(1163 S. K. m. 31, 51, 52/1)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Trabzon Asliye 1. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 13.09.2000 tarih ve 1999/317-2000/312 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi V. Çiçekli tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekilleri, bu dava ve birleşen davada, müvekkillerinin ortağı bulunduğu davalı kooperatifin 19.06.1999 tarihli genel kurulunun 8. gündem maddesinde 1998 yılından kalan zararların ortaklıktan ayrılsın ayrılmasın 01.01.1997 tarihi itibariyle ortak olanlardan toplam 2.413.000.000 liranın Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında olmak üzere eşit taksitle alınmasına karar verildiğini, anılan kararın ek yükümlülük getirdiği halde Kooperatifler Kanunu'nun 52. maddesindeki toplantı ve karar nisabına uyulmadan alınması nedeniyle yok sayılması gerektiğini ileri sürerek, 19.06.1999 tarihli genel kurul kararının 8. maddesinin batıl olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacıların bir kısmının ortak olmadığını, ortak olanların da, hukuki yararları bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, yaptırılan bilirkişi incelemesinde, iptali istenen genel kurulun 8. maddesinde ortaklara ek yükümlülük getirilmiş olup, söz konusu maddenin gündemde bulunmadığı ve Kooperatifler Kanunu'nun 51. maddesinde öngörülen toplantı ve karar nisabına uyulmadığının saptandığı gerekçesiyle, 19.06.1998 tarihli genel kurulun 8. maddesinde, ortaklara ek yükümlülük getiren kararının batıl olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 19.06.1999 tarihli genel kurul gündeminin 8. maddesinde ortaklara ek ödeme yükümlülüğü getiren kararın, gerekli toplantı ve karar yeter sayısı ile alınmadığı iddiası ile iptali istemine ilişkindir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ek ödeme Yüklemi başlıklı 31. maddesinde Ana sözleşme, ortakları ek ödemelerle yükümlendirebilir. Ancak, ek ödemelerin yalnız bilanço açıklarını kapatmada kullanılması şarttır. Ek ödeme yüklemi sınırsız olabileceği gibi, belirli miktarlarda veya iş hacmi ile veya paylarla orantılı olarak sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Anılan yasa maddesine paralel olarak düzenlenen kooperatif ana sözleşmesinin 20. maddesinde de, bilanço açıkları yedek akçelerden, bunların yetmemesi halinde oluşturulan özel fondan karşılanamadığı takdirde, ortaklardan sermaye paylarının 5 katına kadar ek ödeme istenebilir.
Ortaklardan istenebilecek bu ek ödeme yüklemi toplamı o yılın bilanço açığını kapatma dışında kullanılamayacağı ve o yılın bilanço açığını geçemeyeceği belirtilmiştir. Aynı şekilde, söz konusu Yasa'nın 52/1. maddesinde, ek ödeme ihdası hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4'ünün rızasının gerektiği düzenlenmiştir.
İptali istenen genel kurulun 8. gündem maddesinde, davalı kooperatifin zararda olduğu ve bütçe açığının kapatılması için her bir ortağın 2.413.000.000 lira ödemesine karar verilmiştir.
Dava dosyasındaki 1998 yılı bilançosunda 753.432.809.023 lira net zarar gösterilmiş ise de, bu zararın ne şekilde ve hangi kalemlerden oluştuğu açıklanmamıştır.
O halde mahkemece, şirketler muhasebesi konusunda uzman bilirkişi veya kişiler aracılığı ile davalı kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, bilanço açığı olarak tanımlanan zararın hangi kalemlerden oluştuğu açıkça belirlenmek ve yukarıda anılan yasa ile ana sözleşme hükümleri karşısında ek ödeme yükümü sayılıp sayılamayacağı değerlendirilerek, oluşacak sonuç çerçevesinde hüküm kurulmak gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğur görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 26.02.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy