(1086 S. K. m. 38, 73)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Isparta Asliye 1.Hukuk Mahkemesi'nce verilen 11.10.2000 tarih ve 2000/121-480 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi B. Y. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davacının ortağı bulunduğu kooperatifin genel kurul toplantısında gündemin sekizinci maddesine göre şerefiye farklarının oylanmasına geçildiği, davacının karşı oy kullandığı ve bu hususun tutanağa geçirildiği, şerefiye bedelinin bütçeye gelir kaydedilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğundan bu kararın iptal edilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamı nazara alınarak davalı kooperatifin genel kurulunda alınan şerefiye farkları ile ilgili kararın yasaya ve usule aykırı olduğundan davalı SS Derya Yapı Kooperatifi'nin 29.1.2000 tarihli genel kurulunda alınan şerefiye farklarının kooperatif bütçesine aktarılması hususundaki kararın iptaline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 39.1.2000 tarihinde yapılan davalı kooperatif genel kurulunda şerefiye farklarının kooperatif bütçesine aktarılmasına ilişkin genel kurul kararının eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemine ilişkindir.
Davalı vekili, davacının kooperatifin en iyi dairesini kura'da çektiğini zaten şerefiye farkını ödemek zorunda bulunduğunu, bu davayı kooperatife açmakta hukuki yararı bulunmadığını savunmuştur.
Bilindiği gibi, kooperatif anasözleşmesine göre şerefiye paylarının tesbiti için teknik kurul eliyle taşınmazların maliyet bedellerinin ve şerefiye farklarının tespit ettirilmesi ve bu tespitlerin ortaklara duyurulması gerekir. Anasözleşmeye göre belirlenen süre içinde ortakların bu tespite itiraz hakları bulunmaktadır. Teknik kurulca yapılan tespitin kesinleşmesinden sonra ve oradaki değerlendirmelere uygun şekilde kurada iyi yer çıkan ortağın kooperatife ödeme yapması, kurada kötü yer çıkan ortağa da kooperatifin ödeme yapması gerekir. Öncelikle olayımızda bu prosedürün ne şekilde uygulandığı araştırılmamıştır.
Diğer taraftan, kooperatif şerefiye farklarını ortakların yararına olarak, kooperatif işlerinde kullanması halinde kurada iyi yer çıkan ortağın ödediği şerefiye parası yine kendisine harcanacak, daha açık bir anlatımla iyi yer çeken hem iyi bir daire edinmiş, ödediği fark kooperatife harcanmış ve fazladan bir rant sağlamış olacaktır. Kötü yer çeken ise hem kötü daire almış hem de almadığı şerefiye bedeli kooperatife harcanmış ve durum kötü çeken kooperatif ortağı aleyhine eşitliği bozacak bir durum yaratılmış olacaktır. Öyle ise öncelikle davalı savunmasında açıklandığı gibi davacının kurada iyi daire çekip çekmediği önem kazanacaktır. Bu hususun araştırılmadığı gözlenmiştir.
Ayrıca, bir davanın dinlenebilmesi yani davanın esasına girilebilmesi için gerekli şartlardan birisi de davacının o davayı açmakta hukuki yararı bulunmalıdır. Dava açılmasında korumaya değer bir hukuki yarar yoksa, davanın bu yönden reddi gerekir. Çünkü hukuki yarar dava şartıdır ve mahkeme dava şartlarını kendiliğinden (re'sen) incelemekle görevlidir. Bu durumda mahkemece yapılacak iş, anasözleşme celp edilerek bu sözleşme uyarınca şerefiye bedellerinin kesinleşip kesinleşmediği, davacıya kurada iyi daire çıkıp çıkmadığı, iyi daire kurası çekmesi halinde kooperatife esasen ödeme yapmak zorunda bulunacağından dava açmakta hukuki yararı bulunmayacağı gözönünde bulundurularak hasıl olacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı gerekçelere göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.04.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)