(6762 S. K. m. 52)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 6.Ticaret Mahkemesi'nce verilen 23.12.2003 tarih ve 1999/1188 - 2003/1711 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı Uran Holding A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Pınar Ş. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili Uran isminin ticari unvan olarak ilk defa 08.02.1974 tarihinde müvekkil şirketlerin kurucusu M. İsmet Uran'ın sahibi olduğu Uran Mühendislik-M.İsmet Uran firması tarafından kullanılarak tescil edildiğini Uran isminin 1989 yılında M.İsmet Uran adına marka olarak da tescil edilerek koruma altına alındığını Uran unvan ve markasının sahibi M. İsmet Uran'ın daha sonra müvekkil firmalardan Uransan Dış Tic.Taah.ve Yat.A.Ş.ni 1981 tarihinde, Uran Holding A.Ş.ise 1983 tarihinde kurduğunu, Holding'in bünyesinde Uransan A.Ş.den başka şirketlerin de bulunduğunu ve hepsinin Uran unvanını taşıdığını, Uransan Dış Tic.Taah.ve Yat.A.Ş.nin unvanın ayrıca marka olarak tescil edilerek koruma altına alındığını, müvekkili firmalar ile iştiraki olduğu firmalar tarafından 25 yıldır aralıksız olarak kullanılan Uran ticari unvanının daha sonra kurulan davalı şirketler tarafından ticari unvan olarak kullanılmasının bu firmaların bir Uran Holding kuruluşu olduğu intibaını uyandırarak müvekkili firmaların unvanı ile iltibasa neden olduğunu ileri sürerek, ticari unvana vaki tecavüzün önlenmesine, davalıların ticari unvanlarının başındaki Uran ve Uransan ibaresinin iptali ile ticaret sicilinden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar Uran Ahşap San.Ltd.Şti. ve Uran Mut.San.ve Tic.Ltd.Şti. vekili, müvekkili şirketler ile davacı şirketlerin iştigal konularının farklı olması nedeniyle hitap ettikleri müşteri çevrelerinin de tamamen farklı olduğundan ticaret unvanları arasında iltibas bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı Uran Otomotiv Tic.ve San.Ltd.Şti. vekili, müvekkili şirketin ortaklarından Ahmet Uran'ın kurduğu veya ortak olarak girdiği bütün şirketlerde Uran soyadını kullandığını, dolayısıyla haksız rekabet oluşturan bir eylemlerinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı Uran Holding topluluğunun tanınmışlığı ve büyüklüğü nedeni ile davalı şirketlerin ticari unvanlarının hitap ettiği çevreler bakımından davacı şirketlerin ticari unvanları ile iltibas yaratmayacağı gerekçesiyle bu davacı yönünden açılan davanın reddine, diğer davacı Uransan Dış Tic. Taah. ve Yat. A.Ş. yönünden ise davalılardan sadece Uransan İth. İhr. Paz. Amb. San. Ltd. Şti. yönünden faaliyet alanları ve hitap edilen müşteri kitleleri itibariyle Uran ticari unvan ve markasının kullanılmasının haksız rekabet teşkil ettiği gerekçesiyle, davacı Uransan Dış Tic. Taah. ve Yat. A.Ş.nin davalı Uransan İth. İhr. Paz. Amb. San.Ltd. Şti.ne karşı açmış olduğu davanın kabulüne, bu şirketin davacı şirketin ticari unvanına vaki tecavüzünün önlenmesine ve davalının tescilli ticari unvanındaki Uransan kelimesinin Ticaret Sicilinden terkinine ve ticaret unvanından çıkarılmasına, hüküm özetinin gazetede ilanına,davacı Uransan Dış Tic. Taah. ve Yat.A.Ş.nin diğer davalılara karşı açtığı dava ile davacı Uran Holding A.Ş. tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı Uran Holding A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Dava, tescilli ticaret unvanına vaki tecavüzün önlenmesi ve davalıların unvanlarında geçen Uran ve Uransan sözcüklerinin ticaret sicilinden terkini istemlerine ilişkindir.
T.T.K.nun 52 nci maddesine göre, tescil ve ilan edilmiş ticaret unvanını kullanma hakkı münhasıran bu unvan sahibine aittir. Davacı taraf, Uran sözcüğünün ticari unvan olarak ilk defa 08.02.1974 tarihinde Uran Mühendislik-Mustafa İsmet Uran olarak tescil ve ilan edildiğini belirtmiş olup, bu husus dosyadaki ticaret sicil bilgileri ile de doğrulanmaktadır. İlk kez gerçek kişi tacire ait ticaret unvanı olarak tescil edilen Uran sözcüğü, gerçek kişi Mustafa İsmet Uran'ın kurucularından olduğu Uran Holding A.Ş. olarak 19.07.1983 tarihinde ticaret siciline tescil edilmiştir. Holding yapılanması hususunda T.T.K.da her hangi bir düzenleme yer almamaktadır. Ancak, holding şeklinde anonim şirket kurulmasına yasal bir engel bulunmadığı gibi, günümüzde bu tür oluşumlar giderek artmaktadır. Holding, bir anonim ortaklığın diğer bir veya birden fazla anonim ortaklığa bunların idaresine hakim olacak şekilde katılması veya bunların yönetim kurulunda kendi iradesine tabi yönetici bulundurması şeklinde ortaya çıkmaktadır. Çeşit olarak sadece diğer ortaklıklara katılan saf holding veya ayrıca üretim faaliyetlerinde veya başka ticari faaliyetlerde de bulunan karma holding diye ayrılabilirler (R.Poroy-Ü.Tekinalp-E.Çamoğlu; Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, İstanbul 2003,B.9,s.259 vd.). Mahkemece, davacı holdingin tanınmışlığı ve büyüklüğü nedeniyle davalı şirketlerin ticaret unvanlarının hitap edilen çevreler bakımından davacı şirketin ticaret unvanı ile iltibas yaratamayacağı gerekçesiyle Uran Holding A.Ş.yönünden dava reddedilmiştir. Mahkemenin red gerekçesi davacı holdingin büyüklüğü ve tanınmışlığına dayanmaktadır. Ancak, bu gerekçe tescil edilmiş ticaret unvanının korunmasını amaçlayan yasal düzenlemeye uygun düşmediği gibi, kabul şekline göre de, ticaret unvanının tanınmışlığı unvan sahibi aleyhine sonuç doğurmuştur.
Oysa ki mahkemece yapılacak iş, öncelikle davacı Uran Holding A.Ş.ne ait ana sözleşmenin tamamı getirtilerek holdingin maksat ve mevzusunun belirlenmesi, daha sonra davalı şirketlerin maksat ve faaliyet alanları ile karşılaştırılmak suretiyle davacı ve davalıların faaliyet alanlarının örtüşüp örtüşmediğinin, bu durumun iltibasa yol açıp açmadığının değerlendirilerek, sonucuna göre anılan davacının ticaret unvanına vaki bir tecavüzün bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi; eğer davacı anonim şirketin ana sözleşmesi sadece diğer anonim ortaklıkların yönetimine katılma şeklinde ise bu durumda da, davacının yönetici holding şeklinde yapılanan bir anonim şirket olması nedeniyle çatısı altında bulunan, yönetimine katıldığı şirketlerin faaliyet alanlarının davalıların faaliyet alanları ile örtüşüp örtüşmediği belirlenerek, iltibas meydana getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi ve sonucuna göre davacı Uran Holding A.Ş.nin istemi hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmaksızın, eksik incelemeye dayalı ve yazılı şekilde yasal olmayan gerekçe ile davacı Uran Holding A.Ş. hakkındaki davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenlerle mümeyyiz davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle mümeyyiz davacı Uran Holding A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın anılan davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 23.06.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy