(2918 S. K. m. 98, 99) (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatı METİN*2004)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 28.04.2005 tarih ve 2000/108-2005/99 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Berkant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, davalıların malik, sürücü ve trafik sigortacısı bulunduğu aracın müvekkilinin murisi İsa Yaşar'ın kullandığı araca çarptığını, sürücü davalının tam kusurlu bulunduğunu, müvekkilleri Ayhan ve Aytan Yaşar'ın babaları İsa Yaşar, anneleri Hanım Yaşar ve kardeşleri Ayser Yaşar'ın öldüğünü, Zeynep Alaca ağır olmak üzere diğer müvekkillerinin yaralandığını maddi ve manevi zararlarının doğduğunu, aracın hurdaya çıkacak şekilde hasarlandığını ileri sürerek, Aytan Yaşar ile Ayhan Yaşar için ayrı ayrı 10 milyar TL maddi ve 5 milyar TL manevi, Zeynep Alaca için 2, 5 milyar TL maddi ve 3 milyar TL manevi, Uğur Alaca ve M. Zeynel Alaca için ayrı ayrı için 500 milyon TL maddi ve 1 milyar TL manevi tazminat ile 2, 5 milyar TL araç hasarının olay tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Şeker Sigorta A.Ş vekili, müvekkilinin manevi tazminattan sorumlu olmadığını, diğer istemlerden de kusur oranına göre ve poliçe limitiyle sorumluluğunun bulunduğunu, başvuru bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunmalar, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporlarına göre, meydana gelen kazada davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, davacıların murisleri İsa, Hanım ve Ayser'in öldükleri, davacı Aytan Yaşar'ın 22 yaşını ikmal etmiş olmakla destek zararının olmadığı, Ayhan Yaşar'ın üniversite öğrencisi bulunduğu, 2004-2005 döneminde mezun olacağının kabulünün gerektiği, buna göre destek zararının hesaplandığı, davacı Zeynep Alaca'nın iş ve güçten kaldığı dönem ile tedavi gideri zararının tespit edildiği, keza araç hasarının da belirlendiği, maddi ve manevi zararlarının doğduğu, M. Zeynel ve Uğur Alaca için tedavi giderinin ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davacı Aytan Yaşar için 5.000.000.000 TL, Ayhan için 3.500.000.000 TL, Zeynep için 2.000.000.000 TL, Uğur için 400.000.000 ve M. Zeynel için 300.000.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan, Ayhan için 3.575.905.412 TL, Zeynep için 1.152.205.000 TL maddi ve Ayhan ve Aytan için 2.465.000.000 TL araç hasarı zararın yine olay tarihinden işleyecek faiziyle tüm davalılardan tahsiline, diğer istemlerin reddine karar verilmiştir.
Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar Kahta Petrol Ltd. Şti. ve Hasan Tanyıldız vekili ile davacılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamları dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Bir kısım davacıların murisi İsa Yaşar'ın asgari ücret üzerinden gelir elde ettiği kabul edilerek hesaplama yapılıp, destek zararı belirlenmiştir. Ancak, yaptırılan zabıta araştırmasında anılan murisin market işlettiği ve aylık 750 milyon TL gelir elde ettiği ifade edilmiştir. Bu durum karşısında, öncelikle resmi kayıtlarla muris İsa Yaşar'ın sağlığında bildirilen şekilde bir iş yapıp yapmadığının açıklığa kavuşturulması, bahse konu işle iştigal ettiğinin tespiti halinde anılan gelirin işletme gelirini de kapsadığı dikkate alınıp, aynı geliri sağlamak için emsal işi yapan bir kişinin fiili, fikri ve bedeni çalışma karşılığının belirlenmesi, asgari ücretin üzerinde olup olmadığının araştırılması ve asgari ücretin üzerinde ise destek tazminatının buna göre tespiti gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın davacılar Ayhan Yaşar ve Aytan Yaşar yararına bozulması gerekmiştir.
3- Ayrıca, davacılar vekili, destekten yoksun kalma ve çalışamamadan doğan maddi tazminat istemi yanında bir kısım müvekkili murisinin aracının hasara uğraması nedeniyle de tazminata karar verilmesini talep etmiştir. Bu kalem istenilen tazminatın, genel olarak istenilen toplam maddi tazminat içinde yer aldığı dikkate alınmadan ayrı bir dava gibi algılanarak yazılı şekilde davalılar yararına ayrıca vekalet ücreti takdir edilmesi de yanlış olmuş, bu nedenle de kararın davacılar Ayhan Yaşar ve Aytan Yaşar yararına bozulması gerekmiştir.
4- Öte yandan, davacılar vekili, dava açılmadan önce araç hasarının belirlenmesi bakımından tespit yaptırmıştır. Dava dilekçesinde tespit masrafları ile vekalet ücretinin de hüküm altına alınmasını istemiştir. Yargılama giderleri arasında yer alan tespit masrafları hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi de doğru görülmemiş, bu nedenle de kararın davacılar Ayhan Yaşar ve Aytan Yaşar yararına bozulması gerekmiştir.
5- Davalılar, farklı hukuki nedenlerden kaynaklansa da talebe konu zararlardan müştereken ve müteselsilen sorumludurlar. Müteselsilen sorumlu olanlar aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar yararına tek, ret sebebi ayrı olan davalılar lehine ise her ret sebebi için ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, yazılı şekilde maddi tazminat istemlerinin kısmen reddi nedeniyle davalılar yararına ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi de yanlış olmuş, bu nedenle kararın tüm davacılar yararına bozulması gerekmiştir.
6- Mahkemece yargılama giderlerinden dolayı karar verilmiş ise de yapılan giderlerin neler olduğu, kimler tarafından yapıldıklarının ve hangi tarafın ne oranda sorumlu bulunduklarının kararda denetime uygun şekilde gösterilmemesi de doğru görülmemiş, bu yönüyle de kararın tüm davacılar yararına bozulması gerekmiştir.
7- Davalı sürücünün tam kusurlu şekilde kazaya neden olduğu kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Ancak, dosyaya getirtilen ceza dosyası fotokopisinden sanık olarak gösterilen davalı Hasan Tanyıldız'ın kazanın meydana gelmesinde 6/8, bir kısım davacıların murisi İsa Yaşar'ın ise süratli seyrettiği ve karşıdan gelen trafiği tehlikeye soktuğu gerekçesiyle 2/8 oranında kusurlu bulunarak karar tesis edildiği anlaşılmaktadır. Ceza dosyasında tesis edilen hüküm, temyiz incelemesi sonucu bozulmuş ise de kusur noktasında bir bozma yapılmamıştır. O halde, davalı sürücünün kusuru hakkındaki ceza dosyasındaki rapor ile dosyadaki raporlar arasındaki çelişki üzerinde durulmadan yazılı şekilde hüküm kurulması da yanlış olmuş, kararın davalı sürücü ve işleten yararına bozulması gerekmiştir.
8- Davalılardan sigorta şirketi yargılama sırasında davacılar vekiline maddi tazminata ilişkin olarak 500.000.000 TL ödeme yapmıştır. Her ne kadar bu belge temyiz aşamasında ileri sürülmüş ise de ödemeye ilişkin olması dolayısıyla her aşamada dikkate alınacağından davalı sigorta şirketi tarafından yapılan bu ödemenin değerlendirilmesi için de kararın tüm davalılar yararına bozulması gerekmiştir.
9- Davalı Şeker Sigorta A.Ş, zarara neden olan aracın trafik sigortacısı olarak poliçede yazılı olan limitlerle sorumludur. Uyuşmazlığa konu kazada bir kişi ölmüş, birden ziyade kişi yaralanmış ve aynı zamanda araç hasarı da meydana gelmiştir. Bu durum karşısında, poliçede yazılı miktarlar da dikkate alınıp infazda tereddüt yaratmayacak şekilde davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna karar verilmemesi de yanlış olmuş, hükmün bu nedenle davalı sigorta şirketi yararına bozulması gerekmiştir.
10- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 12 nci maddesi hükmü uyarınca sigorta bedelinin, hükmedilen tazminata oranı dikkate alınmadan davalı sigorta şirketinin yazılı şekilde vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulması da doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de davalı sigorta şirketi yararına bozulması gerekmiştir.
11- KTK. nun 98, 99/1 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 12 nci maddelerinde trafik sigortacısının rizikonun ihbarı ve gerekli belgelerin iletildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde zararı gidermekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. Bu nedenle, usulüne uygun bir başvuru yapılıp yasada belirlenen süre dolmadan trafik sigortacısı bakımından alacağın muacceliyetinden ve dolayısıyla temerrüdünden bahsetmek mümkün değildir. Davacılar tarafından böyle bir başvuru olup olmadığı araştırılıp, usulüne uygun bir başvuru mevcut ise davalı sigorta şirketinin bu başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü sonrası temerrüde düşeceği, yoksa dava tarihi itibariyle temerrüdün gerçekleştiği dikkate alınmadan yazılı şekilde olay tarihinde temerrüdün gerçekleştiği kabul edilerek hüküm kurulması da yanlış olmuş, kararın bu nedenle de davalı sigorta şirketi yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekili ile davalı Kahta Petrol Tur. Ltd. Şti ve Hasan Tanyıldız vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2), (3), (4), (5), (6), (7), (8), (9), (10) ve (11) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harçlarının istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 27.11.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy