(818 S. K. m. 41) (1086 S. K. m. 275)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 5.5.2000 tarih ve 1997/944-2000/469 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak tarafa için belirlenen 12.12.2000 günde davacı avukatı E. B. ile davalı avukatı Ü. Y. gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Hüseyin Ulus tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
1) Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatiften satın aldığı ve kaba inşaat halinde teslim ederek ince işleri tarafından yapılan konutun, 1994 yılı Şubat ayında, inşaatın dolgu alana yapılması ve gerekli tedbirlerin alınmaması yüzünden meydana gelen yer kayması sonucu yıkıldığını, yeniden yapılmasının mümkün olmadığını, ayrıca 1994 yılından itibaren üç sezon yazlıktan istifa edilemediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hak saklı kalmak üzere şimdilik 4.000.000.000 lirasının birleşen davada da bakiye 5.000.000.000 lirasının faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, ilk inşaata başladığı tarihlerde zemin etüdü yapılmasını zorunlu kılan bir düzenleme olmadığını, müvekkilinin meydana gelen tabi afette bir kusurunun bulunmadığım, yeni konut alanı ürettiklerini; ancak idari mahkemesinin bu imar planı değişikliğini iptal ettiğini,
Danıştay'ın inceleme sonucunu beklemek gerektiğini, bu arada ayrılmak isteyene 1.500.000.000 lira ödeme yapılmasının kararlaştırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucuna göre, davalının yer seçiminde ve inşaatların yapılmasında gerekli özen ve dikkati göstermediği için kusurunun bulunduğu, gerekçesiyle, davada 4.000.000.000 lirasının, birleşen davada 3.429.907.000 lirasının faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, taraflar temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün davalı vekilinin ise aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2) Dava, davacı üyeye kooperatifçe tahsis ve teslim edilen yazlık konutun, inşa edildiği bozuk zeminde meydana gelen yer kayması yüzünden kullanılamaz hale gelmesi ve üyeye verecek başka konut bulunmaması sonucu yoksun kalınan taşınmaz yerine kaim olacak şekilde tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, tahsis edilen taşınmazın, dava tarihi itibarıyla benzer taşınmazlara göre taşıdığı rayiç değer bulunarak tahsiline karar verilmiştir.
Davacının, dava tarihi itibarıyla hak ettiği tazminat belirlenirken, bilirkişi raporuyla tespit edilen eksik aidat ödemelerinin gerçek değerinin dava tarihine taşınarak güncelleştirilmesi, yapılacak bu eskalasyon işlemi sonucunda bulunacak miktarın konutun rayiç değerinden düşülerek tazminat miktarının saptanması gerekmektedir. Mahkemece, tazminat hesabı yapılırken açıklanan esaslara riayet edilmesi gerekirken, salt konutun dava tarihindeki rayiç değeri tespit edilerek bulunan rakamın tahsiline karar verilmesi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
3) Diğer taraftan, olay nedeniyle davacının yazlık konutu kaba inşaatı bitirilerek kooperatifçe teslim edildikten ve davacı tarafından ince işleri yaptırıldıktan sonra kullanılmaz hale gelmiştir. Yani o taşınmaz için yapılan masraflar parasal bir değere dönüşme imkanı kalmaksızın yitip gitmiştir. Davacı açtığı bu dava sonucu önceki bentte açıklanan ölçüler içerisinde zararını giderebilecek; ancak davacıya verilecek bu tazminat, kooperatifçe kooperatif üyelerine yansıtılacak ve davalı kooperatif üyeleri, davacıya verilecek tazminatı paylaşarak ödemek zorunda kalacaklardır. Bu durumda davalının da bu zararın paylaşılmasına ortak edilmesi gerektiği açıktır.
Mahkemece dava tarihi itibarıyla kooperatif ortak sayısı nazara alınarak, bu zarar nedeniyle davacı payına düşmesi gereken miktarın saptanması ve belirlenen bu miktarın ikinci bent uyarınca hesaplanacak tazminat tutarından düşülerek bakiyesinin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle dahi davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin bütün, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı fazla alınan 22.920.000 lira harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 100.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 12.12.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy