(1086 S. K. m. 275)
Dava: Taraflar arasındaki davanın İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 25.05.1999 tarih ve 1997/610 - 1999/576 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla duruşma için belirlenen 04.04.2000 günde davacı asil Mehmet Hasan Çebi ve avukatı M. Sezai Hacımurtazaoğlu ile davalı avukatı Yaşar Yılmaz gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan davacı asil ve taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinden Mehmet'in davalı Air Alfa AŞ.'deki paylarının % 80'ini diğer davalıya satıp devrettiğini ve bu işlemi de içeren 17.12.1996 tarihli sözleşmeyle davalı Holding ile işbirliği yapılarak davacı Mehmet'in büyük ortağı bulunduğu davacı şirketçe yolcu temininin kararlaştırıldığını, bir süre sonra davalı Air Alfa AŞ.nin borçlarının umulandan fazla çıkması nedeniyle hisse devir bedelinde indirim yapılması istenilince müvekkillerinden Mehmet'in uhdesindeki % 20 payı da davalı Kombassan'a devredip ayrıca 5.200.000 USD ödediğini, ancak davalılara 13.03.1997 tarihli ek protokol ve 28.03.1997 tarihli taşıma sözleşmesinin aykırı olarak taşıma ücretlerini fahiş oranlarda artırıp Hollanda turizm pazarını ele geçirmek amacıyla ve Hollanda da acenteleri aracılığı ile doğrudan satış yapıp müvekkiline karşı haksız rekabette bulunduğunu, müvekkili şirketin haksız rekabet ve alınamayan acentelik ücreti nedeniyle yaklaşık 3.665.000 USD zarara uğradığını, gönderilen ihtarlarında sonuç vermediğini ileri sürerek, şimdilik sözleşmenin 13.maddesi ile kararlaştırılan 550.000 USD cezai şartın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili, davacılardan Mehmet'in eski sahibi bulunduğu müvekkili Air Alfa AŞ. nin gerçek davasının gizlenerek yüksek fiyatla diğer müvekkiline satıldığını, esasen adı geçen davalının da bunu kabul ederek 13.03.1997 tarihli ek protokolle uhdesinde % 20 payı da devredip ekindeki 2.000.000 USD'lik senedi iadeyi taahhüt ettiğini, ancak senedin iade edilmediğini, bunun yanında kış sezonunda davacılara ait yılanların yaz sezonunda kar sağlanacağı umularak zararına taşındığını, ne var ki davacılarca yaz sezonu için başka şirketlerle anlaşma yapıldığını, davacılar sözleşmeyi ve ek protokolü haklı neden olmadan ihlal ettiklerini savunarak davanın reddini, karşı davada ise şimdilik 100.000 USD kış sezonu zararı, (100.000) USD yaz sezonu kazanç yolsuzluğu ve 550.000 cezai şart toplamı 750.000 USD ile 173.230 Hollanda Florini cari hesap alacağının en yüksek faizle birlikte davacı ve karşı davalılardan tahsilini talep etmiştir.
Davada hasım gösterilmeyen Haşim Bayram vekili ise, karşı davada, müvekkili Haşim'ce sözleşme müzakereleri sırasında davacı Mehmet'e 5000 DM kaparo verildiğini ileri sürerek, bu meblağın tahsilini talep etmiştir.
Davacılar ve karşı davalılar vekili, karşılık davalarının reddini savunmuşlardır.
Mahkemece, sunulan kanıtlara ve bilirkişiler kurulu raporuna dayanılarak, tarafların birbirlerinden olan alacak ve tazminat iddia ve taleplerinin dayanaksız olduğu, Haşim'in karşı davacı usule aykırı ise de, karşı davalılarca ilk itiraz keşfin de itirazda bulunulmadığından bu davanın da esasına girilmek gerektiği, ancak sözleşme görüşmeleri sırasında karşı davacının ödediği 500 DM kaporanın hisse devir bedeli kapsamında kaldığı ve iadesinin istenemeyeceği gerekçesiyle karşılıklı davaların tamamının reddine karar verilmiştir.
Kararı, taraflar vekilleri temyiz etmişlerdir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve asıl davada hasım gösterilmediği ve davalı sıfatı kazanmadığı için karşı dava açamayacak olan Haşim Bayram'ı bu girişimine karşı ancak ilk itirazlara ilişkin usulü kesitte itirazda bulunulabileceği asıl dava davacısının bu yolda itirazda bulunmaması nedeniyle anılan kişinin karşı davanın esasına girilebileceği yönündeki gerekçe aktif dava ehliyeti türünden bir dava şartı konusu oluşturan bu hususun yanılgılı değerlendirilmesine dayalı olsa da davacı sıfatı yokluğu yerine esasa girilerek bu kişinin karşı davasının reddedilmiş olmasının sonucu bakımından doğru bulunmasına, taraflar arasında düzenlenen 13.03.1997 tarihli ek protokolle 17.12.1996 tarihli ilk sözleşmenin sadece 10.maddesinin saklı tutulmuş olmasına, cezai şarta ilişkin 13.maddenin yürürlükte olduğuna dair bir açıklığın bulunmaması nedeniyle ilk sözleşmeye aykırılıktan dolayı cezai şart istenemeyeceğinin kabulü gerekmesine göre, sadece cezai şart talep eden asıl dava davacıları vekilinin tüm ve davalılar (karşı davacılar ) Air Alfa AŞ. ve Kombassan Holding AŞ. vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ancak, davalılar ve karşı davacıların cezai şart dışında kalan ve uğranılan kazanç kaybı ile cari hesap bakiyesi alacağının tahsiline ilişkin talep kalemleri yeterince incelenmemiş, bilirkişilerce onaylı çevirisi sunulmadığı için incelenemeyen sözleşmenin 10/a maddesi hükmünce öngörülen tercih benimsenerek taraflarca imzalanan 28.03.1997 tarihli taşıma sözleşmesi ile cari hesap alacağına ilişkin sonradan ibraz edilen belgeler değerlendirilmeden karar verilmiştir. Bu nedenle, anılan taşıma sözleşmesi ve ekleri üzerinde durularak taraflar arasında sözleşmenin 10/a maddesi hükmü ile öngörülen işbirliği biçiminin yürürlük kazanıp kazanmadığı buna göre davalılar ve karşı davacıların kazanç kaybı ve cari hesap alacağı bulunup bulunmadığının araştırılması, bu konularda uzman bilirkişi veya bilirkişiler kurulundan görüş alınması, karşı davacılarca ibraz edilen kanıtlara karşı Sultan Reizen B.V.'den mukabil kanıtları sorulup toplanması ve ibrazı halinde tarafların ticari defterlerinin incelettirilerek sonucuna göre karşı davaya konu iddiaların açıklığa kavuşturularak karara bağlanması gerekirken, değinilen yönler üzerinde hiç durulmadan eksik incelemeye dayalı olarak karşı davanın tümüyle reddi yerinde görülmemiş, kararın bu bakımlardan bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle davacı ve karşı davalılar vekilinin tüm, davalı ve karşı davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.bentte açıklanan nedenlerle davalılar ve karşı davacılar Air Alfa AŞ. ve Kombassan Holding AŞ. vekilinin temyiz itirazlarının (kısmen) kabulü ile kararın anılan taraf yararına BOZULMASINA, 65.000.000.- lira duruşma vekillik ücretinin davacılardan alınarak davalılara (karşı davacılara) verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı ve muk. davacıya iadesine, aşağıda yazılı bakiye 2.790.000.- lira temyiz ilam harcının temyiz eden davacı ve muk. davalıdan alınmasına, 04.04.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy