptan Eşya Fiyat Endeksi artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak, güncel değeri bulunmalıdır.
3 - Bundan sonra, yukarıda (1) nolu bentte bulunan değerden (2) nolu bentte bulunan değer çıkartılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktar yararlanma sağladıkları ortaya çıkarılmalıdır.
4 - Buna takiben, davacı eksik ödeme yapan ortağın ödentileri (2) nolu bentteki ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı da güncelleştirilmelidir.
5 - Bu saptamalardan sonra, normal ödentilerini ödemiş bulunan bir ortağın yukarıda (2) nolu bentte bulunan ödemelerinin güncel değeri karşılığı, gene yukarıda (3) nolu bentte bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre, davacının (4) nolu bentte eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yarar sağlaması gerektiği orantı kurallarına göre belirlenmelidir. Yani, sonuç olarak (4) nolu bentte bulunan miktar (3) nolu bentte bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan miktarın (2) nolu bentte bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktar davacı ortağın bu davada kooperatiften istemesi mümkün olan zarar miktarını belirleyecek ve mahkemece (talep de değerlendirilerek) bu miktara hükmedilebilecektir.
Mahkemece alınan bilirkişi raporu hüküm vermeye yeterli değildir. Bilirkişiler gerektiği takdirde kooperatif merkezinde tüm kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yapma suretiyle yukarıda anılan ilkeleri dikkate almak suretiyle raporlarını hazırlamaları gerekirken aksi düşünce ile hazırlanan eksik bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 15.11.1999 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy