(818 S. K. m. 110)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kadıköy Asliye 3.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 20.11.2001 tarih ve 2000/439 - 2001/1282 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 25.02.2003 günde birleşen davanın davacıları E... ve Ş... T.A.Ş. avukatları Ercan Alper ve Nesrin Bozcuk ile birleşen davanın davalısı L... And Ltd.Şti. avukatı Ali Şanver ile S... Şener İnş. ve Tic.A.Ş. avukatı A.Güven Esin gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacılar vekilleri, asıl ve birleşen davada davalılar arasındaki eser sözleşmesi sonrasında müvekkilleri tarafından davalı S... Şener İnş.San. ve Tic.A.Ş. lehine, muhatabı L... and Toubro Ltd.Şti. olan avans teminat mektupları düzenlediklerini, davalı L... and Toubro'nun avans teminat mektupları ile garanti olan avansın önemli bir kısmını geri aldığını, bir kısmını ise alabilme imkanı olmasına rağmen almadığını ve teminat mektuplarıyla garanti olunan riskin doğumuna isteyerek, kötüniyetli davranışlarıyla sebep olduğunu ileri sürerek, dava konusu teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline, davalılarca yaratılan müdahale ve muarazanın önlenmesine, davalılar arasındaki taşeronluk sözleşmesi gereği Viyana Hakem Heyetinin 02.12.1996 tarihli kararının Türkiye'de tenfiz şartlarının bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı S... Şener İnş.San.ve Tic.A.Ş. vekili, edimlerini yerine getirmeyen diğer davalının kötüniyetli olduğunu belirtmiştir.
Diğer davalı vekili, davacılar tarafından garanti edilen hususun teminat mektuplarının lehtarı ile muhatabı arasındaki ilişkiden bağımsız olduğunu, riskin doğumuna müvekkilinin sebebiyet vermediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davanın reddine dair verilen kararlar, Dairemizce davacılar yararına bozulmuş, mahkemenin direnme kararı da Yargıtay Yüksek Hukuk Genel Kurulu kararı ile bozulmuştur.
Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda, avans teminat mektubu giderinin tazmininin istenmesi için avansın ödenmemesinin -riskin doğmasının- yeterli olduğu, diğer def'i ve itirazları garanti veren bankaların ileri süremeyeceği, teminat mektuplarında öngörülen meblağların lehtara ödendiğinin anlaşıldığı, teminat mektuplarının yürürlüğe girmesi için avansların lehtara ödenmesinin yeterli olacağı, avansların teminat mektubunda öngörülen hesaptan başka bir hesaba ödenmesinin bankaların tazmin yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı gerekçesiyle, mahkemenin 1997/103 Esas ( Yeni 2000/439 E ) sayılı dosyada görevsizlik kararı verildiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, hakem kararının tenfiz şartları bulunmadığına ilişkin davada verilen karar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespitine dair davaların ve davalı L... Toubro'nun icra-inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1-Davacılar vekili, müvekkillerince düzenlenen avans teminat mektuplarının muhatabı olan davalı L... and Toubro Ltd.nin, teminat mektuplarıyla garanti olunan riskin gerçekleşmesine isteyerek ve kötü niyetle neden olduğunu ileri sürerek, teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti ile, davalılarca yaratılan müdahale ve muarazanın önlenmesine karar verilmesini istemişlerdir.
Davacı bankalar tarafından düzenlenen teminat mektuplarının, gerek Dairemizin bozma kararında, gerekse Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma kararında belirtildiği üzere, avans teminat mektubu olduğu tartışmasızdır. Dava konusu avans teminat mektupları, davalılar arasındaki taşeronluk sözleşmesi gereği, davalı L... and Toubro Ltd tarafından diğer davalı S... Şener İnş. San ve Tic. A.Ş.ne verilecek avansın teminatı olarak düzenlenmiştir. Davalılar arasındaki sözleşmenin 4.3 ncü maddesinde "Avansın geri alınması, taşerona ödenecek tutarın % 20'si kesilerek yapılacaktır ve bu kesinti, tüm avans geri alınıncaya kadar devam edecektir. Banka garantisinin tutarı, geri alınan avans tutarı kadar azaltılacaktır." hükmü yer almaktadır. Her ne kadar bu hüküm davalılar arasındaki sözleşmede yer almakta ise de, teminat mektubunu düzenleyen davacı bankalar da, sözleşmenin bu hükmünü muhataba karşı ileri sürme hakkına sahiptir. Kaldı ki, davacı Ş... A.Ş. tarafından düzenlenen teminat mektubunda da benzer hüküm yer almaktadır.
Mahkemece, davalılar arasındaki taşeronluk sözleşmesinin 4.3 ncü maddesi hükmünün, teminat mektuplarını düzenleyen davacı bankalar tarafından, teminat mektubunun muhatabı olan davalı L... and Toubro Ltd.ne karşı ileri sürebileceği ve buna göre davacılar vekilleri ve davalı S... Şener İnş. San ve Tic A.Ş. vekilinin iddia ve kanıtlarının değerlendirilmesi gerektiği düşünülmeden, yazılı gerekçeyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle davacılar ve davalı S... Şener İnş. San ve Tic A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir.
2-Davalı L... and Toubro Ltd vekilinin temyizine gelince; Bozma sebep ve şekline göre davalı L... and Toubro Ltd vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda ( 1 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilleri ile davalı S... Şener İnş. San ve Tic AŞ vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacılar ve davalı S... Şener İnş. San ve Tic AŞ yararına BOZULMASINA, ( 2 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı L... and Toubro Ltd vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 275.000.000.-TL duruşma vekillik ücretinin Avukatlık Ücret Tarifesi'nin 21 nci maddesi gereğince KDV'si ile birlikte davalı L... and Toubro Ltd.Şti.nden alınarak davacılar ve davalı S... Şener İnş.San. ve Tic.A.Ş.ne verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 21.10.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy