(4721 S. K. m. 2) (3182 S. K. m. 74) (4389 S. K. m. 7) (818 S. K. m. 1, 18)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 2. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 1.7.2003 tarih ve 2000/1269-2003/819 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı Banka vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 28.9.2004 gününde davacı avukatı Şule Eyüpgiller ile davalı Oyakbank avukatı Tülay Çalışkan gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin Egebank A.Ş. Eskişehir Şubesi nezdindeki döviz tevdiat hesabında bulunan 275.000 DM mevduatı Egebank A.Ş. yetkililerinin Egebank Off Shore Ltd. Şti.nin Egebank A.Ş.nin güvencesinde bulunduğu yönündeki yanıltıcı beyanlarına dayanarak 20.12.2000 tarihinde mevduatının Egebank Off Shore Ltd. Şti.ne aktarılmasına muvafakat ettiğini, iki gün sonra Egebank A.Ş. ne TMSF tarafından el konulduğunu ve paranın müvekkiline ödenmediğini ileri sürerek, asıl davada 275.000 DM asıl alacak ve 18.000 DM işlemiş faiz ile birlikte 293.000 DM nin faiziyle birlikte davalılardan; birleşen dava ile de şimdilik 500.000.000 TL nin faiziyle birlikte davalılar Gökalp Baştürk ve Ege Bank Off Shore Ltd. Şti.nden tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Egebank Off Shore Ltd. dışındaki diğer davalılar vekilleri müvekkillerine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacının Türkiye'de yatırdığı mevduatının Off-Shore bankasına havale edilmesine karşın bu paranın yine davalı banka nezdinde bulunduğu, plasman işleminin yine davalı banka tarafından yapıldığı, muhasebe işlemlerinin de davalı bankaca yürütüldüğü, güven ilişkisi içinde mevduatının davalı bankaya yatıran davacı alacağına yönelik olarak davalı bankanın paranın Off Shore hesabına aktarıldığı yolundaki savunmasının MK. nun 2. maddesindeki objektif dürüstlük kuralına aykırı, davalı Gökalp Baştürk ve Yahya Murat Demirel'in mevduata doğrudan müdahaleleri olduğu yolunda bir kanıt bulunmadığı gerekçesiyle, davalılar Gökap Baştürk ve Yahya Murat Demirel hakkındaki davanın reddine, 275.000 DM nin dava tarihinden itibaren faiziyle davalı Egebank A.Ş. (Oyakbank A.Ş.) den tahsiline, birleşen davanın atiye bırakılması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.
Karar, davalı Oyakbank A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dava, davacının davalı Egebank A.Ş. Eskişehir Şubesi nezdinde açtırdıkları mevduat hesabının, bu bankaca dava dışı K.K.T.C.'de mukim Egebank Off-Shore Ltd. Şti. hesabına havale edildiği, sorumluluklarının bulunmadığı gerekçesiyle ödenmediği iddiasına dayalı alacağın tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece davalı Egebank AŞ (Oyakbank AŞ) yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.
Uyuşmazlık, davacının işleminin niteliğinin ne olduğu hususunda toplanmaktadır.
3182 sayılı önceki Bankalar Kanunu'nun 74 ve yürürlükteki 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 7/5 maddelerinde düzenlenen Off-Shore bankacılık (kıyı bankacılığı veya dıştan dışa bankacılık) daha çok serbest bölgelerde faaliyet gösteren, ulusal bankacılık sisteminin dışında ve kanuni ihtiyatlar bakımından muafiyetler tanınmış, sözleşme faizi yönünden sınırlamalara tabi olmayan, diğer yasal sınırlamaların ise son derece yumuşatıldığı, vergi ve denetim kolaylıkları tanınan ve temel amacı yabancı para ve sermaye piyasalarıyla bütünleşme ve uluslararası bankacılık işlemleri hacmini genişletme amacı ile kurulan, bunun için de müşteri hizmetlerinde dinamizm ve esneklik sağlanan ve bankacılık lisansının alındığı ülkede ikamet edenlere kapalı olan bir bankacılık türüdür. Ülkemizde de, son yıllarda ulusal bankalar aracılığı ile tasarruf sahiplerince yurt dışındaki Off-Shore bankalarına hesap açtırma işlemlerinin yaygınlık kazandığı bilinmektedir.
Borçlar Kanunu'nun 1 nci maddesi hüküm uyarınca, tarafların karşılıklı ve birbirlerine uygun irade açıklamalarıyla yani hukuki bir sonucu sağlama amacı etrafında birleşmeleriyle sözleşme ilişkisi kurulmuş olur. Aynı Yasa'nın 18/ı maddesi hükmü ile de, bir sözleşmenin nitelik ve koşullarını belirlemede, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları deyimler ve tanımlara bakılmayarak gerçek ve ortak amaçlarını gözetmek gerekmektedir. Yani, sözleşme ilişkisini kuran irade açıklamalarının mahiyeti ve özü konusunda belirsizlik veya duraksama doğuran yönler varsa bunları aşabilmek için sözleşme taraflarının ortak ve gerçek amaçlarının ne olduğuna bakılarak yorum yapılması gerekir. Yorum, hukuki işlemde yer alan irade açıklamalarının içeriği ve bunların hukuki sonuçlarının saptanmasıdır. Bu yapılırken, irade açıklamalarının özü ve sözleşme ilişkisi süreci boyunca tarafların davranışlarının gözetilmesi, şayet bu veriler yeterli olmazsa güven ve objektif iyiniyet ilkelerinin denetleyici-sınırlayıcı ışığı altında sözleşmenin niteliğinin belirlenmesi gerekir.
Somut uyuşmazlığa gelindiğinde, davacı tasarruflarını anılan Off-Shore şirketi hesabına havaleye ilişkin hesap açma talimatına herhangi bir itirazda bulunmamıştır. Diğer bir deyişle, davacı yüksek faiz getirili ve fakat Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kapsamı ve güvencesi dışında kalan bu hesap türünü seçip benimsemiştir. Yukarıdan beri açıklanan nedenlerle, davacının öncelikle hesapların adına düzenlendiği Off-Shore bankası olan ve Kıbrıs'ta mukim Egebank Off-Shore Ltd. Şti.ne başvurmadan, iş bu davanın o banka adına işlem yaptığını savunan Egebank AŞ aleyhine açılması ve böyle bir davanın bu aşamada dinlenmesi de mümkün değildir. Mahkemece, erken açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle kabulü doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle mümeyyiz davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, mümeyyiz davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı Egebank A.Ş. (Oyakbank A.Ş.) yararına BOZULMASINA, takdir edilen 375.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalı Oyakbank A.Ş.ye verilmesine, 28.09.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy