(818 S. K. m. 255) (1086 S. K. m. 275)
Dava ve Karar : Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 19. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 06.05.2003 tarih ve 2001/654 - 2003/310 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ata Durak tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı E. Dış Tic. A.Ş.ne ait dava konusu gayrimenkulu 01.06.1995 tarihinde kiraladığını, kira sözleşmesinin 23.06.1995 tarihinde tapuya şerh edildiğini, anılan taşınmazın 06.06.1996 tarihinde davalı tarafından satın alındığını, Kira Sözleşmesi'nin 12 nci maddesi uyarınca eski malikle 03.07.1995 tarihinde bir protokol imzalanarak müvekkil tarafından yapılacak tadilat bedelleri ile bu bedellerin tahliye sırasında mal sahibi tarafından müvekkiline ödenmesi koşullarının belirlendiğini, taşınmazın 20.10.2000 tarihinde tahliye edildiği ve bu hususta ihtarname keşide edildiği halde kiralayana halef olan davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek, (39.612) ABD Doları'nın 20.10.2000 tarihinden itibaren aylık % 2 faiziyle birlikte ödeme tarihindeki kur karşılığının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı-karşı davacı vekili, tapuda şerh edilmeyen 03.07.1995 tarihli protokolün müvekkilini bağlamayacağını, eski malik ve davacı şirket yöneticilerinin aynı kişiler olması nedeniyle protokolün muvazaalı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiş, karşı davada ise davacı tarafından tahliye tarihine kadar ödenmeyen toplam (1.192.620.000.-) TL kira bedelinin temerrüt faizleriyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı ile dava dışı E. Dış Tic. A.Ş. arasında imzalanan 01.06.1995 tarihli sözleşmenin 12 nci maddesi hükmünün bu davanın tarafları yönünden de bağlayıcı olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, buna göre kiracının yaptığı tadilat ve eklentilerin bedeli karşılığında mal sahibine bırakılacağı, 03.07.1995 tarihli protokolde ise yapılacak işlerin tek tek belirlendiği ve bu işlerin davacı tarafından yapıldığı, bedelin ABD Doları'na çevrilmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğu, davacının E. Dış Tic. A.Ş. ile arasında imzaladığı 03.07.1995 tarihli protokole göre davalıdan talepte bulunabileceği, davalının da davacı adına ödediği ve ıslah dilekçesiyle talep ettiği aidat bedeli ile kira paralarını davacıdan isteyebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne, (39.612) ABD Doları'nın 20.10.2000 tarihinden itibaren aylık % 2 faiziyle birlikte ödeme tarihindeki TL karşılığının davalıdan tahsiline, karşı davanın kabulü ile (5.828.107.350.-) TL aidat ile (1.192.620.000.-) TL kira parasının temerrüt faizleriyle birlikte davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı-karşı davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı-karşı davacı banka vekilinin, aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ancak dava, kira sözleşmesinden ve bu sözleşmeye dayalı olarak imzalandığı ileri sürülen protokolden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Davacı şirket ile dava dışı eski malik E. Dış Tic. A.Ş. arasında 01.06.1995 tarihli kira sözleşmesi imzalanmıştır. 23.06.1995 tarihinde tapu siciline şerh verilen bu sözleşmenin 12 nci maddesine göre kiracı, gayrimenkulun esas şeklini bozmadan tadilat ve eklentiler yapabilecek, tahliye sırasında bu eklentiler bedeli karşılığında mal sahibine bırakılacaktır. Davacı ile eski malik arasında imzalanan 03.07.1995 tarihli protokolde ise, 12 nci maddeye dayalı olarak yapılacak tadilatlar tek tek belirlenmiş, toplam (2.250.000.000.-) TL tutarındaki tadilat bedeli (52.817) ABD Doları'na çevrilmiş, tahliye sırasında bu bedelin döviz olarak ödeneceği ve ödemede gecikilmesi halinde % 2 gecikme faizi uygulanacağı kararlaştırılmıştır. Kira sözleşmesinden sonra imzalandığı ileri sürülen bu protokol ise tapu siciline şerh verilmemiştir.
Kira sözleşmelerinin tapu siciline şerh verilmesini etkisi BK. nun 255/2 nci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre şerhten sonra taşınmaz üzerinden mülkiyet veya başka bir ayni hak yahut şerh verilmiş şahsi hak elde edenler, kiracını kira akdi dairesinde gayrimenkuldan intifaına müsaade etmek mecburiyetindedirler. Yeni malikin kira ilişkisine girip girmeyeceği sorunu tartışmalı ise de çoğunlukla kabul edilen görüş uyarınca şerh, kira akdinden doğan borç ilişkisini eşyaya bağlı borç haline getirir ve yeni malik taşınmazı iktisap etmekle bu ilişkiye taraf olarak girer, böylece eski malik borçtan kurtulur. (Prof. Dr. Haluk Tandoğan, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Cilt 1/2, Dördüncü Basım, Sh. 133)
Somut olayda ise, kiracının 01.06.1995 tarihli ve tapu siciline şerh verilen kira sözleşmesinin 12 nci maddesi uyarınca, kiralananda yaptığı tadilat bedellerini yeni malikten isteyebileceği konusunda taraflar arasında çekişme yoktur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, tadilat bedellerinin dövize çevrildiği ve gecikme halinde aylık % 2 döviz faizi uygulanması şartını getiren 03.07.1995 tarihli protokol e dayalı olarak yeni malikten istemde bulunulup bulunulamayacağı noktasında toplanmaktadır. Yukarıdaki açıklamalar uyarınca, tapu siciline şerh verilmeyen bu protokol hükümlerinin yeni malike karşı da ileri sürülebileceğini kabul etmek mümkün değildir. O halde mahkemece, kiracının kiralananda yaptığı tadilat bedellerinin temerrüt tarihi itibariyle TL karşılığı belirlenerek, bu meblağ üzerinden temerrüt faizi yürütülmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı-karşı davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı-karşı davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı karşı davacı banka yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 08.11.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy