(818 S. K. m. 61, 73) (1086 S. K. m. 9) (2709 S. K. m. 90) (CMR m. 31)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 1.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 23.1.2002 tarih ve 2002/87-2003/542 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar vekili ile davalı E İnt.İnc vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 5.10.2004 günde davacılar avukatı M.Salih Ö ile davalılar E avukatı Görkem E ve D Ltd. avukatı H.Gamze S gelip, davalı M vekili tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ali Orhan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, davalı D Ltd.Şti.nin E İnt.İnç'e sattığı prefabrike emtiasının M Ltd.Şti ile yapılan anlaşma gereğince müvekkilince taşındığını, taşımayı yapan tırların 72 saat süre içinde boşaltılması gerekir iken, bu sürede işlemlerin tamamlanmadığını ve 1517 gün beklemek zorunda kaldıklarını ileri sürerek fazlası için hak saklı kalmak kaydıyla 108.133 DM ve 66.300 USD demuraj ücreti alacağının her bir araç için belirlenen boşaltma tarihinden başlatılmak üzere %70 oranında reeskont faizi ile birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.
Davalı M Ltd.Şti. vekili, taşıma sözleşmesindeki yetki kuralı gereğince davanın Mersin Mahkemelerinde açılması gerektiğini, davacı Ö Ltd.Şti. ile aralarında hukuki bağ bulunmadığından bu davacının husumet ehliyeti olmadığını, sözleşmenin demuraj ile ilgili bölümünde sürücülerin CMR belgesinde alıcı firma yetkili mühendisinin yazılı telefon numaralarını sürücülerin araması ve gecikme olmaksızın gümrük işlemlerinin yapılması gerektiği halde, sürücülerin bu sözleşme hükmüne uymadıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı E İnt.İnc vekili, müvekkilinin taşıma için M Ltd. ile ilişkisi olduğunu, davacıların müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, gecikmeden sorumlu nihai alıcı olan dava dışı S ve CCK şirketlerinin demuraj ücretlerini müvekkiline, müvekkillerinin de davalı M Ltd.Şti.ne ödediğini, davacılar ile aralarında sözleşme ilişkisi bulunmadığından müvekkili hakkında ancak Monaco'da dava açılması gerektiğini savunarak husumet ve yetki yönünden reddini istemiştir.
Davalı D Ltd.Şti. vekili, müvekkilinin satıcı sıfatıyla davacılara karşı herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını savunmuştur.
Mahkemece, toplanan kanıtlara, davacının iddiaları ve davalıların savunmasına göre, satıcı D Ltd.Şti. ve alıcısı E İnt.İnc.şirketinin taşıma nedeni ile sorumluluğu bulunmadığı taşıma sözleşmesinin davacı S Ltd.Şti. ile M Ltd.Şti. arasında imzalandığı, demuraj ücretinin nihai alıcı S ve CCIC şirketleri tarafından E İnt'e ödendiği, E nun ise M Ltd.ne bu ücreti ödediği, bu ödeme beyanına davalı M'nin itirazının bulunmadığı, her ne kadar E İntin yetki itirazı var ise de bu itirazın yerinde görülmediği, davacı S Ltd.ile davalı M Ltd arasındaki taşıma sözleşmesinde Mersin Mahkemelerinin yetkisinin kabul edildiği, davalı M Ltd.Şti. nin taşıma işini S Ltd.Şti.ne yaptırdığından tahsil ettiği demuraj ücretini bu davacıya ödemesi gerektiği halde ödeme yapmamış olmasının BK.nun 61/1. maddesinde düzenlenen haklı sebep olmaksızın başkasının zararına mal iktisap eden kimsenin onu iadeye zorunlu olduğu hükmü gereğince BK.nun 73. maddesinden hareketle değil, HUMK.nun 9. maddesi gereğince davalının ikametgahı veya sözleşme ile belirlenen yetkili mahkemede davanın açılması gerektiğini, bu nedenle tahkikat hakiminin BK.nun 73. maddesine dayanılarak yetki itirazının reddine ilişkin ara kararından dönüldüğü gerekçesiyle davalılar E Int.Inc. ve D Ltd.Şti. hakkındaki davanın reddine, M Ltd.Şti hakkındaki davada ise yetkisizlik nedeniyle dilekçesinin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı E İnt.İnc.vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı E İnt.İnc vekilinin tüm, davacılar vekilinin ise aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ancak, Türkiye'nin 14. 12.1993 tarihinde katıldığı ve 4.1.1995 tarihli Resmi Gazete'de yayımı ile yürürlüğe giren "Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı için Mukavele" Anayasa'nın 90. maddesi gereğince bir iç hukuk kuralı haline geldiğinden davacı S Ltd.Şti. ile davalı M Ltd.Şti arasında imzalanan taşıma sözleşmesinde kısaca "CMR" olarak belirtilen uluslararası anlaşma hükümlerinin öncelikle uygulanması gerekmektedir. Anılan sözleşmenin 31/1-b maddesine göre, taşımacının yükü aldığı yerde de dava açılabilir.
Somut olayda davacı SLtd.Şti. taşımaya konu emtiaları davalılardan D Prefabrik Yapı Ltd.Şti.nin Ankara'daki fabrikasından taşınmak üzere teslim almıştır. O halde, CMR 31/1-b gereğince Ankara Mahkemelerinde dava açılması mümkündür.
Her ne kadar davacı ile davalı M Ltd.Şti. arasındaki sözleşmede Mersin Mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmiş ise de, sözleşmenin yetkiye ilişkin bu kuralı, HUMK. ve Uluslararası Sözleşmelerdeki yetki kuralını mutlak olarak ortadan kaldıracak bir kural değildir. Zaten somut olayda uygulanması gereken CMR 31/1. maddesinin ilk cümlesinde de taraflar arasındaki anlaşma ile belirlenmiş akit taraf mahkemelerinde dava açılabileceği gibi a ve b fıkralarında belirtilen yerlerde de davanın açılabileceği alternatifli olarak belirtilmiştir. O halde, mahkemece davalı M Ltd.Şti. vekilinin yetki itirazının reddiyle bu davalı açısından da işin esasına girilmesi gerekirken, yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı E İnt.İnc. vekilinin tüm, davacılar vekilinin ise davalı D Prefabrik Yapı Ltd.Şti. ve E İnt.İnş. hakkındaki karara yönelik temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı M Ltd.Şti. hakkındaki yetkisizlik kararının davacılar yararına BOZULMASINA, takdir edilen 375.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacılara iadesine, aşağıda yazılı bakiye 2.100.000 lira temyiz ilam harcının temyiz eden davalı E İnt.İnc'den alınmasına, 7.10.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy