(6762 S. K. m. 119, 781, 785) (CMR m. 34)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Antalya Asliye 1. Hukuk Mahkemesince verilen 10.4.2001 tarih ve 2000/202-2001/344 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı ve davalılardan E. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 22.1.2002 günde davacı avukatı U. Balamir ile davalı avukatları K. Akbaş ve M. Erusta gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilince İngiltere'ye ihraç edilen karanfil çiçeklerinin İngiltere'ye taşınması işinin davalı firma tarafından üstlenildiğini, ancak, taşımanın gecikmeli olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle çiçeklerin ticari değerini kaybettiğini, bu nedenle doğan davacı zararının 17.885 İngiliz Sterlini olduğunu, ayrıca, davalının taşıma ücretine hak kazanmadığını, bu amaç ile verilen 1.445.558.080 liralık çekin bedelsiz kaldığını ileri sürerek, taşıma ücreti olarak verilen çekin iptaline, 17.885 İngiliz Sterlininin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, taşımanın süresi ile ilgili bir sözleşme bulunmadığını, taşımanın süresinde gerçekleştiğini, yükün sağlam ulaştırıldığını, süresinde yapılan bir hasar tespiti bulunmadığını, ihracat faturalarına göre mal değerinin 17.206 GBR olup, davacının bunu tahsil ettiğini, navluna hak kazanıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Bozmaya uyan mahkemece, iddia ve savunmaya, toplanan delillere, bilirkişi raporuna nazaran, davalı tarafından taşınması üstlenilen çiçek yükünün 5 gün içinde alıcıya ulaştırılması gerekirken, 11 günlük gecikme ile ulaştırıldığı, bu nedenle çiçeklerin bozulduğu ve çiçek satışı için önemli bir gün olan sevgililer günü satışlarına yetiştirilmediği, bu nedenle doğan zararın 10.428.743.000 lira olup, davalının sorumlu olduğu, navlun ile ilgili talep ve davanın yersiz olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 10.428.743.000 liranın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davacı ve davalı E. Nakliyat Ltd. vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dava, davacının satıcısı (gönderen) olduğu çiçeklerin, davalı E. U. Nak. Ltd. Şti.nin acentelik hizmeti verdiği ve diğer davalının gerçekleştirdiği Türkiye'den İngiltere'ye taşınması sonunda, yükün geç ve hasarlı olarak ulaştırılması nedeniyle tazminat isteminden kaynaklanmaktadır.
4.6.1958 tarih ve 1958/16-5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da kabul edildiği gibi, taraflarca ileriye sürülen iddia ve maddi olayların hukuki tavsifini yapmak mahkemeye ait olup, hakim, olaya uyan ilgili yasa ve yasa maddelerini resen gözetmek, bulmak ve uygulamak zorundadır. Dava konusu olayda taşımanın 2.2.1999 tarihinde düzenlenen CMR (Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Sözleşme) hükümlerinde yapıldığı anlaşılmaktadır. O halde, somut uyuşmazlıkta evvel emirde anılan sözleşme hükümlerinin uygulaması zorunludur. Bu durumda mahkemece, aralarında uluslararası taşıma alanında uzman bir bilirkişinin de bulunacağı bilirkişiler kurulundan iddia ve savunmalarını da karşılayacak rapor alınarak elde edilecek sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
2- Öte yandan, her ne kadar CMR'nin 34 üncü maddesi hükmüne göre müteselsil taşıyıcıların her birinin tüm taşımanın yapılmasından sorumlu olmayacağı belirtilmiş ise de, davalılardan E. U. Nak. Ltd. Şti. ne yöneltilen dava üst taşıyıcı sıfatı ile değil, acente sıfatı iledir. Diğer davalı taşıyıcıya yöneltilen husumette bu husus açıkça kabul edilmiştir. Hal böyleyken TTK. nun 119'uncu maddesi hükmüne aykırı olarak doğrudan acenteden tahsile yönelik ve müteselsil sorumlu olacak şekilde karar verilmesi de isabetsiz olmuştur.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle kararın taraflar yararına, 2 nolu bentte yazılı nedenlerle davalı E. U. Nak. Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, taraflar duruşmada vekil ile temsil olunduğundan takdir edilen 250.000.000 lira vekillik ücretinin yek bir taraftan alınarak yek diğer tarafa verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz eden taraflara iadesine, 24.01.2002 tarihinde oybirliği ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy