(6762 S. K. m. 20) (818 S. K. m. 19)
Taraflar arasında görülen davada Kadıköy Asliye 4. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 12.09.2002 tarih ve 2001/1215-2002/980 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Mutlupınar Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 1.04.2001 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli ABD Dolarıyla ödenmek üzere kira sözleşmesi yapıldığını, ancak ekonomik kriz nedeniyle sözleşmenin ifasının müvekkili yönünden imkansız hale geldiğini ileri sürerek, 1 ABD Dolarının sözleme günü TL karşılığı olan 1.056.500 TL.den hesaplanması ve Türk parası ile ödenmesi yönünde sözleşmenin uyarlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, akdin yapıldığı tarihte dalgalı kur politikasına geçildiğinden doların artışının beklenebilir hal olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin başlangıcındaki mevcut dengenin geçen zaman içinde bozulduğu gerekçesiyle davaya konu mecurun aylık brüt kirasının dava tarihinden itibaren 16.656 USD olarak uyarlanmasına, TL. ye dönük ödeme isteminin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, dövize endeksli kira bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir.Sözleşme serbestisinin geçerli olduğu hukuk sistemlerinde sözleşmeye aynen uyulması (Pacta Sund Servcanda-ahde vefa) ilkesi hakim olup, ancak sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan, tarafların iradesi dışında ve öngöremeyecekleri gelişmeler edimler arasındaki dengeyi taraflardan birinin ekonomik hayatı tehdit eder derecede bozması ve buna bağlı olarak işlem temelinin çökmesi halinde, adaletsizliği bertaraf amacıyla hakimin sözleşmeye müdahalesi (uyarlama) gündeme gelecektir.
Dava konusu uyarlanması istenilen kira sözleşmesi 1.4.2001 başlangıç tarihli olup, dava 10.10.2001 tarihinde açılmıştır. Uyarlama istenebilmesi, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan ve akdin taraflarınca sözleşme kurulduğu anda öngörülmeyen objektif nitelikteki olağanüstü değişikliklerin varlığı halinde mümkündür. Buna göre akdin yapıldığı tarihteki ekonomik koşullar, dövizde meydana gelen artışlar, Şubat 2001 tarihinde ortaya çıkan ekonomik kriz, bunun sonucunda dalgalı kura geçilmesi ve tüm ekonomik göstergeler değerlendirildiğinde, tacir olan davacının dolar karşılığı yaptığı akitten doğan edimini yerine getirip getirmeyeceğini önceden öngörmesi gerekirdi. Davacının bu durumun sonuçlarını öngörmeyeceğinin kabulü, Türk Ticaret Kanunu'nun 20/2 nci maddesinin kendisine yüklediği basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü ile de bağdaşmadığından, uyarlama koşullarından olan öngörülmezlik davada gerçekleşmemiştir. Ekonomik kriz ve dolarda meydana gelen yükselmeler, sözleşme tarihinden önce zaten gerçekleşmiş olduğundan bu hususlar sözleşme kurulduktan sonra akdin devamı sırasında ve sözleşmenin kurulmasında mevcut koşulların aynen devam ettiği dava tarihinde uyarlama nedeni olarak ileri sürülmez. Açıklanan tüm bu nedenlerle uyarlama koşulları bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi gerekirken, yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi yerinde görülmediğinden kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 22.05.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy