(1086 S. K. m. 533, 530)
Dava: Taraflar arasında görülen davadan İTO Hakem Kurulu tarafından verilen 29.5.2001 tarih ve bila sayılı karar İstanbul Asliye 2.Ticaret Mahkemesince verilen 15.6.2001 tarih ve 2001/1085-2001/879 sayılı müzekkeresi ile Dairemize gönderilmiş ve hükmün Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 22.1.2002 günde davacı avukatı T. Türkçapar ile davalılar avukatı H. Hergüner gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Y.Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, İstanbul Ticaret Odasına başvurarak müvekkilinin distribütörlük sözleşmesinden dolayı davalıdan olan komisyon alacağı bakiyesinin ödenmediğini ileri sürerek, 57.701 USDnin davalılardan tahsiline İTO Hakem Kurulunca karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili, davacı tarafın iddia ettiği gibi sözleşme ile uyuşmazlıkların İTO Tahkim Kurulunca çözümünün öngörülmediğini, ABD Pennsylvania Tahkim Merkezinde ve ABD Hakemleri Birliği Kurallarına göre çözümünün kararlaştırıldığını, sözleşmede yer almayan York Air Cond. Inc.e husumet yöneltilemeyeceğini, kaldı ki davanın esastan da dayanaksız olduğunu savunmuş ve reddini istemiştir.
İTO Tahkim Dairesince oluşturulan Hakemler Kurulu, toplanan kanıtlara dayanılarak, taraflar arasındaki sözleşmenin 13. md. ile uyuşmazlıkların İTO Tahkim Bürosunca çözülmesinin öngörüldüğü ve ikinci sıradaki davalı tarafından sözleşmenin imzalandığı, davacının sona eren sözleşmeden dolayı bakiye 57.701 USD alacağının bulunduğu gerekçesiyle, anılan meblağın dava tarihinden itibaren %60 reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Hakem kararı, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.
Davacı Türk şirketi ile davalılardan York Int. Corp. arasında Kasım 1996 tarihinde imzalanan distribütörlük sözleşmesi ile davacının, anılan davalının ürettiği soğutma sistemlerinin Türkiye'deki münhasır olmayan dağıtımcısı olması öngörülmüş ve sözleşmenin 14. md. ile de çıkacak uyuşmazlıkların ABD. nin P. Eyaleti York kentinde oluşturulacak hakem kurulunca Amerikan Hakemlik Kuruluşu kurallarına göre ve tahkim yolu ile çözümü kararlaştırılmıştır.
Sözleşme ilişkisi sürerken bu çerçeve içinde davacı dağıtımcı ile dava dışı alıcı Korteks A.Ş. arasında 4.025.000 USD tutarında soğutma sistemlerinin tedariki konusunda anlaşmaya varılmış ve 21.8.1997 tarihli teklif dosyası ile koşullar saptanmış, ardından soğutma sistemlerinin üreticisi olan davalılardan York Int. Corp.un da katılımı ile 11.10.1997 tarihli sözleşme düzenlenip, imzalanarak malzemelerin teslimi, montajı, garantisi, servisi ve ödeme vadeleri açık hükümlere bağlanmış ve 13. maddesi ile de uyuşmazlıkların İTO Tahkim Dairesince tahkim yolu ile çözümü kararlaştırılmıştır.
Davacı dağıtımcı, K. A.Ş.ye yapılan 4.025.000 USD. lik havalandırma-soğutma sistemleri satışına ilişkin hizmetlerinden dolayı davalılardan York Int. Corp.un 9.9.1997 tarihli faks ile teyit ve taahhüt ettiği 225.000 USD komisyon alacağının ödenmediğini savladığı bakiyesi 57.701 USD alacağın tahsili için, anılan fakstan sonra imzalanan 11.10.1997 tarihli sözleşmedeki tahkim şartına dayanarak İTO Tahkim Bürosuna iş bu davayı açmış ve İTO Tahkim Uzlaştırma ve Hakem Bilirkişi Yönetmeliği uyarınca başlatılan prosedürde oluşturulan kurul uyuşmazlığa bakmaya yetkili olduğu sonucuna vararak, davanın kabulüne karar vermiştir.
Her şeyden önce, HUMK. un 533/3 md. uyarınca uyuşmazlığa yetkili hakemlerce bakılıp, karara bağlanması zorunludur. Uyuşmazlık, doğrudan Kasım 1996 tarihli distribütörlük sözleşmesi tarafları arasında ortaya çıktığına göre, spesifik bir satım, montaj v.s. işlemlerine ilişkin bir alıcı ile imzalanan 11.10.1997 tarihli sözleşmeden önce 9.9.1997 tarihli faksla davalı üreticinin kabul ve ikrarına dayalı olarak açılan böyle bir davada, kararı veren İTO Tahkim Kurulunun ne şekilde yetkili olduğunun açıklığı kavuşturulmaması doğru olmadığı gibi, tahkim şartına itibar edilen 11.10.1997 tarihli sözleşmede yer almayan ve herhangi bir biçimde anılmayan ikinci sıradaki davalı York Air Cond. Ref. Inc. Şirketinin salt sözleşmede kaşesinin bulunmasından hareketle bu davalıya da husumet yöneltilebileceği yönünde yanılgılı kanıya varılması da doğru görülmemiş, hakem kararının bozulması gerekmiştir.
2- Öte yandan, HUMK. nun 530'uncu maddesi hükmü uyarınca, bir hakem kararı öncelikle taraflar arasındaki uyuşmazlığın neden ibaret olduğunu ve hakem kurulunu sonuca götüren maddi ve hukuki gerekçeleri içermesi gerekir. Temyiz konusu hakem kararı ise, sayılan bu unsurları içermemesi ve temyiz denetimine elverişli kapsam ve içerik taşımaması da doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulması gerekmiştir.
3- Yukarıda ki bozma nedenlerine göre, davalılar vekillerinin işin esasına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 ve 2 nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davalılar vekillerinin temyiz itirazlarına kabulü ile İTO Hakem Kurulu kararının davalılar yararına BOZULMASINA, diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmemesine, 250.000.000 TL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 24.01.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy