(1163 S. K. m. 17)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Adana Asliye 7. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 27.01.2004 tarih ve 2002/1152-2004/23 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 22.02.2005 günde davacı asil Mücahit Uçar ile davalı avukatı Ahmet Yetiz gelip, davacı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan davacı asil ve davalı vekili dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, bu tarihe kadar ödenen paranın, davacıya bağımsız bölümün eksiksiz teslim parası olup, davalı kooperatifin bağımsız bölümün rayiç değeri kadar zenginleştiğini ileri sürerek, şimdilik 30.000.000.000 TL.nın faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, bağımsız bölüm parasının ödendiğine dair iddianın doğru olmadığını, davacının genel kurullarda belirlenen miktarda aidat ödediğini, davacı hakkındaki ihraç kararının 2002 yılında kesinleştiğini ve 2002 yılı bilançosunun henüz genel kurulda görüşülememesi nedeniyle müvekkilinin temerrüde düşmediğini, davacının ancak Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesine göre talepte bulunabileceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacının ödediği paranın denkleştirici adalet ilkesine göre davalıdan alınması gerektiği sonucuna varılarak, 21.132.984.386 TL.nın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif ortaklığından ihraç edildiğini ileri sürerek, yatırılan paranın istirdadını istemiştir. Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona eren ortaklar ile hesaplaşma süresi ve yükümlülükler, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Kooperatif ana sözleşmelerinde de bu konuda düzenlemeler bulunmaktadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. maddesine göre, devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Bilançonun kesinleşmesi ise, bilançonun genel kurulca kabulü ile olur ve alacak en erken bu tarihte muaccel olur. Öte yandan, aynı Yasa maddesinin 2. fıkrasına göre ise kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek nitelikte olan iadeler, genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir.
Davacı hakkında verilen ihraç kararının iptali istemi ile açılan dava, Adana Asliye Ticaret Mahkemesi'nce reddedilmiş olup, karar 24.09.2002 tarihinde kesinleşmiştir. Başka bir ifade ile, davacı hakkındaki ihraç kararı 24.09.2002 tarihinde kesinleşmiştir. Mahkemece, davacı hakkındaki ihraç kararının kesinleşmesinden sonraki ilk genel kurulun ne zaman yapıldığı araştırıldıktan sonra, öncelikle dava tarihi itibariyle davacı alacağının muaccel olup olmadığı belirlenmelidir. Davacı alacağının muaccel olması halinde, Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesi hükmüne göre davacının davalı kooperatiften ne kadar alacağı olduğunun tespiti gerekirken, davacı ödemelerinin, ödeme tarihinden dava tarihine uyarlanması suretiyle alacağın tahsiline hükmedilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 400.00 YTL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalı kooperatif'e verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 22.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy