(1086 S. K. m. 194)
Dava: Taraflar arasındaki davanın (İstanbul Asliye Dokuzuncu Ticaret Mahkemesi)nce görülerek verilen 8.6.2000 tarih ve 1464-569 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalı bankaya devredilen A... Bankası arasında düzenlenen emeklilik geliri sözleşmesi uyarınca müvekkilinin taahhütlerini yerine getirdiği halde bankaca ödenen aylığın çok az olduğunu ileri sürerek, aylık emeklilik gelirinin 155.000.000 TL olarak uyarlanmasını talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, davacının 1999/452 esas sayılı dosya ile aynı konuda dava açtığı ve sözkonusu dosyada davacının 13.4.1999 tarihinden itibaren aylık maaşının 112.634.577 TL olarak uyarlanmasına karar verildiği ve dosyanın halen derdest olduğu gerekçesiyle, HUMK.nun 194. maddesi uyarınca derdestlik nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Yukarıda açıklamalardan da anlaşılacağı üzere taraflar arasındaki uyuşmazlık özel hukuk alanında düzenlenen Ömür Boyu Aylık Gelir Sözleşmesi ile davacıya bağlanan aylık gelirin uyarlanması isteminden kaynaklanmaktadır.
Sözleşme serbestisinin geçerli olduğu hukuk sistemlerinde, sözleşmeye aynen uyulması (Pacta Sund Servanda) ilkesi hakim olup, ancak sözleşmenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan durum ve koşullardaki olağanüstü değişiklikler nedeniyle tarafların sözleşme ile yükümlendikleri edimler arasındaki dengenin aşırı ölçüde bozulmuş olması gibi genel ve objektif koşulların gerçekleşmiş olması halinde hakimin sözleşmeye müdahalesi ile (Clausula Rebus Sic Stantibus) sözleşmenin yeni koşullara uydurulması imkanı doğabilecektir.
Dava konusu olayda ise, davacı tarafından taraflar arasındaki anılan sözleşmenin uyarlanması için daha önce dava açıldığı ve bu ikinci uyarlama davasının açıldığı tarihte o davanın henüz derdest olup, sonuçlanmadığı anlaşılmaktadır. Önceki davanın kabulü halinde taraflar arasındaki sözleşmenin bir kısım hükümleri değişmiş olacak ve yeni hükümler bakımından yine yukarıda değinilen koşulların gerçekleşmiş olması halinde ancak yeni bir uyarlama davası açılabilecektir. Oysa, bu davanın açılış tarihinde önceki uyarlama davasının henüz sonuçlanmamış ve derdest olduğu, diğer bir deyişle henüz uyarlamanın yapılmamış olduğu anlaşılmaktadır. İlk uyarlama davası kesinleşmeden sonraki dönem için yeni bir uyarlama davasının dinlenmesi mümkün değildir. Zira, uyarlanması istenilen sözleşmenin yeni hükümleri dahi henüz belirlenmiş değildir. Bu durumda ikinci kez açılan uyarlama davasının koşullarının oluştuğundan da söz edilemez.
O halde, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve yukarıda değinilen nedenlerle davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve Kanuna uygun bulunan hükmün (ONANMASINA), 2.080.000 lira temyiz ilam harcından peşin harcın mahsubu ile temyiz edenden alınmasına, 27.11.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy