(4389 S. K. m. 7/5) (818 S. K. m. 1, 18/ı)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Trabzon Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 26.11.2002 tarih ve 2000/291-2002/462 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Dilek Çakıroğlu tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin 08.12.1999 tarihinde E... Bank Trabzon Şubesi'ne 130.000 Amerikan Doları yatırdığını, hesap açma sırasında banka sahibinin talimatıyla banka müdürü tarafından off-shore hesaplarının cazip gösterilip müvekkilinin bu hesaba yönlendirildiğini, bu hesabın fon güvencesinde olmadığının müvekkiline açıklanmadığını vadesi dolan para istenildiği halde davalı banka tarafından ödenmediğini ileri sürerek 132.516 Amerikan Dolarının 1.1.2000 tarihinden itibaren devlet bankalarının bir yıl vadeli USD'ye verdiği faiz oranı ile birlikte ya da fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı vekili, E... Bank Off-Shore Limited'in ayrı bir tüzel kişiliği olduğundan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davacı iddialarının asılsız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere göre, davacının banka yetkililerince E... Bank Off-Shore Limited'in E... Bank A.Ş. bünyesinde bir kuruluş dolduğuna inandırıldığı, ayrı tüzel kişilikleri olduğu kabul edilse dahi davacının hesap açtığı bankayı muhatap kabul ettiği, hesap kart ve cüzdanlarında dahi müşterek başlığın kullanıldığı, bu hesabın fon güvencesinde olmadığının mudiye açıklanmadığı, güven kuruluşu olan davalı savunmalarına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davacının davalı E... Bank A.Ş. Trabzon Şubesi nezdinde açtırdıkları mevduat hesaplarının, bu bankaca dava dışı K.K.T.C.'de mukim E... Bank Off-Shore Limited hesabına havale edildiği, sorumluluklarının bulunmadığı gerekçesiyle ödenmediği iddiasına dayalı alacağın tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Uyuşmazlık, davacıların işleminin niteliğinin ne olduğu hususunda toplanmaktadır.
3182 sayılı önceki Bankalar Kanunu'nun 74 ve yürürlükteki 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 7/5 maddelerinde düzenlenen Off-Shore bankacılık ( "kıyı bankacılığı" veya "dıştan dışa bankacılık" ) daha çok serbest bölgelerde faaliyet gösteren, ulusal bankacılık sisteminin dışında ve kanuni ihtiyatlar bakımından muafiyetler tanınmış, sözleşme faizi yönünden sınırlamalara tabi olmayan, diğer yasal sınırlamaların ise son derece yumuşatıldığı, vergi ve denetim kolaylıkları tanınan ve temel amacı yabancı para ve sermaye piyasalarıyla bütünleşme ve uluslararası bankacılık işlemleri hacmini genişletme amacı ile kurulan, bunun için de müşteri hizmetlerinde dinamizm ve esneklik sağlanan ve bankacılık lisansının alındığı ülkede ikamet edenlere kapalı olan bir bankacılık türüdür. Ülkemizde de, son yıllarda ulusal bankalar aracılığı ile tasarruf sahiplerince yurtdışındaki Off-Shore bankalarına hesap açtırma işlemlerinin yaygınlık kazandığı bilinmektedir.
Borçlar Kanunu'nun 1 nci maddesi hüküm uyarınca, tarafların karşılıklı ve birbirlerine uygun irade açıklamalarıyla yani hukuki bir sonucu sağlama amacı etrafında birleşmeleriyle sözleşme ilişkisi kurulmuş olur. Aynı Yasa'nın 18/ı maddesi hükmü ile de, bir sözleşmenin nitelik ve koşullarını belirlemede, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları deyimler ve tanımlara bakılmayarak gerçek ve ortak amaçlarını gözetmek gerekmektedir. Yani, sözleşme ilişkisini kuran irade açıklamalarının mahiyeti ve özü konusunda belirsizlik veya duraksama doğuran yönler varsa bunları aşabilmek için sözleşme taraflarının ortak ve gerçek amaçlarının ne olduğuna bakılarak yorum yapılması gerekir. Yorum, hukuki işlemde yer alan irade açıklamalarının içeriği ve bunların hukuki sonuçlarının saptanmasıdır. Bu yapılırken, irade açıklamalarının özü ve sözleşme ilişkisi süreci boyunca tarafların davranışlarının gözetilmesi, şayet bu veriler yeterli olmazsa güven ve objektif iyiniyet ilkelerinin denetleyici-sınırlayıcı ışığı altında sözleşmenin niteliğinin belirlenmesi gerekir.
Somut uyuşmazlığa gelindiğinde, davacı tasarruflarını anılan Off-Shore şirketi hesabına havale edildiği açıklaması taşıyan makbuz, havale gönderme, hesap açma talimatı ve adına hesap açıldığını gösterir hesap cüzdanlarına herhangi bir itirazda bulunmamıştır. Diğer bir deyişle, davacı yüksek faiz getirili ve fakat Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kapsamı ve güvencesi dışında kalan bu hesap türünü seçip benimsemiştir.
Yukarıdan beri açıklanan nedenlerle, davacıların öncelikle hesapların adına düzenlendiği Off-Shore bankası olan ve Kıbrıs'ta mukim E... Bank Off-Shore Limited'e başvurmadan, işbu davanın o banka adına işlem yaptığını savunan E... Bank aleyhine açılması ve böyle bir davanın bu aşamada dinlenmesi de mümkün değildir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, 06.10.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy