(818 S. K. m. 19) (4721 S. K. m. 2) (6762 S. K. m. 20)
Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu Asliye 1. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 01.04.2004 tarih ve 2003/206-2004/130 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Dilek Çakıroğlu tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, taraflar arasında Beyazıt İşletme Müdürlüğü hizmet alanındaki abonelerin sayaç endekslerinin endeksörle okunması, periyodik sayaç değiştirme, borçtan dolayı cereyan kesme-açma, sayaç kaldırma, sayaç mühürleme hizmetlerini yapmak üzere 22.4.2002 tarihinde sözleşme imzalandığını, müvekkilinin edimlerini yerine getirmesine rağmen davalının sözleşmenin yapılmasından çok sonraki haksız ve keyfi bir yorumuyla daha önce ödediği 35.461.000.000 TL'yi 6.2.2003 tarihindeki davacı hak edişinden kestiğini, müvekkilinin 7010 kod no'lu abonelerin okumasına devam ettiğini, bu hizmetlerinin karşılığının 13.329.000.000 TL olması nedeniyle davalıdan olan toplam alacağının 48.790.000.000 TL'ye yükseldiğini, problemin yüklenicinin sayaç okuma işine başladığı tarihten önce Bedaş' ın tahmine dayalı fatura düzenlemesi ve abonelerin bir kısmının kurumdan alacaklı duruma geçmesi nedeniyle yaptıkları okumalarda fatura tanzim edilememesinden kaynaklandığını, sadece fatura tanzim edilememesinin hizmetin yapılmadığı anlamına gelmediğini ileri sürerek anılan meblağın 6.2.2003 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, sözleşmenin ayrılmaz parçası olan Teknik Şartname'nin 3.1.3. maddesinde açıkça tahakkuka bağlanan fatura sayısı x ana hizmet bedeline göre yükleniciye ödeme yapılacağının belirtildiğini, bu nedenle okuması yapılmak üzere endeksöre indirilen abonelerde ilk endeks. ile son endeks arasındaki farkın sıfır olduğu durumlarda yükleniciye ödeme yapılamayacağını, ödeme için fatura tanziminin zorunlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre, ihtilafın 7010 kod numarası ile ifade edilen sayaç okuma bedelinin ne şekilde ödeneceğine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin ayrılmaz parçası olan teknik şartname hükmüne göre davacı yükleniciye endeks okuma işi için ödeme yapılabilmesinin, okuma sonunda dönem faturası düzenlenmesini gerektirir bir tahakkukun mevcut olmasına bağlı olduğu, diğer bir ifade ile bu hizmet yönünden ödeme yapılmasının tahakkuka bağlanan fatura sayısına bağlandığı, tahakkuk faturası yoksa ödeme yapılmasının da mümkün olmadığı ve BK'nun 19. maddesi gereğince tarafların sözleşme hükümlerine uymaları gerektiği, bu nedenle bilirkişi düşüncesine itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Taraflar arasındaki 22.4.2002 tarihli sözleşmenin ayrılmaz parçası ve tamamlayıcı belge niteliğindeki "Endeks Okuma İşinin 3. Şahıslara Endeksörle Yaptırılmasıyla İlgili Teknik Şartname"nin 3.3.1. maddesinde davacı yüklenicinin yapacağı işler (ana hizmet); elektrik abonelerine ait sayaçların, endeks tespiti, tespit edilen endekslerin endeksöre kaydedilmesi, bildirim tanzimi ve aboneye bırakılması, durum kodu konmasına yönelik abone sayaçlarının ve mühürlerinin kontrolü, kaçak ve usulsüz elektrik kullananların tespiti, büroda fatura kontrolü, raporlama ile tespit edilmiş bilgilerin TEDAŞ 'taki bilgisayara aktarılması olarak sayılmış aynı maddede yükleniciye ödenecek bedel "TEDAŞ tarafından okunmak üzere yönlendirilen abonelerden ö emisyon dönemi içinde çıkan ve dönem faturası olarak bilinen, tahakkuka bağlanan fatura sayısı x ana hizmet bedeli yükleniciye ödeme yapılacaktır" şeklinde belirlenmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının sayaç okuma işine başlamasından önce davalının tahmine dayalı fatura düzenlemesi ve abonelerin bir kısmının bu şekilde davalıdan alacaklı konuma gelmesi nedeniyle yapılan okumalarda fatura tanzim edilememesi, bu durumda yükleniciye ödenecek bedelin fatura tanzimine bağlı olup olmadığı hususundadır. Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün işletme müdürlüklerine hitaben yazdığı 12.12.2000 tarihli yazıda; sayaç işaretinin takribi ilerletilmesi nedeniyle abonenin alacaklı olması, tesisat mahallinde tüketimin bulunmaması gibi durumlarda endeksöre endeks bilgisi girmesine rağmen tüketim farkının O olması veya eksi bakiye vermesi nedeniyle fatura çıkmayan yerler için yüklenici ye ana hizmet ücretinin ödenmesine karar verildiği bildirilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin imzalanmasından sonra Müesseseler Tahakkuk ve Tahsilat Dairesi Başkanlığı'nın 20.12.2002 tarihli yazısında bildirildiği üzere 7.7.2002 tarihli yönetim kurulu kararı ile şartnamenin yeniden düzenlendiği, yüklenicilere yapılacak ödemelerin (hak edişlerin) tahakkuk yönteminin değiştirildiği, uygulamada birlik sağlamak amacıyla teknik şartnamenin açıklama ve uygulamasının; endeksöre indirilen abone sayısına göre değil, okuma sonucu endeksör kayıtlarında alınan bilgilere göre tahakkuk ettirilen fatura adedi x ana hizmet bedeline göre ödeme yapılacağı, ilk endeks ile son endeks arasındaki farkın O olması halinde yükleniciye bu aboneler için ödeme yapılmayacağı şeklinde olduğu belirtilmiş, davalı bu yazıya istinaden daha önce davacıya ödediği hizmet bedelini davacının hak edişinden kesmiş, daha sonra bu tür durumlar için yükleniciye ödeme yapmamıştır.
31.12.2003 tarihli bilirkişi raporunda da vurgulandığı üzere, sözleşme tarihinde tahakkuka bağlanan fatura sayısı ödeme için esas alınmış, daha sonra TEDAŞ Yönetim Kurulu kararıyla şartnamenin ilgili maddesindeki tahakkuka bağlanan fatura adedi, tahakkuk ettirilen fatura adedi olarak değiştirilmiştir. Sözleşme bütün olarak esas alındığında, önceki uygulamaya itibar ederek sözleşme imzalayan davacının emeği gözardı edilerek, ilk ve son okuma arasındaki farkın 0 olması halinde davacı sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen (endeks okuma, bilgisayar kayıtlarına geçme gibi) fatura düzenlenmediği için kendisine ödeme yapılmaması, bir süre uygulandıktan sonra sözleşmede tek taraflı değişiklik yapılması ve ödenen hizmet bedelinin hak edişten kesilmesinin MK'nın 2. maddesi ve TTK' nın 20. maddesine aykırılık teşkil ettiği, Teknik Şartnamenin 3.3.1. maddesi yorumunda tahakkuk ettirilen fatura sayısının esas alınamayacağı gözetilmeksizin yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 02.05.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy