(2675 S. K. m. 1, 2, 24, 27, 31) (1086 S. K. m. 9, 16)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 5. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 03.07.2000 tarih ve 2000/322 - 2000/758 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ali Orhan tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı Egebank A.Ş. Selamiçeşme Şubesinde TL ve USD hesapları bulunduğunu, banka görevlilerinin, diğer davalı Egebank Off-shore Ltd. Şti.nin davalı banka güvencesi altında olduğu yolundaki telkinleri ile hesapların off-shore hesaplarına aktarıldığını, ancak, Egebank A.Ş.ne devletçe el konulması üzerine off-shore hesaplarının diğer davalı şirketlere kredi olarak kullandırıldığını, bu şirketlerce de usulsüz olarak davalı Gökalp Baştürk'ün kişisel hesabına aktarıldığının öğrenildiğini, davalı Gökalp'in davalı şirketler ile organik bağı bulunduğunu, yapılan işlemlerin Bankalar Kanunu ile döviz mevzuatına aykırı olduğunu ileri sürerek, toplam 98.946.000.000.-TL ile 21.235 USD.nın davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Egebank A.Ş. vekili, davacının talimatı ile hesabın off-shore aktarıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar vekili, gerek off-shore hesabı açılmasına ilişkin sözleşmesinin yapıldığı yer ve gerekse diğer davalı şirketler açısından davada yabancılık unsuru bulunduğunu, bu nedenle MÖHUK 2-24 ve 31 nci maddeleri gereğince Türk Mahkemelerinin yetkisi olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davalılardan üç şirketin yabancı uyruklu olduğu, ayrıca uyuşmazlığın doğduğu borç ilişkisinde sözleşmenin yapıldığı yer yönünden de yabancılık unsuru bulunduğu, bu nedenle ulusal kurallar ile Türk Bankalar Kanunu'nun olayda uygulanamayacağı gerekçesiyle, dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
1- Temyiz konusunu oluşturan husus ve itirazlar, iş bu davada Türk Mahkemeleri'nin yetkili olup, olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Yukarıda da özetlendiği gibi, davacılar vekili bu davada, bir Türk Bankası olan davalı Egebank A.Ş.ye yatırdıkları mevduatın bu bankanın muvazaalı işlemleri ile Kıbrıs'ta mukim diğer davalı Egebank Off-shore Ltd.Şti'ne gönderildiğini, bu bankaca da İngiliz Kanunları'na tabi ve Virgin Adaları'nda mukim diğer davalılar Yonne Financing Inc. ve Dina Import Export Ltd. Şirketlerine aynı amaçla aktarıldığını, bu firmalar tarafından da müvekkillerine ait paraların Türkiye'de mukim davalılardan Gökalp Baştürk'ün kişisel hesabına yine bu amaçla aktarıldığını ileri sürerek, bu paraların davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmişlerdir.
Davalılar ise, davada yabancılık unsuru bulunduğundan bahisle bu davaya Türk Mahkemelerinin bakmaya yetkili olmadıklarını itirazını ileri sürmüşler ve mahkemece de bu itiraz kabul edilerek, 2675 sayılı MÖHUK.un 2 ve 31 nci maddeleri hükümlerine dayanılarak bu davaya Türk Mahkemelerinin bakmaya yetkili olmadığı gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.
Türk Mahkemelerinin uluslararası yetkisi, 2675 sayılı MÖHUK.un 1 nci maddesi hükmü uyarınca bu yasa ile düzenlenmiştir. Anılan yasa'nın 27 nci maddesi hükmüne göre ise, Türk Mahkemeleri'nin uluslararası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin etmektedir. Bu durum karşısında bu davanın bir Türk Mahkemesi'nde görülüp, görülemeyeceği iç hukuk düzenlememizi teşkil eden Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde belirlenmesi gerekir. HUMK. nun iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarını düzenleyen 9 ncu maddesi hükmüne göre, her dava kanunda aksine hüküm bulunmadıkça davalının ikametgahı mahkemesinde açılır ve şayet birden fazla davalı var ise, aynı maddenin 2 nci fıkrası uyarınca bunlardan birisinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir.
Dava konusu olayda da yukarıda da değinildiği gibi, davalılardan Egebank A.Ş. Türkiye'de mukim bir şirket olup, bankacılık işlemi de bu bankanın İstanbul'da bulunan Selamiçeşme Şubesi'nde gerçekleştirildiği ve dava konusu paranın yine Türkiye'de İstanbul'da mukim ve bir Türk olan davalı Gökalp Baştürk'ün kişisel hesabına muvazaalı işlemler ile aktarıldığı iddiası ile bu dava açıldığına göre, öncelikle bu davalılar bakımından Türk Mahkemeleri HUMK. nun 9/1 nci maddesi hükmü uyarınca yetkili bulunmaktadır. Türkiye'de mukim olmayan ve yabancı sıfatını taşıyan diğer üç davalı şirketin de bu muvazaalı işlemlere iştirak iddiası ile dava müşterek ve müteselsil sorumluluk ilkeleri çerçevesinde açılmış bulunmasına göre, aradaki ilişki gereğince bu davalılar bakımından da Türk ve dolayısı ile İstanbul Mahkemeleri yetkili bulunmaktadır.
Açıklanan bu hukuki olgular karşısında, mahkemece davalı tarafın yasal dayanaktan yoksun yetki itirazlarının reddine karar verilerek işin esasına girilmesi gerekirken, davada uygulama kabiliyeti bulunmayan MÖHUK.un 2, 24 ve 31 nci maddeleri hükümlerine dayanılarak, dava dilekçesinin yetki yönünden reddine karar verilmiş olması isabetli görülmemiştir.
Kaldı ki, davacılar vekilinin HUMK. nun 16 ncı maddesine dayalı olan iddiası çerçevesinde bir inceleme ve değerlendirme yapılmamış olması da ayrı bir bozma nedeni olarak kabul edilmiştir.
2- Öte yandan, davalılardan Türkiye'de mukim ve bir Türk Bankası olan Egebank A.Ş.nin davada usulüne uygun bir yetki itirazı bulunmadığı halde, bu davalı bakımından da yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 12.02.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy