(2004 S. K. m. 67)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Bursa Asliye 1 Ticaret Mahkemesi'nce verilen 24.12.2003 tarih ve 2002/100 - 2003/695 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davalı karşı davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 05.07.2005 günde davalı karşı davacı avukatı S. S. U. gelip, davacı karşı davalı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi A. O. tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, asıl ve birleşen davada davalının Amerika'dan ithal ettiği emtiayı gümrükten çekmeyerek müvekkilinin bekletilen konteyner için ardiye ve demuraj ücreti ödemek zorunda kaldığını, ödenmeyen tutarlar için düzenlenen fatura bedelinin tahsili amacıyla girişilen icra takibine davalının itiraz ettiğini ileri sürerek, her iki icra takibine vaki itirazların iptali ve % 40 inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin Amerika'da mukim D. P. isimli firmadan internet üzerinden 186 kg ağırlığında 828.05 USD mal bedeli ve 560 USD navlun bedeli tutarında temizlik maddesini kapıda teslim şartlı olarak sipariş ettiğini, davacı ile herhangi bir ilişkileri bulunmadığını, ilk defa davacının adına müvekkiline gönderilen konişmento ile karşılaştıklarını, davacının malları teslim için afaki rakamlar talep etmesi üzerine malların gümrükten çekilmesinden vazgeçildiğini savunarak, davanın reddi ile bedeli ödenmiş malların teslim edilmemesi nedeniyle 1.388.05 USD mal bedeli, 1.100.000.000.-TL iş kaybı zararının davalı/karşı davalıdan tahsilini istemiştir.
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve tarafların defterlerinin incelendiği bilirkişi raporuna göre, davacının davalıya ait temizlik emtiasını yurt dışından Bursa Gümrüğü'ne getirip teslim ettiği ve gümrükleme giderlerini yaptığı, bu nedenle davalıdan taşıma ve gümrük işlemlerinden dolayı alacaklı olduğu, bu bedellere ilişkin düzenlenen fatura tutarları açısından asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, davalı/karşı davacının teslim almadığı malın bedelinin ödenmiş olmasına dayalı talebinin yerinde görülmediği, zira, Gümrük Müdürlüğü'nü yazdığı yazı ile malların millileştirmesini istediği, millileşen mal bedelinin karşı davalıdan istenemeyeceği gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, davalının internet aracılığıyla kapıda teslim şartıyla yurt dışından satın aldığı temizlik maddelerinin gümrük masraflarını ödenmemesi nedeniyle bekletilmesi sonucunda davacı yanın demuraj alacağı oluştuğundan bahisle giriştiği icra takibine vaki davalının itirazının iptali istemine ilişkindir. Karşı dava ise, davalının sipariş verdiği malların kendisine teslim edilmemesi nedeniyle dava dışı satıcıya ödediği mal bedeli ve navlun alacağının davacı-karşı davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Asıl ve karşı davanın çözümlenmesi için öncelikle konişmento da forwarder, yani gönderenin (satıcının) acentesi olarak gösterilen davacı ile alıcı davalı arasındaki ilişki, ayrıca dava dışı satıcı ile davalı arasındaki ilişki ve bunun yanında satıcı ile davacı (forwarder) arasındaki hukuki ilişkilerin tespiti gerekmektedir. Uyuşmazlık alıcı davalı ile satıcı dava dışı firma arasındaki kapıda teslim şartlı satışta davalının ödediği navlun ve mal bedeli karşılığında malın teslimi isteme hakkını kime karşı ileri sürülebileceği, davacının da forwarder sıfatı ile davalı alıcıdan demuraj bedeli talep edip edemeyeceği noktasındadır. Bu şekilde belirlenen uyuşmazlığın çözümü aralarında gümrükçü, ithalat/ihracatçı ve hukukçu bilirkişilerden oluşan kurul aracığıyla alınacak bilirkişi raporu ile yukarıda belirtilen taraflar ve dava dışı satıcı firma arasındaki hukuki ilişkilerin ve sorumluluklarının belirlenmesini gerektirmektedir. O halde mahkemece, bu hususlar üzerinde durulmaksızın salt defter incelemesine dayalı olarak yazılı şekilde eksik inceleme sonucunda hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı-karşı davalı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 400.00 YTL duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07.07.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy