(818 S. K. m. 81)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Bursa Asliye 1. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 27.6.2001 tarih ve 2001/201-2001/379 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı karşı davacı İ.. A.Ş. ve İbrahim K. vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 5.2.2002 günde davalı karşı davacı İ.. A.Ş. avukatı Sadettin Sağ ve asil İbrahim K. ile davacı K davalı avukatı Erol Durukan ve Turgut Neşeli gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Harun Kara tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, taraflar arasında düzenlenen 9.11.2000 tarihli sözleşme ile davalı şirket hisseleri ile 268 parselde bulunan taşınmazın müvekkiline 1.300.000-DM bedel ile devrinin kararlaştırılıp, 300.000-DM kısmının peşin ödendiğini, ancak, davalıların kararlaştırılan sürede devir işlemlerine yanaşmadığını ileri sürerek, sözleşmenin feshedildiğinin tespitine, davalıya ödenen 300.000-DM ile 50.000-DM cezai şartın faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili, müvekkillerinin sözleşme gereğince hisse devrine hazır olduklarını, bunu yazılı ve sözlü olarak defalarca bildirdiklerini, kendi edimini yerine getirmeyen davacının böyle bir dava açamayacağını, davacının sözleşmeyi bozabilmek için kötüniyetli davranış içinde olduğunu, sözleşme gereğince işyerinin boşaltıldığını, hazırlıklar yapıldığını, bu nedenle müvekkillerinin büyük zarara uğradığını belirterek asıl davanın reddine, karşılık davada da, aktin ifa ve gecikmesinden doğan 40.000 DM'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunmaya, toplanan delillere nazaran sözleşme hükümlerine göre 1.300.000 DM devir bedelinden 300.000 DM'nin peşin ödenip, bakiyesinin 31.12.2000 olarak kararlaştırılan hisse devirlerinin tamamlanması sırasında ödeneceği, davacının 22.1.2001 tarihli ihtarı ile 3 gün süre verdiği ve 21.3.2001 tarihli ihtarı ile de sözleşmeyi feshettiğini bildirdiği, oluşuna göre, satıcının 31.12.2000 tarihine kadar devri gerçekleşmediğinden davacının sözleşmeyi bozmakta ve cezai şartı da istemekte haklı olduğu, ancak davalı Mehmet ile Veysel'in pasif husumetleri olmadığı gibi, karşılık davada da İbrahim, Mehmet ve Veysel'in aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile, asıl davada, 9.11.2000 tarihli protokolün feshine, 350.000 DM'nin 2.3.2001 tarihinden yürütülecek döviz faizi ile davalı şirket ve İbrahim'den müteselsilen tahsiline, davalılar Mehmet ve Veysel yönünden davanın husumet nedeniyle reddine, karşılık davanın da reddine karar verilmiştir.
Karar, davalı ve karşılık davacı İ.. A.Ş. ve İbrahim K. vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, taahhüt edilen Anonim Şirket hisse devirlerinin gerçekleştirilmemesi nedeniyle ödenen peşinatın ve cezai şart istemine ilişkindir.Taraflar arasındaki 9.11.2000 tarihli protokol incelendiğinde, her iki tarafa da karşılık edimler yükleyen bir sözleşme olup, böyle bir sözleşmenin taraflardan birinin tek taraflı beyanı ile feshedilmesi mümkün olmadığı gibi, kendi edimini yerine getirmeyen tarafın karşı tarafı ihtarname ile temerrüde düşürmesi mümkün değildir.BK.nun 81.maddesine göre, iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde akdin ifasını talep eden tarafın kendi borcunu ifa etmiş veya sözleşmeye uygun ifayı teklif etmiş olmalıdır. Anılan sözleşmenin 1. maddesinde; "alıcı satıcılara ait şirketin hisselerinin tamamını kararlaştırılan şartlar dahilinde almayı, satıcı ise kararlaştırılacak tarihte satıcı şirket hisselerini alıcının göstereceği kişi veya kurumlara devretmeyi ve bunu temin etmeyi kabul ve taahhüt etmiş." 9.madde de ise, "şirket hisselerinin tamamının bakiye kalan bedelin ödenmesi kaydı ile ( 1 milyon Mark ) en geç 31.12.2000 tarihinde devri kararlaştırılmıştır. Alıcı ( davacı ) sözleşmenin 1. maddesine uygun hisselerin devredileceği kişi veya kurumu açıkça nomine etmediği gibi, 9.maddeye uygun olarak da, bakiye satış bedelini ödemiş veya ödemeyi öncelikle teklif etmiş değildir.
Bu durumda mahkemece, sözleşmeye uygun olarak kendi borcunu ifa etmeyen davacının, karşı taraftan borcunu yerine getirmesini istemeyeceği kabul edilerek, asıl davanın reddine, temyiz eden davalıların karşılık davasının ise esasına girilerek incelenmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı-karşılık davacı İyestaş A.Ş. ve İbrahim Küçük vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın bu davalılar yararına BOZULMASINA, takdir edilen 250.000.000-lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak, temyiz eden davalılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 7.2.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy