(1086 S. K. m. 437)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kütahya Asliye 1. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 12.11.1999 tarih ve 1998/458-1999/893 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 1.5.2001 günde davacı avukatı Osman Emet ile davalı avukatı Ayten Aslan gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Hüseyin Ulus tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatife üyeliğinin yargı yoluyla tespit ettirildiğini; ancak müvekkiline konut verilmediğini ileri sürerek, müvekkiline bir daire tahsisini veya fazlaya ilişkin hak saklı kalmak üzere şimdilik 5.000.000.000.KTL sının faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı ödemelerinin 46.000.000.TL tuttuğunu ve 600.000.000.TL sına ulaşan üye ödemeleri yanında çok cüzi kaldığını ve bu miktarlar nazara alınarak tazminat belirlenmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, toplanan deliller ve yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucuna göre, benimsenen 19.10.1999 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne, 1.667.370.000.TL sının faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, taraflar temyiz etmiştir.
Dava kooperatif üyesine konut verilememesi yüzünden doğan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Dairemizin, kooperatiften haksız olarak ihraç edilen ve bu nedenle konut veya işyeri alamayan bir ortağın kooperatiften tazminat istemine ilişkin davalarda uygulanması gereken tazminat hesaplama ilkesi aşağıdaki şekilde formüle edilmiştir.
1- Önce, ortaklara tahsis edilen konut veya işyerinin dava tarihi itibariyle rayiç değeri saptanmalıdır.
2- Davalı kooperatife normal ödemelerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin ödeme yaptıkları tarihler itibari ile toplam ödemeler dava tarihine kadar (Toptan Eşya Fiyat Endeksi artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak, güncel değeri bulunmalıdır.
3- Bundan sonra, yukarıda (l) numaralı bentte bulunan değerden (2) numaralı bentte bulunan değer çıkartılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktar yararlanma sağladıkları ortaya çıkarılmalıdır.
4- Buna takiben, eksik ödeme yapan davacı ortağın ödentileri (2) numaralı bentteki ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı da güncelleştirilmelidir.
5- Bu saptamalardan sonra, normal ödentilerini ödemiş bulunan bir ortağın yukarıda (2) numaralı bentte bulunan ödemelerinin güncel değeri karşılığı, gene yukarıda (3) numaralı bentte bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre, davacının (4) numaralı bentte eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yarar sağlaması gerektiği orantı kurallarına göre belirlenmelidir. Yani, sonuç olarak (4) numaralı bentte bulunan miktar (3) numaralı bentte bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan miktarın (2) numaralı bentte bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktar davacı ortağın bu davada kooperatiften istenmesi mümkün olan zarar miktarını belirleyecek ve mahkemece (talep de değerlendirilerek) bu miktara hükmedilebilecektir.
Yukarıdaki ilkeleri dikkate almayan mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların temyiz itirazlarının kabulü ile kararın taraflar yararına BOZULMASINA, bozma sebep ve şekline göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 100.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin taraflardan alınarak yek diğerine verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden taraflara iadesine, 01.05.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy