(1086 S. K. m. 337)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 9. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 07.06.2001 gün ve 1999/640-2001/550 s. kararın Yargıtay'ca tetkiki duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 19.02.2002 günde davacılar avukatı Tunç Dizdar ile davalı avukatı Gülay Özşahin gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve bütün belgeler okunarak incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinden Hurşit Akpınar ile davalı arasındaki 10.09.1971 sözleşme ile müvekkilinin ruhsatlı kömür işletme sahasının davalıya kiraya verildiğini, müvekkilinin rödavans alacağının %50'sini 25'er oranda sair davacılara temlik ettiğini, 2172 s. kanun ile kamulaştırılan sahanın 2840 S.Y. ile 13.12.1983'te eski sahibine iade edildiğini, bu yasadan sonra 1985-1989 yılları rödavans alacağı için dava sonunda rödavans hakkının ton satış fiyatının %6,5'u olduğunun saptandığını, 1990-1993, 1994-1995 yıllarına ilişkin rödavans alacakları için açılan davaların kabulle sonuçlandığını ileri sürerek, 1998 yılı rödavans bakiye alacağı (26.683.034.667) TL.nin ve birikmiş faiz (1.897.460.191) TL.nin davalıdan tahsilini, asıl alacağa dava gününden itibaren reeskont faizi yürütülmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, kesinleşen ilam uyarınca müvekkilinin bilançosunun satış hasılatının %6,5'unun rödavans tutarı olarak davacılara ödendiğini ve müvekkilinin borcunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, sunulan kanıtlara, ilgili dava dosyalarına ve bilirkişi raporlarına dayanılarak, taraflar arasındaki protokolle 1985-1989 dönemine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı doğrultusunda 10.09.1971 günlü sözleşmenin 4.md. revize edilerek rödavansın davalı bilançosunda yer alan toplam satış hasılatına %6,5'u oranında olmasının kararlaştırıldığı, buna göre 1998 yılına ilişkin rödavans tutarının (41.147.798.793) TL. olduğu, davacılardan Hurşit Akpınar'a ödenen (34.211.965.333) TL.nin mahsubundan sonra bakiye alacağın (6.935.833.460) TL. olduğu gerekçesiyle anılan meblağ ile birikmiş faiz tutarı (493.214.823) TL.nin davalıdan tahsiline, asıl alacağa reeskont faizi uygulamasına karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili ve katılma yolu ile davacılar vekili temyiz etmişlerdir.
1- Davalı vekilinin rödavans borcuna mahsuben davacılardan Hurşid Akpınar'a kömür verildiği hususunda 17.11.2000 günlü dilekçeyle yemin teklif edildiği halde, bu taraf yemin teklifi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden savunma hakkının gözden kaçırılması doğru görülmemiş, davalı vekilinin bu yöne ilişen temyiz itirazlarının kabulü gerekmiştir.
2- Davacılar vekilinin temyizine gelince: Taraflar arasındaki protokolle 1997 yılından itibaren davacıların rödavans alacağının davalı işletmecinin yıl sonu bilançosundaki toplam satış hasılatının %6,5'u alacağı kararlaştırılmış olmakla birlikte, bilirkişilerce incelemeye esas alınan 1998 yılı bilançosundaki satış hasılatı kaleminin gerçek satış bedelleri toplamını yansıtmadığı, davalının 27.09.1995 günlü sözleşmeyle usulsüz olarak maden sahasını alt kira ilişkisi ile kiraya verdiği savlanan dava dışı kiracının davalıya ödediği rödavansın satış bedeli gibi gösterildiği, oysa davalıya ilişkin kiracının ödediği rödavansa esas olan üretilen kömür miktarının satış değerinin dikkate alınması gerektiği ileri sürüldüğüne göre, davacılar vekilinin bu savı üzerinde durularak, davalı şirketin bütün kayıtları ve satış faaliyetleri dayanakları üzerinde kapsamlı bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle 1998 yılında davalının dolaylı veya dolaysız satış hasılatı toplamının saptanması gerekirken, bu olguları aydınlatmayan yetersiz bilirkişi raporlarına dayalı karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davacılar yararına da bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda 1 no.lu bentte açıklanan sebeplerle karar davalı, 2 no.lu bentte açıklanan sebeplerle davacılar yararına BOZULMASINA, (250.000.000)'ar TL. vekillik ücretinin her bir taraftan alınarak yekdiğerine verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 20.02.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy