(2004 S. K. m. 67) (1163 S. K. m. 17)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Diyarbakır Asliye 3. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 26.6.2003 tarih ve 2001/509-2003/596 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Muktedir Lale tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin yapılan yapıya ruhsat verilmemesi ve oturulacak durumda olmadığı tespit edilen inşaatlar nedeniyle davalı kooperatif üyeliğinden ayrılmak isteğinin, yönetim kurulunca kabul edilerek ortaklıktan çıkartıldığını, ödediği arsa payı bedeli ve aidat vs. olmak üzere, 3.001.481.000 liranın tahsili için başlatılan icra takibin davalının haksız itirazı ile durduğunu ileri sürerek, itirazın iptalini, % 40'tan aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, duruşmada davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, davacının kendi isteği ile üyelikten ayrıldığı, 10.02.2002 tarihinde yapılan 2001 hesap yılı olağan genel kurul toplantısında alınan karara aykırı olarak davalı aleyhine icra takibi yaptığı, takibin yerinde olmadığı gerekçeleriyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, istifası kabul edilen davacının, ödediği aidatların iadesi için başlattığı takibe yapılan itirazın iptali davasıdır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1 nci maddesi gereğince, kooperatiften ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, (aynı kanunun 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek olması nedeniyle iade ve ödemelerin geciktirilmesine ilişkin bir genel kurul kararı alınmış olmamak koşulu ile) ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haizdir. Öte yandan, Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bilançonun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ay geçtikten sonra bu hak talep edilebilir ve bundan önce başlatılan bir takibe dayalı olarak açılan itirazın iptali davası, hakkın doğduğu tarihten sonra takip başlatılmak ve bundan sonra dava açılmak üzere red edilir.
Somut olayda, dava dilekçesinde istifa tarihine ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiş olup, davacıya dava dilekçesi de açıklattırılmamıştır. Bilirkişi raporunda ise, davacının Eylül/2000 tarihinde davalı kooperatif üyeliğinden ayrıldığı belirtilmiş, mahkemece, 10.02.2002 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısı esas alınarak, yazılı gerekçelerle davanın reddine karar vermiştir.
Bu durumda, mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında davacının istifasının kabul edildiği tarih tereddütsüz tespit edilmek, bu tarih itibariyle yıl sonunda yapılmış olan bilançonun tasdikine ilişkin genel kurul kararı celp edilmek, takibin genel kurul tarihinden itibaren bir ay geçmeden önce başlatılmış olması halinde takibe dayalı işbu davanın erken açıldığından reddine karar verilmek, aksi halde davalı kooperatif bilanço ve kayıtları celb edilerek, masraf hissesi düşülmek suretiyle davacıya iade edilmesi gereken miktar bilirkişiye hesaplatılmak, bilirkişi incelemesi sonucu iadelerin tutarı kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek nitelikte görülmezse, genel kurulun geciktirmeye ilişkin bir kararı olsa bile uygulanmayacağı düşünülmek ve hesaplanan miktara hükmedilmek, kooperatifin varlığı tehlikeye düşecek ise ve geciktirilen süre dolmadan takibe geçilmiş olması halinde muaccel olmayan bir alacağın ödenmesi için başlatılmış bir takip söz konusu olacağından böyle bir takibe dayalı işbu itirazın iptali davasının reddine karar verilmek gerekirken, eksik inceleme ile yazılı gerekçelerle hüküm tesisi, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 08.06.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy