(1086 S. K. m. 186, 432) (6762 S. K. m. 416/2, 417/son)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Kadıköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 6.4.2000 tarih ve 1996/663-2000/288 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı ve mukabil davacı A. İlaç San. A.Ş. vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için belirlenen 31.10.2000 günde davalılar ve mukabil davacılardan A. İlaç Fab. Avukatı İ. P. ve davalı Ş. avukatı Mustafa ile davacı avukatı A.B. K. gelip temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ö. Özdemir tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı A. vekili, müvekkilinin davalı Ş. Güzin'in davalı anonim şirketteki paylarını 26.10.1995 tarihli sözleşme ile devralmasına rağmen, ortaklık payının pay defterine işlenmediğini ileri sürerek, pay devrinin tespitini, muarazanın önlenmesini, satış keyfiyetinin pay defterine işlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Ş. Güzin vekili, davayı kabul etmiştir.
Davalı ve karşı davacı şirket vekili, davaya yanıtında ve diğer karşı davacılarla birlikte açtığı birleşen karşı davada, davalı Güzin'in payını muvazaalı şekilde devrettiğini, pay defterine kaydedilmeyen devrin müvekkilini bağlamayacağını, davacının olumsuz kişiliği gözetilerek pay devrinin kabul edilmediğini savunarak asıl davanın reddini, pay devir sözleşmesinin ise iptalini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, toplanan delillere, dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporuna göre, davacının davalı Ş. Güzin'in davalı şirketteki payının satın aldığı, ana sözleşmede devri kısıtlayan bir hüküm bulunmadığı halde, yönetim kurulunun davacıyı ortaklığa kabul etmediği, davacının dava sırasında alacağı temlik edip bilahare temellük ettiği, BK.nun 162. maddesi uyarınca bu temlikin davalının rızasına tabi olmadığı, uygulamada HUMK. nun 186.maddesi uyarınca da bu hakkı haiz olduğundan taraf ehliyetini yitirmediği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı ve karşı davacı şirket ile diğer karşı davacılar vekili temyiz etmiştir.
1- Mahkeme kararı davayı vekil sıfatı ile takip eden davalı (ve karşı davacılar) avukatına 9.5.2000 tarihinde tebliğ edilmiş ve karar, süresinde verilen 22.5.2000 tarihli dilekçe ile temyiz edilmiştir. Daha sonra davalı (karşı davacılar) adına 23.10.2000 tarihli dilekçe verilerek ek temyiz nedenleri ileri sürülmüş ise de, temyiz süresi aşılarak verilen yeni dilekçenin temyiz incelemesinde dikkate alınması usulen mümkün görülmemiştir.
2- Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılabileceği üzere taraflar arasındaki uyuşmazlık, anonim şirketteki çıplak pay devrinin tespit ve şirket pay defterine tescili, karşı dava ise, pay devir sözleşmesinin muvazaa nedeniyle iptaline ilişkindir. Ne var ki, dava sırasında dava konusu payların el değiştirdiği ileri sürüldüğünden, HUMK. nun 186. maddesi anlamında müddeabihin temliki sorunu ortaya çıkmış bulunmaktadır. Öncelikle dava konusu payları temlik eden kişilerin HUMK. nun 186.maddesi karşısında davacılık sıfatının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Davacı A., davalı Güzin'den devir aldığını ileri sürdüğü şirket payını 23.7.1999 tarihli pay devir sözleşmesi ile yabancı Uyruklu A. MBH. Firmasına devretmiştir. Satış sözleşmesi 7.9.1999 tarihli oturumda mahkemeye ibraz edilmiş ve davacı A. Yakut vekili, müvekkilinin davada sıfatı kalmadığını belirtip, duruşma tutanağını imzalamak suretiyle duruşmalara girmeyeceklerini ifade etmiştir. Aynı oturumda da payları devir alan A. Firması vekili davayı takip edeceğini açıklamıştır. Ancak, aynı oturumda davalı (karşı davacılar) vekili kendisinin temlik işlemine karşı çıkmış, davanın konusu kalmadığı itirazında bulunarak, 17.1.2000 tarihli dilekçe ile HUMK. nun 186. maddesi uyarınca yeni davacı ile davaya devam etmek istemediklerini belirtmiştir. Davada bu aşamadan sonra A. Firması bu defa aynı payları 27.2.2000 tarihli hisse devir sözleşmesi ile yine önceki devir tarafı olan A.'e devretmiş ve 29.2.2000 tarihli oturumda satış sözleşmesi mahkemeye ibraz edilmiştir. Davalı (karşı davacılar vekili), aynı gerekçelerle müddeabihin temliki nedeniyle davaya katılan A.'in davacılık sıfatına HUMK. nun 186.maddesinin uygulanmasını isteyerek karşı çıkmıştır.
HUMK. nun 186. maddesinin 1. fıkrasına göre, Dava ikame edildikten sonra iki taraftan biri müddeabihi ahara temlik ederse diğer taraf muhayyerdir. Dilerse temlik eden taraf ile olan davasından sarfınazar ederek müddeabihi temellük eden kimseye karşı dava eder. Aynı maddenin 2. fıkrasında ise, Dilerse davasını müddeabihi ahara temlik eden taraf hakkında zarar ve ziyan davasına tebdil eder. Bu halde davaya müddeabihi devralmış olan üçüncü kişi ile davalı arasında devam edilmesini isteme yetkisi, diğer tarafa yani davalıya aittir. Davalı istemezse, devralan üçüncü kişi davaya devam edilmesini isteyemez. (Bkz. Prof Dr. Baki Kuru Hukuk Muhakemeleri Usulü, Ank. 1982, C.3. sh. 2732,). Davalı da her iki temlike karşı çıkarak, payları temellük eden yeni davacılar ile davaya devam etmek istememiştir. Davaya konu, 26.10.1995 tarihli ve 23.7.1999 ve 27.2.2000 tarihli sonradan yapılan pay devir sözleşmeleri sözleşmenin tarafları arasında geçerlidir. Şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi için TTK. nun 416/2 maddeleri uyarınca ve 417/son maddeleri uyarınca şirket pay defterine işlenmesi zorunlu bir şarttır. Davalı şirket 20.9.1996 tarihli ve iptal edildiği iddia ve ispat edilmeyen genel kurul kararı ile pay devirlerini yönetim kurulunun iznine tabi kılmış bulunmaktadır.
Müddeabihin yani dava konusu payların sonraki temlike konu edildiği 27.2.2000 ve 23.7.1999 tarihli sözleşmelerin yapıldığı tarihte pay devirleri ana sözleşme değişikliği gereğince şirket yönetim kurulunun iznine tabidir. Davalı her biri bağımsız devir sözleşmesi niteliğindeki her iki temlik nedeniyle temellük edenler ile davaya devam etmek istemediğini bildirdiğine göre, müddeabihi (yani dava konusu, payları) temlik alanlar HUMK. nun 186. maddesi hükmü karşısında, şirkete karşı yeniden dava açmak zorundadırlar. Davacı A. Yakut'un 23.7.1999 tarihli satış sözleşmesiyle temlik ettiği payları, yine davanın devamı sırasında 27.2.2000 tarihli başlı başına bağımsız bir sözleşme ile devralmış olması, davanın açıldığı tarihteki koşulların aynen geri dönmesini yani ilk davacı olma sıfatını kazandırmaz ve artık bu davada 26.10.1995 tarihli satış sözleşmesinin yapıldığı tarihteki koşulların uygulanmasını isteyemez. Bu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekirken, HUMK. nun 186. maddesi uygulamasına anonim şirketteki çıplak pay devrinin getirdiği özellik dikkate alınmayarak yazılı gerekçelerle davaya devamla asıl davanın kabulü doğru değildir.
2- Bozma sebep ve şekline göre, karşı dava yönünden, karşı davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda l nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı (karşı davacılar) vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle karşı dava yönünden (davalı-karşı davacılar) vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 100 milyon lira duruşma vekillik ücretinin davacı A. Yakut'tan alınarak, davalı (karşı davacılara) verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harçların istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 02.11.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy