(818 S. K. m. 270) (3095 S. K. m. 2)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 9. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 13.05.2004 tarih ve 2002/321-2004/201 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 13.12.2005 günde davacı avukatı Hanife Aslan gelip, davalı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ahmet Susoy tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalının Ermenek İlçesi sınırları içinde kalan İR.1821 ruhsat sayılı kömür madenini rödovans karşılığında işletmesi amacıyla 08.02.2000 tarihli sözleşmenin akdedildiğini, davalının bir süre işletmeye devam etmesine rağmen, 2001 yıl Ekim ayı rödovans payını ödemediğini, alacağın 2001 yılı kesin teminatından karşılandığını, davalıya teminatını eski seviyeye çıkartmasının bildirildiğini, davalının kesin teminat noksanını tamamlamadığı gibi Kasım-Aralık 2001 aylarına ait rödovans paylarını da ödemediğini, davalının sözleşmenin 21/B maddesine dayalı olarak çalışmaya bir süre ara verilmesi talebinin müvekkiline kabul edildiğini, ancak davalının ocağı tamamen terk ederek çalışmalarını tatil ettiği, tekrar ocağa dönmesi için yapılan ihtarında sonuç vermediğini, TKİ yönetim kurulunun 12.02.2002 günlü kararı ile sözleşmenin feshedildiğini belirterek, müvekkilinin sözleşmeden doğan toplam (647.729.761.878) TL. olacağının, asıl alacaklara dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ve KDV'ye tabi alacaklarının faizinin KDV'si ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, dosyadaki kanıtlar, bilirkişi asıl ve ek raporlarına nazaran, davalı yüklenicinin 2001 yılı Ekim ayı rödovans bedelini ödememesi üzerine alacağın teminatta tahsil edildiği, teminatın eski seviyesine çıkartılmaması nedeniyle sözleşmenin 5 nci maddesine aykırı davrandığı, Kasım-Aralık 2001 ayları rödovans bedellerini ödemeyerek sözleşmenin 11 nci maddesi hükmünü ihlal ettiği, böylece davacının sözleşmenin 25 nci maddesinde tanınan yetkisini kullanarak sözleşmeyi tek taraflı fesihte haklı olduğu, davacının sözleşme uyarınca davalıdan talep edebileceği alacak tutarının faiz ve KDV dahil toplam, (345.530.005.299) TL. olduğu gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulü ile (345.530.005.299) TL.nin asıl alacak tutarı (290.756.445.986) TL.ye dava tarihinden itibaren reeskont faizi yürütülmek suretiyle davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, kantar kirası, telefon ve yemek ücreti alacaklarının hesaplama şekline ilişkin olarak 10.03.2004 tarihli bilirkişi raporuna karşı bu yönlerden bir itiraz bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Taraflar arasındaki sözleşmenin "Kesin Teminat" başlığını taşıyan 5.3 maddesi uyarınca, kesin teminat miktarı, ihale yılını takip eden yıllarda her yıl Ocak ayında yeniden belirlenen rödovans fiyatına (TL/Ton) göre belirlenecek olup, işletmecinin hesaplanan kesin teminat tutarını 30 takvim günü içinde TKİ'ye vermek zorunda olduğu belirtilmiş, yine sözleşmenin 25. maddesinde, sözleşmenin feshi nedeniyle gelir kaydedilen teminatın işletmecinin borçlarından mahsup edilmeyeceği belirtilmiştir. Bu durumda, davacının 2002 yılı için işletmeci tarafından verilmesi gereken teminat farkı tutarı ve bunun faizinden doğan isteminin karar yerinde değerlendirilip, tartışılmaksızın gerekçesiz biçimde reddedilmiş olması hatalı olmuştur.
3- Öte yandan taraflar tacir olup, talep gibi 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesi uyarınca, Ekim ayı rödovans borcunun süresinde ödenmemesi üzerine kesin teminattan karşılanan 119.114.335.296 TL'nin sözleşmenin fesih tarihi ile dava tarihi arasında kalan dönem için avans oranında temerrüt faizinin hesaplanması gerekirken, yasal oranda temerrüt faizi tatbiki suretiyle davacının bu kaleme yönelik birikmiş faiz isteminin noksan hesaplanmış olması yanlış olmuş ve kararın açıklanan nedenle dahi davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 ve 3 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 450.00 YTL. duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.12.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy