(818 S. K. m. 81, 249)
Taraflar arasında görülen davada Uzunköprü Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 29.04.2003 tarih ve 2001/90-2003/180 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi D. Cesur tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkillerinin davalı ile 19.06.2000 tarihli kömür ocağının davalıya iadesi ve davacılara yapılan yatırım karşılığı bedel ödenmesine ilişkin sözleşme ile anlaştıklarını, anlaşmanın 10 maddesine göre toplam 800.000.000 TL. ödeneceğini, davalının bu ödemeleri yerine getirmediğini, sözleşmede belirtilen ödeme günlerinden başlamak üzere yasal ticari iş faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, anlaşma şartlarının davacılar tarafından yerine getirilmediğini, sözleşmenin 1. maddesinde ocağın üç aydır çalışmadığı, su ile dolu olup ağzının yıkıldığı, 6. maddesinde ocağın çalışır durumda devir alınacağı, 11. maddesinde ocak temizliğini yaparak davacıların kendilerine ait olan traktörü ocakta çalıştırıp bedel istemeyecekleri konusunda anlaştıklarını, davacıların ocağı çalışır durumda teslim etmediklerini, 19.06.2000 tarihinden bu yana taahhütlerini yerine getirmediklerini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, ocağın zaten çalışmadığı ve suyla dolu olduğunun sözleşmede belirtildiği, davacılar tarafından temizlenip teslim edileceğine dair bir ibare olmadığı ve sadece ocak temizliği bitene kadar davacılara ait traktörün ocakta çalışacağının belirtildiği, ocakta bir yıkıntının olmadığı ve davacıların ocağı zamanında teslim ederek edimlerini yerine getirdikleri gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, kiralanan kömür ocağının tekrar saha sahibi olan davalıya iadesine ilişkin taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince alacağın tahsili istemine ilişkindir.
Davacıların, davalıya ait kömür ocağını bir süre kiraladıkları ve daha sonra teslim etmek istedikleri, buna ilişkin olarak aralarında 19.06.2000 tarihli sözleşme imzaladıkları hususu taraflar arasında çekişmesizdir. Uyuşmazlık kömür ocağının faal ye çalışır durumda teslim edilip edilmediğine ilişkindir. Sözleşmenin 1. maddesinde ocağın üç aydır çalışmadığı ve su ile dolu olduğu belirtildikten sonra 6. maddesinde çalışır durumda devralınacağı, 10. maddesinde hakkı geçtiği düşüncesiyle davacılara 800.000.000 TL ödeneceği, 11. maddesinde davacılara ait traktörün de ocak temizliği bitene kadar ocakta çalışacağı konuları düzenlenmiştir. BK.nun 81. maddesi uyarınca iki taraflı akitlerde bir akdin ifasını talep eden kimse kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını teklif eylememiş ise karşı taraftan ifa isteyemez. Karşılıklı borç yükleyen bu tür sözleşmelerde aslolan sözleşmenin eksiksiz ifasıdır. Aksi takdirde uygulamada sıkça görüldüğü üzere sözleşmeden beklenen yararlar dengesi bir taraf aleyhine bozulur. Somut olayda, ocağın üç aydır çalışmadığı ve su ile dolu olduğu sözleşme ile belirlenmesine rağmen, dinlenen davacı tanıkları sözleşme öncesi zamana ait beyanlarda bulunmuşlardır. Davacılar tarafından sözleşmenin imzalanmasından sonra ocağın çalışır durumda teslim edildiğine dair başkaca bir delil ileri sürülmemiştir. Mahkemece taraflar arasında imzalanan sözleşme bir bütün halinde değerlendirilmek suretiyle tarafların yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği tespit edilerek, sonucuna göre karar vermek gerekirken, sözleşmeye yanlış anlam verilerek, kömür ocağının davacılar tarafından temizlenip teslim edileceğine ilişkin bir ibare olmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 02.11.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy