(6762 S. K. m. 549, 550, 551, 552)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Antalya Asliye 4. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 13.7.2001 gün ve 1998/344-2001/900 sayılı kararı bozan Daire'nin 17.1.2002 gün ve 2001/8295-2002/181 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan Salim'den 17.1.1996 tarihinde 56 pay devralarak davalı limitet şirkete ortak olduğunu, pay devrinin kabul edilip tescil için sicile bildirildiği halde tescil ve ilanın yapılmadığını, 22.6.1996 tarihli imza yetkisine ilişkin kararın da keza tescil ve ilan edilmediğini, pay defterine kaydının yapılmadığını, davalılarca şirketten dışlanıp kendilerine hesap verilmediğini, şirkete sokulmadığını, aralarında adliyeye intikal eden kavga ve münakaşaları olduğunu şirket işlerinin yürütülmediğini, fesih sebeplerinin de oluştuğunu ileri sürerek, davacının ortaklığının tespiti ve tescili ile pay defterine kaydını, 18.6.1997 ve 20.6.1997 tarihli kararların yokluğunun tespitini, 17.1.1996 ve 26.2.1996 tarihli kararın tescil ve ilanını, şirketin feshini ve müdürün hesap vermesini talep ve dava etmiştir.
Davalılardan A. Tekinaslan, davacı iddialarını ve uyuşmazlıkların varlığını
doğrulamıştır.
Diğer davalılar, davacının ortak olmadığından dava ehliyeti bulunmadığını, tüm işlemlerin usulüne ve yasaya uygun yapıldığını savunarak, davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece, şirketin feshine karar verilmiş, sonuca etkili olmadığı gerekçesi ile davacının sair istemleri hakkında hüküm kurulmamıştır.
Davalılar B... Ltd. Şti. M. Y. D., S. D. ve A.O. T. vekillerinin temyizi üzerine temyiz itirazları kabul edilerek, dava hakkı yokluğu sebebiyle dava reddedilmek üzere yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
Davacı vekili, kararda davacı ortaklığının zımnen kabul edilmiş olduğu, fiili ortak davacının pay devrindeki şekil noksanlığının ileri sürülmesinin iyi niyetle bağdaşmadığı iddiaları ile karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Dava, limitet şirkette ortaklığın tespiti, tescil ve ilanı, pay devrinin, pay defterine kaydı, 17.1.1996 ve 26.2.1996 tarihli kararların tescil ve ilanı, 18.6.1997 ve 20.6.1997 tarihli kararların hükümsüzlüğünün tespiti, şirket müdürünün hesap vermesi ve şirketin feshi istemlerine ilişkin bulunmaktadır.
Mahkemece, bu istemlerden sadece şirket feshi ile ilgili inceleme yapılıp, bu istem yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, davacının sair talepleri hakkında, sonucu etkili görülmediği gerekçesi ile herhangi bir hüküm kurulmamıştır.
7.1.2002 tarihli bozma kararımızda da işaret olunduğu gibi, bir kimsenin şirket feshi davası açabilmesinin ilk koşulu, kendisinin o şirketin ortağı olmasıdır. Dava ehliyetine ilişkin bu hususun mahkemece resen tahkiki gerekir. Kaldı ki davalılar da başlangıçtan beri davacının şirket ortağı olmadığını savunmuşlardır. Ayrıca paydaşlığın tescili ve pay miktarının belirlenmesi şirketin feshi ile birlikte karar altına alınması gereken tasfiye işlemine de esas teşkil edeceğinden, mahkeme kararındaki görüşün aksine neticeye etkili bulunmaktadır.
Davacının öncelikli istemi, mahkemenin de karara bağlayacağı ilk husus ortaklığın tespiti olarak kabul edilmelidir. Böyle bir karar alınmamışsa sair talep ve davalar; şartları oluşmadan, erken açılmış davalar sayılmak gerekir.
Mahkemece, bu hususlar göz önünde bulundurularak, evvelemirde ortaklığın tespiti ve tescili ile ilgili açık bir karar vermek gerekirken, bu istemin neticeye etkili bulunmadığı gerekçesi ile olumlu veya olumsuz bir hüküm kurmayan mahkeme kararı ve onu dava hakkı yokluğu nedeni ile bozan Dairemiz kararı doğru bulunmamış, böylece de davacı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile 7.1.2002 tarihli bozma gerekçesi değiştirilip, mahkeme kararının yukarıda açıklanan gerekçe ile bozulmasına karar verilmek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüne, 7.1.2002 tarihli bozma kararımızın gerekçesinin değiştirilmek suretiyle yerel mahkemenin 13.7.2001 tarih 1998/344 ve 2001/900 K. sayılı kararının BOZULMASINA, 12.04.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy