(6762 S. K. m. 669, 704, 730)
Dava: Taraflar arasındaki davanın İzmir 1.Sulh Hukuk Mahkemesince görülerek verilen 24.11.2000 tarih ve 1999/551 - 2000/1434 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, İmdat Yeler'in keşidecisi olduğu Tarişbank AŞ. Menemen Şubesine ait 130.000.000.- lira bedelli 15.11.1998 keşide tarihli çekin hamil Medeni Bilgin tarafından tahsil cirosu ile müvekkili bankanın Yenigün Şubesine ciro edildiğini, takasa ibraz edilecek çekin zayi edildiğini, aynı çekin yetkili hamil olmayan davalı Mustafa Ayhan Cantekin tarafından davacı bankanın Çarşıiçi Şubesine ibraz edildiğini ancak 24.11.1998 tarihinde işlemsiz olarak çekin iade edildiğini, şimdi ise Suat Batı elinde olduğu duyumu aldıklarını ileri sürerek, dava konusu çekin davalılardan istirdadına, çekin davalılarca ibraz edilememesi halinde zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Mustafa vekili, davalı Suat tarafından müvekkiline ciro edilen çekin bankaya ibraz edildiğini, çekte bazı sorunlar olduğundan çekin Suat'a iade edildiğini savunmuştur.
Davalı Suat Batı için ilanen tebligat yapılmış, anılan davalı yanıt vermemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere ve dosya kapsamına göre, istirdat davasının kabul edilebilmesi için çekin davalılardan birisi tarafından yasal olmayan yollardan ele geçirildiğinin kanıtlanması gerektiği, bu durumun davacı tarafından kanıtlanamadığı, çeki bankaya ibraz eden davalı Mustafa'nın çekte sorun olması nedeniyle teslim-tesellüm tutanağı ile davalı Suat'a iade ettiği, çek kaybolmuş olmasına rağmen bir şekilde ortaya çıkmış bulunduğundan davalılar yönünden çekin iptal edilmesi gerektiği, çekin büsbütün iptal edilmesinin bu aşamada mümkün bulunmadığı gerekçesiyle, istirdat davasının reddine, dava konusu çekin davalılar Mustafa Ayhan Cantekin ve Suat Batı yönünden iptaline karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Davacı vekili, tahsil cirosu ile müvekkilinin hamili olduğu çekin zayi olduğunu ve davalılar elinde bulunabileceğini ileri sürerek, dava konusu çekin davalılardan istirdadına, davalılar tarafından çekin ibraz edilememesi halinde iptaline karar verilmesini istemiştir.
İstirdat davası, TTK. nun 704. maddesi uyarınca çeki zayi eden hamil tarafından, çeki kötü niyetle iktisap eden aleyhine açılır. İptal davası ise, TTK. nun 730/20. maddesi yollamasıyla aynı Yasa'nın 669 ve onu izleyen maddeleri uyarınca çekin kimin elinde olduğunun bilinmemesi halinde ve hasımsız olarak açılan bir davadır. Farklı yasal düzenlemelere konu olan iptal ve istirdat davaları ise bir arada açılamaz.
Mahkemece davanın, iptal davası mı, istirdat davası mı olduğu, daha doğrusu davanın hangisine hasredildiği davacı vekilinden sorularak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 30.10.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy