(6762 S. K. m. 1110/1, 1361) (1086 S. K. m. 516)
Dava: Taraflar arasında görülen davada B. Asliye 2. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 19.09.2003 gün ve 2003/123-2003/378 sayılı kararı bozan Daire'nin 04.10.2004 gün ve 2004/189-2004/9234 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirkete sigortalı film emtiasının, İ'den A'ya denizyolu ile taşınması işini davalının üstlendiğini, varma yerinde malların nemli olduğunun belirlendiğini, müvekkilince sigortalısına 39.128.100.000.-TL ödeme yapıldığını ileri sürerek, bu meblağın temerrüt faiziyle birlikte rücuan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, konşimentonun 24 ncü maddesinde yer alan İngiliz Hukukunun uygulanacağı ve uyuşmazlığın Londra Mahkemelerinde görüleceğinde dair şart uyarınca, mahkemenin görevsiz ve yetkisiz olduğunu süresinde savunarak, davanın öncelikle bu nedenle reddini istemiştir.
Mahkemece, davalının adresi olan İ. itibariyle verilen yetkisizlik kararının davalı vekilince temyizi üzerine karar Dairemizin 04.10.2004 gün ve 2004/189 E,9234K.sayılı ilamıyla ilamda yer alan gerekçelerle bozulmuştur.
Bu kez,davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Dairemizin 04.10.2004 gün ve 2004/189 E,9294 K sayılı ilamıyla özele "...Davacının sigortalısı taşıtan, aynı zamanda alıcı-gönderilen olup, bu husus konşimentodan da anlaşılmaktadır. TTK.nun 1110/1 nci maddesi uyarınca, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki münasebetlerde konşimento esastır.
Dosyada mevcut konşimentonun 24 ncü maddesinde, "Konşimento kapsamında nakliyeciye yöneltilecek herhangi bir talep, İngiliz Yasalarına göre ve sadece Londra'daki Yüksek Adalet Mahkemesi nezdinde karar altına alınacaktır." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümde geçen tahkim şartı, mahkemeye gitme yetkisi vermemekle, uyuşmazlığın çözümünde tek yetkili olarak hakem kararını öngörmekle, kesin, tereddütsüz ve açık olup, davacının sigortalısı, konşimentonun şartları ile de bağlanmıştır. Konşimentoda yer alan tahkim şartı böylece gönderileni bağlayacağı gibi, TTK.nun 1361 nci maddesindeki halefiyet ilkesi uyarınca davacı sigorta şirketini de bağlar.
Tahkim sözleşmesi ile, taraflar, aralarındaki bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için tahkim yoluna başvurmayı ( gitmeyi ) kararlaştırırlar ( HUMK.nun 516 ncı md. ). 24 ncü maddedeki şart, önce göreve,sonra yetkiye ilişkin olup, mahkemenin önce göreve ilişkin olan tahkim şartına göre, değerlendirme yapması gerekirken, önce yetki yönünden davayı ele alması doğru değildir."denilmek suretiyle mahkemece verilen,19.09.2003 tarihli kararın bozulmasına karar verilmiş ise de, konişmentonun 24/1.maddesinde yer alan "...mezkur konişmento kapsamında nakliyeciye yöneltilecek herhangi bir talep İngiliz yasalarına göre sadece Londra'daki Yüksek Adalet Mahkemesi nezdinde karar altına alınacaktır." hükmü tahkim şartı ( Arbitration ) niteliğinde bulunmayıp,yetki ve uygulanacak hukuku seçme klozu ( Law and Jurısdıctıon ) niteliğinde bulunmaktadır. Esasen, 24.maddesinin 3.fıkrası bu yorum tarzını destekler niteliktedir.Taraflar arasındaki yetki şartının kanunen yetkili olan Türk Mahkemelerinin yetkisini kaldırması da düşünülemez.
Somut uyuşmazlıkta taraflar 19.09.2003 günlü oturumda uyuşmazlığa bakmakta İ. Mahkemelerinin yetkili olduğu hususunda anlaşmışlardır. Bu durumda,mahkemece verilen yetkisizlik kararının onanmasına karar verilmesi gerekirken, konişmentoda yer almadığı anlaşılan tahkim şartı uyarınca önce görev hususunun incelenmesinin gerektiğinden bahisle verilen Dairemiz bozma kararının kaldırılarak,19.09.2003 tarihli mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle Dairemizin 04.10.2004 gün ve 2004/189 E,9234 K.sayılı bozma ilamının kaldırılarak, Mahkemenin 19.09.2003 gün 2003/123 E, 378K. sayılı ilamının ONANMASINA., ödediği karar düzeltme harcın isteği halinde karar düzeltme talebinde bulunan davacıya iadesine, aşağıda yazılı bakiye 3.30 YTL. temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 08.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy