(2004 S.K. m.72)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kadıköy Asliye 2.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 24.09.2003 tarih ve 2001/103-2003/937 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 07.12.2004 günde davacı avukatı İbrahim A ile davalı avukatı Muharrem K gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili bankanın Altunizade Şube müşterisi olan A Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. tarafından 5 adet çekin tahsil amacı ile verildiğini, bu çeklerin K Genel Müdürlük Çek Takas bölümünde iken kaybolduğunu, soruşturma devam ederken 4 adedinin bankaya getirildiğini, diğerinin ise iptali için müvekkilince açılan davada ödeme yasağı kararı verildiğini, 08.01.2001 tarihinde Oğuzhan T tarafından çekin E Bankası'na ibraz edilerek karşılıksız kaşesi vurulduğunu, 24.01.2001 tarihinde ise çekte ciranta olarak görünen davalının müvekkilinin müşterisi olan A A.Ş. aleyhinde icra takibi başlatması üzerine, müşterinin mağdur olmaması için müvekkilince ihtirazı kayıtla icra dosyasına çek bedelinin ödendiğini, kayıp olan çeki şu anda elinde bulunduran davalının çek üzerinde yasal hakkı bulunmadığını ileri sürerek, çekin istirdadını, 08.05.2001 tarihli dilekçe ile de, davanın bedele dönüşmesi nedeniyle çek bedelinin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin çekin meşru hamili ve iyiniyetli 3 ncü kişi olduğunu, olayda müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu olan 08.01.2001 tanzim tarihli çekin hamili ve ilk cirantası durumunda olan A Akaryakıt Dağıtım ve Pazl. A.Ş. tarafından davacı banka şubesine tevdi edildiği, davacı bankanın çek takas bölümünde iken bu çek ile birlikte 5 adet çekin bilinmeyen bir sebep ile kaybolduğu, bilahare kayıp çeklerden 4 adedinin bulunarak bankaya iade edildiği, davacı bankanın kayıp çekten dolayı temel ilişkiden doğan edimini yerine getirerek bu çekten doğan alacağı ödediği, dava konusu çekin davacı bankaya tevdi edildiği tarihte çekin üzerindeki diğer ciroların bulunmadığı, şayet bulunmuş olsa idi çeki bankaya tevdi eden son hamil olması gerektiği, takas merkezinde çekin ne şekilde kaybolduğu ve diğer cirantaların elinene şekilde ve hangi ticari ilişki ve amaçla cirolarının sağlandığının bilinmediği, bu durumda çeki bankaya tevdi eden ilk hamil ve ciranta A Petrol şirketinin devir cirosu ile son hamilin davacı banka olduğu, dava konusu kayıp çeki elinde bulunduran davalının çekin son hamili olmadığı ve çek üzerinde yasal bir hakkının bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu çekin davalıdan istirdadı ile bu çekin davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Davacı vekili, müvekkili bankaya tahsil için verilen çekin takas bölümünde kaybolduğunu, çekin hamili olduğunu iddia eden davalı tarafa icra takibi sonrasında çek bedelinin ödenmek zorunda kalındığını ileri sürerek, ödenen bedelin istirdadını istemiştir.
Mahkemece, davalı asilin 06.02.2001 tarihli hazırlık ifadesinde belirtilen olayların, ticari hayata aykırı olup inandırıcı bulunmadığı yönündeki bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde karar verilmiş ise de, davalı vekili, dava konusu çek ile ilgili olarak davacının şikayeti üzerine müvekkilinin de aralarında bulunduğu sanıklar hakkında İstanbul 2.Sulh Ceza Mahkemesi'nde 2001/1355 Esas numarası ile dava açıldığını belirtmiştir. Bu beyan karşısında mahkemece anılan ceza dava dosyası getirtilerek bu beyanın gerçekleşmesi halinde bu dava dosyasının sonucu beklenilerek, ceza dosyasında verilen karar ve toplanan deliller ile işbu dava dosyasındaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davalı tarafın bu savunması üzerinde durulmadan, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
2- Kabul şekline göre davacı vekilinin temyizine gelince; Dava dilekçesinde, dava konusu çekin istirdadı istenmiş ise de, 08.05.2001 tarihli dilekçe ile, dava konusu çek bedelinin, icra takibi sonrasında davalıya ödendiği belirtilip, çek bedelinin istirdadına karar verilmesi istenilmiştir. Mahkemece, davacı vekilinin 08.05.2001 tarihli dilekçesinde yazılı talebi dikkate alınmadan, çek bedeli yerine, çekin istirdadına karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın ( 1 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı yararına, ( 2 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 400.000.000.-TL duruşma vekalet ücretinin her bir taraftan alınarak yek diğerine verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07.12.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy