(818 S. K. m. 60) (5846 S. K. m. 34) (1086 S. K. m. 388)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 02.10.2001 tarih ve 2001/805-213 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 09.04.2002 günde davalılar avukatı Ahmet Dindar geldi, davacı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan tarafın avukatı dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin (33) şiirinin davalılarca hazırlanıp yayımlanan Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi adlı derleme kitapta izinsiz olarak yer verilerek, müvekkilinin eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüz edildiğini ileri sürerek, şimdilik (10) milyar lira maddi ve (10) milyar lira manevi tazminatın yasal temerrüt faiziyle birlikte davalılardan tahsilini, anılan kitap baskılarının toplatılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili, ilk baskısı 1987'de yapılan kitaptan 11. baskı nedeniyle davacının haberdar olmamasının hayatın olağan akışına uygun olmadığını ve davanın BK.60.maddesindeki zamanaşımına uğradığını, kitapta davacının şiirlerine verilen yerin FSEK'in 34. maddesindeki ölçülere uygun olduğunu, seçme ve toplama eserlerde iktibasın yasal bir hak olduğunu, esasen davacı şairin eserlerinin antolojilerde yer almasını istememe tavrına saygıdan dolayı ilk iki baskıda şiirlerinin alınmadığını, ancak daha sonra yayımlanan başka bir antolojide yer almasından dolayı 1987'deki 3.baskıda (22) sayfa tutan (32) şiire yer verildiğini, önsözde davacının Türk şiirindeki öneminin ayrıntılıca açıklandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, sunulan kanıtlara, davalı şirkete ait kayıtlara ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının şiirlerinin izinsiz olarak kullanılarak FSEK'te düzenlenen mali ve manevi haklara tecavüz edildiğini, maddi tazminat isteminin antolojiyi hazırlayan M. Fuat'a yapılan telif ödeme tutarına göre yerinde olduğu gerekçesiyle on milyar lira maddi ve takdir edilen beş milyar lira manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davalılarca hazırlanıp yayımlanan şiir antolojisinde davacıya ait şiirlere verilen yerin FSEK. in 34. maddesinde belirtilen iktibas serbestisi sınırlarını aşarak, eser sahibinin özel iznini gerektirir kapsam ve nitelik taşımasına, sözkonusu işlenme eserin 1987 yılındaki üçüncü basımından başlayarak, davacıya ait şiirlere yer verilmesine karşın davacının bu durumu 12.05.1998 tarihinden önce öğrendiğinin kanıtlanmamış olmasına göre, davalılar vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ne var ki, davalı vekilinin zamanaşımı def'i konusunda olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi ve bu savunmanın karar gerekçesinde tartışılmaması doğru görülmemiş, bu olgu aşılmadan verilen kararın bozulması gerekmiştir.
3- Dava dilekçesinde davacının FSEK'te düzenlenen mali ve manevi haklarının çiğnendiği savlanarak, onar milyar lira maddi ve manevi tazminat istenilmiş ise de, tazminatın dayanağı olan yasa maddesi gösterilmemiş, maddi zararın neye dayandırıldığı ve hangi ölçüte göre belirlenmek gerektiği açıklanmamıştır. Mahkemece öncellikle bu yönün davacı tarafa açıklattırılarak, maddi ve manevi tazminatın yasal dayanaklarının saptanması ve bu doğrultuda inceleme yaptırılması gerekirken, 16.07.1999 tarihli ilk bilirkişiler kurulu raporunda davalı şirketçe diğer davalıya 1998 yılında yapılan toplam telif ücreti ödemelerinin davaya konu eserde davacı şiirlerinin yer aldığı sayfa sayısına tekabül eden alacağın 250.311.654 TL. davalı şirketin 1997 ve 1998'e ait defterlerine göre, diğer davalıya anılan yıllarda kitabın 11 ve 12. baskıları için yapılan telif ödemeleri toplamının 1.295.370.369 TL. olduğu belirtilmesine ve başkaca ölçüte dayalı herhangi bir inceleme ve tespit bulunmamasına karşın, dosyadaki verilere ve olgulara uygun düşmeyecek biçimde davacı vekilinin maddi tazminat isteminin aynen kabulü ve bu yapılırken HUMK. nun 388. maddesinin buyurduğu anlamda kanıtların tartışılmaması, ret ve üstün tutma nedenleri ile sabit görülen olgulardan çıkarılan sonuç ve hukuki nedenlerin temyiz denetimine asgari biçimde olanak verecek derecede belirtilmemesi doğru görülmemiş, kararın bu yönden de bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte yazılı nedenlerle davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 ve 3 nolu bentte açıklanan nedenlerle karar davalılar yararına BOZULMASINA, 250.000.000TL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 11.04.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy