(Eşyaların Karayolundan Uluslar Arası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m. 17)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kadıköy Asliye 3. Ticaret Mahkemesince verilen 02.03.2004 tarih ve 2002/543-2004/167 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı UPT. A.Ş vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirkete taşıma sigorta poliçesi ile sigorta forklift in İngiltere'den Türkiye'ye taşınması işini davalılardan UPT A.Ş. nin üstlendiğini, bu davalının sorumluluğunu CMR Sigorta Poliçesi ile diğer davalının üstlendiğini, varma yerinde emtianın hasarlı olduğunun tespiti üzerine müvekkilince sigortalısına 3.161.000.000 TL. ödeme yapıldığını ileri sürerek, bu meblağın temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı sigorta vekili, olaydan önce poliçenin süresinin dolduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı vekili, dava dışı gönderen-yükleyen firmanın yükleme kusuru nedeniyle, virajdan dönerken yükün kayarak kasayı kırıp, yere düştüğünü savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi kurulu raporuna göre, davalılardan taşıyanın yüklemeye nezaret görevini iyi yerine getirmediği, varma yerine yakın bir yerde viraja sert girilmesi sonucu yükün kayıp düştüğü, poliçenin olaydan önce süresinin dolduğu gerekçesiyle, davanın davalıdan sigorta bakımından reddine, diğer davalı bakamından kabulüne karar verilmiştir.
Dava, karayoluyla uluslararası nakli davalı tarafından üstlenilen emtianın taşıma esnasında hasarlanması nedeniyle sigortalısına hasar bedelini ödeyen sigortacının, sigortalısının haklarına halef olarak açtığı tazminat istemine ilişkin bulunmaktadır.
Uyuşmazlığa uygulanması gereken Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi İle İlgili Anlaşma (CMR)'nin 17/1 nci maddesi uyarınca kural olarak taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edilinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve vukubulacak hasardan sorumlu ise de, aynı Konvansiyon'un 17/4-c maddesi uyarınca, malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından taşınması, yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması nedeniyle oluşan hasarlardan dolayı taşıyıcının ibra edileceği belirtilmiştir. Davaya konu uyuşmazlıkta,yanıt dilekçesinde yüklemenin dava dışı gönderen tarafından yapıldığı savunulmuştur. Yukarıda açıklanmaya çalışıldığı üzere, gönderenin taşıması üstlenilen forkliftin istifini yanlış yapmış olması halinde anılan hükümler uyarınca, taşıyıcının tazminatla sorumlu tutulması düşünülemezse de, yükleme ve istif hatasının, ayrıca bir araştırmaya gerek duyulmaksızın kolaylıkla fark edilebileceği hallerde, taşıyıcının durumu gönderene duyurarak onu uyarması M.K'nun 2.maddesinde yer alan dürüstlük ilkesinin bir gereğidir. Dolayısıyla uyarının yapılmadığı hallerde, zararın gönderen ile taşıyıcı arasında B.K.nun 44 ncü maddesi uyarınca paylaştırılması uygun olur. (Bkz. Doç. Dr. Sabih ARKAN, Karada Yapılan Eşya Taşımalarında Taşıyıcının sorumluluğu, 1982 Ankara, sayfa 124).Dairemiz'in yerleşik uygulaması da bu yöndedir.
Somut olayda, hükme esas bilirkişi raporunda, forklift emtiasının bağlantı kayışları ve vidalarla bağlı olduğu,uzun süren taşımada normal sarsıntılara karşı bir zarara uğramayıp, varma yerine yakın bir yerde sert bir virajdan dönüş sırasında,emtianın bağlantılardan kurtularak, kamyon kasasını kırıp, yere düştüğü tespitlerine yer verilerek, sürücünün, yüke uygun şekilde virajdan dönüş yapmadığı ve bu nedenle de, tam kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır. Oysa, bu tespitler, daha çok yükleme kusurunun varlığını çağrıştırmaktadır. Davalılardan taşıyan vekili, rapora itirazında, bu yöne işaret etmiştir. Gerçekten de, istiflemenin her türlü yol koşulu öngörülerek, doğru, yeterli ve güven verici şekilde yapılması gerekmekte olup, taşıma boyunca, pek çok virajdan dönen aracın, son aşamadaki bir virajdan dönerken, yükün bağlantılardan kurtulması, sürücü kusurundan çok baştan beri olan ve fakat seyahat boyunca artan yükleme kusurunun varlığını ortaya koymaktadır. Yükleme taşıyıcıya ait değilse, taşıyıcının, sadece yüklemeye nezarete ilişkin bir sınır ve seviyede kalan bir kusur hali dışında sorumluluğu bulunmadığının kabulü gerekir. Nitekim, sürücünün dönüşü sert yaptığına ilişkin maddi bir tespit olay yeri tespit tutanağında ve sürücü beyanında bulunmamakta olup, raporda ve hüküm gerekçesinde bunun aksine varılan sonucun dayanakları da gösterilmiş de değildir. Mahkemece, ek rapor da alınmamıştır.
Bu durumda mahkemece,bu davalı vekilinin savunması üzerinde yeterince durularak,yüklemenin taşıyıcıya ait olmadığının belirlenmesi halinde, kusurun ağırlıklı bölümü yükleyen üzerinde bırakılacak şekilde, davalılardan taşıyıcının müterafik kusur oranı belirlenerek, oluşacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, bu yönden eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Öte yandan, olay tarihini kapsayan CMR sorumluluk sigorta poliçesinin varlığı, aynı davalı vekilinin rapora itiraz dilekçesinde bildirilmiş ve ibraz edildiği belirtilmiş ise de, dosyaya sunulmamış, ancak mahkemece de bu husus hatırlatılmamış ve ibraz ettirilmemiş,diğer davalı sigorta hakkındaki dava, davacının daha önce dayandığı ve olay tarihini kapsamayan poliçe nedeniyle reddedilmiş olup, temyiz dilekçesine olay tarihini kapsayan poliçe fotokopisi eklenmiştir. Müteselsil sorumluluk noktasında temyizde hukuki yararı bulunan taşıyan vekilinin ibraz ettiği bu poliçe değerlendirilmek, sonucuna göre karar verilmek üzere hükmün bu nedenle de, davalılardan taşıyan şirket yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan nedenlerle,davalılardan UPT. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın, bu davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 06.06.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy