(6762 S. K. m. 280, 386)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 6. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 04.10.2000 tarih ve 2000/724-2000/495 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 13.03.2001 günde davacı Nusret ile davalı avukatı gelip, Yasemin temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan davacı asıl ve taraflar avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.
Dava dosyası için Tetkik Hakimi Y. Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı şirketin bir kısım yönetim kurulu üyelerinin 233 sayılı KHK'nın ilgili maddelerinde belirtilen nitelikte ve şartları taşımadıklarını; vatandaş ve abone sıfatı ile davalının ehil kişilerce yönetilmesini isteme hakkına sahip bulunduğunu ileri sürerek bir kısım yöneticilerinin yönetim kurulu üyeliklerinin düşürülmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, yönetim kurulu üyelerinin seçildiği 14.04.2000 tarihli genel kurul toplantısından itibaren 3 aylık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davalının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, mevzuata ve ana sözleşmeye uygun olduğunu savunmuştur.
Mahkemece, davalı şirket ortağı olmayan davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı, sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.
Dava, yukarda ki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere davalı Türk Telekom A.Ş'nin yönetim kurulu üyesinin 233 sayılı KHK'de belirlenen koşullara sahip olmadıkları halde, bu göreve getirilmiş olmaları sebebiyle bunların yönetim kurulu üyelerinin düşürülmesi istemine yönelik bulunmaktadır.
Davalı tüzel kişilik, 233 sayılı KHK hükümlerine göre kurulmuş olup, hususi hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Ülkemiz hukuk sisteminde anonim şirketin denetlenmesi, dış ve iç denetleme olarak iki yönlü yapılmaktadır.
Bilindiği üzere dış denetleme Devlet müdahalesi olarak kuruluşta (TTK. m. 280, 386) izin şeklinde olabileceği gibi, kuruluştan sonraki aşamalarda da genel kuruluşlara hükümet komiseri gönderme, Ticaret Sicili Müdürlükleri yoluyla yazılan denetlemelerle ilgili başbakanlık müfettişler aracılığı ile yaptırılacağını denetlenmektedir. Bundan başka Sermaye Piyasası Kurumu ile de halka açık şirketler bakımından özel denetim hükümleri getirilmiştir.
İç denetim hakkından yoksun olan şirket ortağı olmayan kişiler, amaçlı bu gibi makam ve hususlara başvurularak vatandaşlık sıfatından doğan denetleme hakkını kullanabilirler. Zira iç denetleme yolu ile azil, anonim şirketlerde belli prosedüre uymak koşulu ile ortaklara yani şirket genel kurullarına ait görev ve yetkilerdendir.
Esasen, davacının iş bu davayı açmaktaki asıl amacının, şirket ana sözleşmesinde gereğince gerekli nitelikleri taşımadıkları halde, bu kişilerin yönetim kurulu üyelerine atanmalarının hukuka aykırı olduğunun tespiti bu tasarrufun iptaline yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ancak davada adları geçen yönetim kurulu üyelerinin atanmaları şirket ana sözleşmesi ve 233 sayılı KHK gereğince Ulaştırma Bakanı tarafından yapılmış olması karşısında, böyle bir tasarrufun iptali idari yargı görevi içinde adı geçen bakan veya bakanlık aleyhine açılmadığından adli yargının görevsizliği de davanın açılış şekli bakımından düşünülmez.
Yukarıdan beri yapılan açıklamalara göre ve dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle kararın onanması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklalar gereğince davacının temyiz itirazlarının reddi ile mahkeme kararının ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 1.160.000-lira temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 15.03.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy